За време на Првата светска војна, европските монарси биле толку тесно поврзани што војната често се опишува како „голема семејна кавга“. Главниот „заеднички именител“ за повеќето од нив била британската кралица Викторија, позната како „бабата на Европа“.
Еве ги клучните роднински врски меѓу главните актери:
Тројцата први братучеди
Најфасцинантниот пример се монарсите на Велика Британија, Германија и Русија. Сите тројца биле внуци или блиски роднини на кралицата Викторија.
Џорџ V (Британија) и Николај II (Русија): Тие биле први братучеди преку нивните мајки (кои биле сестри, принцези од Данска). Нивната физичка сличност била толку голема што често ги заменувале еден со друг.
Џорџ V (Британија) и Вилхелм II (Германија): Тие биле први братучеди. Таткото на Џорџ и мајката на Вилхелм биле брат и сестра (деца на кралицата Викторија).
Вилхелм II (Германија) и Николај II (Русија): Тие биле подалечни братучеди, но сопругата на Николај II, царицата Александра, била омилената внука на кралицата Викторија и директна прва братучедка на германскиот кајзер Вилхелм.
Преглед на роднинските врски
„Вили и Ники“ телеграмите
Колку овие врски биле лични покажува фактот што непосредно пред војната, германскиот кајзер и рускиот цар си разменувале телеграми во обид да го запрат конфликтот, потпишувајќи се едноставно со „Вили“ и „Ники“. Сепак, нивните национални интереси и воени сојузи се покажале посилни од крвното сродство.
Интересен факт: Кралот на Белгија, Алберт I, и британскиот крал Џорџ V исто така биле братучеди. Речиси и да немало монарх во Европа кој не бил дел од ова „проширено семејство“.
Изборот помеѓу семејната лојалност и националниот интерес создал огромна психолошка тензија кај монарсите. Иако тие се нарекувале „братучеди“, нивната моќ била ограничена од владите, војската и јавното мислење.
Еве како тие врски влијаеле на клучните моменти:
Преписката „Вили-Ники“ (Кореспонденцијата за спас)
Само неколку дена пред избувнувањето на војната (јули 1914), Вилхелм II и Николај II си размениле серија телеграми на англиски јазик.
Дипломатскиот обид: Николај му пишувал на Вилхелм: „Те молам, во име на нашето старо пријателство, направи сè што можеш за да ги запреш твоите сојузници (Австро-Унгарија) да не одат предалеку“.
Резултатот: Иако двајцата навистина сакале да избегнат војна, тие биле „заложници“ на своите генерали. Вилхелм се чувствувал навреден кога Николај наредил мобилизација, сметајќи го тоа за предавство на нивното лично пријателство.
„Германската“ царица во Русија
Сопругата на рускиот цар, Александра Фјодоровна, била родена германска принцеза (од Хесен).
Влијанието: Нејзиното потекло предизвикало огромен презир кај рускиот народ. Кога војната тргнала лошо за Русија, се рашириле теории на заговор дека таа е германски шпион кој му пренесува тајни на својот братучед, Кајзерот Вилхелм.
Дипломатски пад: Оваа семејна врска ја поткопала довербата во руската монархија, што на крајот придонело за Руската револуција во 1917 година.
Промената на презимето во Британија (1917)
Британското кралско семејство всушност било од германската гранка Сакс-Кобург и Гота.
Поради силниот антигермански сентимент во Британија (и фактот дека германските авиони што го бомбардирале Лондон се викале „Gotha“), кралот Џорџ V донел драстична одлука.
Тој се откажал од сите германски титули и го променил името на династијата во Виндзор (Windsor). Кога Кајзерот Вилхелм слушнал за ова, иронично прокоментирал дека планира да ја гледа претставата „Веселите сопруги од Сакс-Кобург-Гота“ (алудирајќи на Шекспировите „Веселите сопруги од Виндзор“).
Кралскиот парадокс
Иронијата е во тоа што и покрај сите роднински врски, монарсите не успеале да го спречат „механизмот на сојузи“:
- Германија морала да ја поддржи Австро-Унгарија.
- Русија морала да ја поддржи Србија.
- Британија морала да ја заштити Белгија.
Крвната врска била доволна за да се испраќаат срдечни писма, но не и да се спречи мобилизацијата на милионските армии.
Крајот на Првата светска војна во 1918 година донел целосно прекројување на картата на Европа, а судбината на тројцата „братучеди“ била драстично различна. Ова бил моментот кога ерата на апсолутните монархии завршила засекогаш.
Трагичниот крај на „Ники“ (Николај II)
Рускиот цар поминал најлошо. Неговата судбина не била одредена на бојното поле, туку од внатрешната револуција.
Што се случило: Во 1917 година бил принуден да абдицира. Неговиот братучед, британскиот крал Џорџ V, првично му понудил азил во Британија, но подоцна ја повлекол понудата стравувајќи дека присуството на рускиот цар ќе предизвика револуција и во Лондон.
Исходот: Николај II и целото негово семејство биле погубени од болшевиците во јули 1918 година.
Егзилот на „Вили“ (Вилхелм II)
Германскиот кајзер, кој често бил прикажуван како главниот „злобник“ во војната, ја дочекал капитулацијата во својот штаб.
Што се случило: Кога станало јасно дека Германија ја губи војната, војската и народот му свртеле грб. На 9 ноември 1918 година била прогласена република.
Исходот: Вилхелм побегнал во Холандија, каде што живеел во егзил до својата смрт во 1941 година. Иако Антантата сакала да му суди како воен злосторник, холандската кралица (негова роднина) одбила да го екстрадира.
Опстанокот на Џорџ V (Велика Британија)
Британскиот монарх бил единствениот од тројцата кој не само што ја преживеал војната, туку и ја зацврстил својата круна.
Што се случило: Џорџ V разбрал дека за да опстане, монархијата мора да стане „народна“. Како што спомнавме, го сменил презимето во Виндзор и често ги посетувал војниците на фронтот и фабриките за муниција.
Исходот: Британската монархија преминала во уставна форма каде кралот имал церемонијална улога, што е случај и денес.
Судбината на големите царства
Падот на овие монарси значел и крај за четири големи империи:
Кој друг ја задржал круната?
Покрај Британија, монархијата опстанала во Белгија (кралот Алберт I станал национален херој), Италија, Романија и неколку други помали држави. Но, „златното доба“ каде братучедите владееле со светот преку писма и телеграми завршило во рововите на Првата светска војна.