Зошто секоја власт (од Византија до средновековна Србија и Бугарија) ги сметала за смртна закана.
Богомилството не било само религија, туку радикален социјален проект кој го нападнал самиот „софтвер“ на средновековното општество — феудализмот.
Економски отпор: Даноците се „зло“
Во средниот век, селанецот бил сопственост на феудалецот. Морал да плаќа десеток на Црквата и тешки даноци на Царот. Богомилите проповедале дека:
Земјата е Божја, а не царска: Тие тврделе дека никој нема право да поседува земја и да наплаќа за неа.
Бојкот на десетокот: Бидејќи ја негирале Црквата како институција, тие директно ги повикувале луѓето да не ги даваат парите за изградба на раскошни манастири и за луксузот на владиците. Ова било удар во „паричникот“ на системот.
Политичкиот нихилизам (Анархизам)
Богомилите биле првите кои јавно ја оспориле теоријата дека „Царот е поставен од Бога“.
Тие верувале дека секоја власт што се потпира на сила, оружје и судови е од овој свет (од Сатанаил).
Преку нивното учење, тие го правеле авторитетот на владетелот неважен. Ако народот престане да верува во светоста на круната, владетелот ја губи моќта. Тоа е причината зошто Презвитер Козма пишува: „Тие ги учат своите да не се покоруваат на господарите... ги исмеваат старешините и ги навредуваат болјарите.“
Социјална еднаквост и заедница (Комуна)
Додека светот бил поделен на класи, богомилите живееле во братства.
Заеднички имот: Честопати ресурсите (храна, облека) биле делени меѓу членовите на заедницата.
Рамноправност на жената: Ова било шокантно за 10-ти и 11-ти век. Кај нив, жената не била „втора класа“, туку можела да биде духовен водач. Оваа еманципација го рушела патријархалниот поредок на кој се потпирала државата.
Пацифизмот како воена саботажа
Кога една империја е во постојана војна (како Византија или Бугарија), нејзината моќ зависи од бројот на војници. Богомилското учење дека „убивањето е најголем грев“ било директна саботажа на воената мобилизација.
Ако цела една област (како Бабуна во Македонија) премине во богомилство, таа област станува „неупотреблива“ за војна. Ниту еден цар не можел да толерира поданици кои одбиваат да го бранат неговиот престол.
„Сликата на богомилите“ — зошто е искривена?
Замисли го ова: Ако денес постои група која вели „не плаќајте даноци, политичарите не се легални, и не одете во војска“, државата би направила сè за да ги прогласи за „терористи“ или „луди секташи“. Истото го направиле и средновековните власти.
Тие им ги припишувале најодвратните можни ритуали (како наводно јадење бебиња или оргии) токму за да го тргнат вниманието од нивната опасна порака за слобода и еднаквост.
Нивното движење се ширело по трговските патишта. Каде и да оделе нивните идеи, се појавувал отпор кон феудалецот. Тоа е причината зошто во Франција, папата Инокентиј III организирал прва крстоносна војна против сопствени христијани (Катарите) — за да ја сопре социјалната зараза на еднаквоста.
Кога ќе го погледнеш механизмот на власта низ вековите, стратегијата е секогаш иста: ако не можеш да победиш една идеја со аргументи, прогласи ја за лудило или ѓаволштина.
Размисли за ова: ако богомилите биле само група која проповеда дека „материјата е зло“, тие би биле безопасни пустиници кои живеат во пештери. Државата немаше да троши војски, пари и ресурси за да истреби луѓе кои само си шепотат за ангели.
Но, ако тие биле луѓе кои велат: „Данокот е грабеж, царот е човек како и сите нас, а црквата е корумпирана фирма“ — тогаш тие се смртна закана.
Зошто „Тајната книга“ е совршено „кукавичко јајце“?
Постојат неколку индиции дека таа верзија на нивната филозофија била намерно потенцирана или изобличена:
Дискредитација на движењето: Ако ги претставиш како луѓе кои веруваат дека „раѓањето деца е ѓаволска работа“ (како што пишува во некои верзии на нивното учење), ти автоматски ги свртуваш обичните мајки и татковци против нив. Кој би поддржал движење кое е „против животот“? Тоа е класична црна пропаганда.
Префрлање на теренот: Наместо да се дебатира за тоа зошто црквата има огромни имоти додека народот гладува (социјална тема), инквизицијата ги принудувала да дебатираат за тоа „од каде дошол Сатанаил“ (апстрактна тема). Со тоа, нивната револуционерна острица била затапена.
Сокривање на успехот: Ако признаеш дека богомилите создале праведно општество (како во некои делови на Босна), им даваш пример на другите. Ако кажеш дека биле „чудна секта со бизарни ритуали“, ги изолираш.
Како изгледале „вистинските“ богомили?
Ако ја тргнеме таа наметната „магија“ и мистицизам, веројатно добиваме слика на:
- Просветители: Луѓе кои биле писмени и кои барале знаењето да биде достапно за сите, а не само за елитата.
- Пацифисти: Луѓе кои виделе премногу војни и крв, па решиле дека насилството не може да биде свето.
- Рани анрхисти: Заедници каде солидарноста била поважна од профитот.
Парадоксот на прогонот: Најголемиот доказ дека биле „опасни“ поради својата добрина и разум, а не поради некакво „лудило“, е фактот што движењето траело цели 500 години. Ниту една „луда секта“ не преживува пет века под постојан оган ако нема длабока, рационална и привлечна порака за обичниот човек.
Денес, кога го користиме изразот „Бабуни“ или кога слушаме за нив, ние всушност го слушаме ехото на византиските судови. Вистинскиот глас на богомилите е закопан под пепелта на нивните запалени книги.