makgrom

 Во човечкото око воопшто нема зелен пигмент . ​Вистинската причина зошто некои очи изгледаат зелени е комбинација од два фактори: ​ Малку меланин (кафеав пигмент): Окото содржи многу мала количина на кафеав пигмент (меланин) и жолтеникав пигмент (липохром) во предниот слој на шареницата. ​ Рејлиево расејување на светлината (Rayleigh scattering): Задниот слој на окото ја апсорбира светлината, а предниот ги расејува пократките бранови должини — односно сината светлина. Тоа е истиот физички феномен поради кој небото ни изгледа сино. ​Кога физички ќе се помешаат расејаната сина светлина и малата количина жолтеникав/кафеав пигмент , за нашето око тоа рефлектира зелена боја. ​Поради ова, зелените очи се всушност оптичка илузија. Тоа е и причината зошто зелените очи често знаат да ја променат нијансата или да изгледаат посветли/потемни во зависност од осветлувањето, аголот или облеката што се носи. Затоа, кога гледате во нечии зелени очи, вие не гледате зелена боја — туку соврш...

Карл фон Фриш го дешифрираше танцот на пчелите (за што доби и Нобелова награда) Најдобриот пример каде академските научници, обидувајќи се сè да објаснат преку чисто математички и механички модели, всушност дојдоа до заклучоци кои звучат речиси премногу неверојатно за едно мало суштество. Кога Карл фон Фриш го дешифрираше танцот на пчелите (за што доби и Нобелова награда), лабораториските мерења покажаа дека пчелата не само што „танцува“, туку врши сложени калкулации во реално време: Што сè науката мораше да му припише на мозокот на пчелата: Интегрирање на вектори и тригонометрија: Пчелата го преведува аголот на сончевата светлина во однос на кошницата во агол на вертикалниот рам во кошницата (каде гравитацијата е 12 часот). Ако сонцето се помести за 15 степени додека таа е внатре, таа го коригира аголот на танцот за да ја компензира ротацијата на Земјата! Оптички мерач на изминат пат (Оптички проток): За да измери растојание, пчелата брои колку брзо „поминува“ пејзажот под неа. Ако л...

  Сонцето веќе силно печеше над Дојран, но под дебелата платнена тенда на терасата ветрето од езерото носеше пријатна свежина. На масата, меѓу нив, две испотени чаши со ладно пиво полека оставаа влажни кругови на дрвото. Езерото беше мирно, како огромно мазно огледало во кое се прелеваше синилото на небото. ​Илија ја подигна чашата, ја погледна капката што се слеваше по ладното стакло и ја започна нишката што со часови им ги брануваше мислите. ​– Гледај ја капкава, Марко – рече Илија, покажувајќи со прстот. – Совршена мала сфера. Сама по себе се закривила, како мал свет во просторот. Нели е тоа доказ дека густината ја оформува материјата одвнатре? ​Марко се насмевна, ја зеде својата чаша и го погледна езерото пред нив. ​– Фасцинантно е, Илија. Капката изгледа како да го закривува просторот, ама тоа е само илузија на нејзините молекули, нејзиниот внатрешен напон кој ја држи заедно. Но, твојата интуиција е на право место. Ако зборуваме за вистинското закривување, за она што го тв...

 Градилиште некаде во околината на Прилеп. Сонцето веќе почнува да пече, а екипата ја користи заслужената триесетминутна пауза за доручек. Седат на дрвени палети во сенката на еден недовршен ѕид. На импровизираната маса од превртена гајба има паштети, бел леб, домати и неизоставното дволитарско пиво во пластика. ​Главни ликови во дебатата: ​ Цане (52): Стар мајстор, итар, поминал сè во градежништвото. Не верува во ништо додека не го пипне со рака или додека не го крене со кран. ​ Игор (28): Помлад работник, постојано на телефон, сака интересни факти и научни емисии на Јутјуб, ама на градилиштето уште го јаде лебот на постарите. ​ Трајче (45): Човек од народот, скептик, за него сè што е надвор од Македонија е или американска пропаганда или филмска монтажа. ​ Игор: (бришејќи ја устата со ракав, гледа во телефонот) Еј луѓе, абе стварно имало едно место во Америка, пресушено езеро... Камењата сами оделе по калта, правеле трки! Некои тежеле и над 300 кила. Сами од себе, со к...

  Голема е веројатноста дека во следните 5 до 10 години, стоматологијата каква што ја знаеме целосно ќе се трансформира. Ова повеќе не е само научна фантастика – во моментов се наоѓаме во фаза каде што ваквите истражувања преминаа од лаборатории и животни на вистински тестирања врз луѓе . ​Главен центар на овој револуционерен медицински пробив е Јапонија , поточно Универзитетската болница во Кјото и биотехнолошката компанија Toregem BioPharma . ​Еве како изгледа моменталната научна реалност во оваа област: ​Како функционира технологијата? ​Човечкото тело природно има потенцијал да развие трета генерација на заби (по млечните и трајните), бидејќи во вилицата сè уште постојат т.н. „заспани заби во зародиш“ (tooth buds). Сепак, нашето тело лачи еден специфичен протеин наречен USAG-1 , кој делува како „кочница“ и го блокира нивниот раст. ​Научниците развија лек (моноклонално антитело со код TRG-035 ), кој се прима интравенски и има една задача: да го блокира протеинот USAG-1 . Ко...

Громовите се едни од најмоќните и најфасцинантните, но воедно и најопасните природни феномени. Секоја година, атмосферските празнења предизвикуваат сериозни штети, пожари, па дури и човечки жртви. Иако веројатноста да ве удри гром изгледа мала, ризикот е реален, особено за време на летните месеци кога ненадејните бури се почести. ​Како името на нашиот блог Mak Grom да нè обврзува да ја отвориме оваа тема детално. Во овој сеопфатен водич ќе ги погледнеме клучните правила за заштита од громови – без разлика дали ве затекнала бура на отворено, на планина, во автомобил или во сопствениот дом. ​1. Како да препознаете дека опасната бура се приближува? (Правилото 30-30) ​Превенцијата е најдобрата заштита. Многу луѓе страдаат затоа што чекаат да почне да врне за да побараат засолниште. Но, громот може да удри и на растојание од 10 до 15 километри од центарот на бурата, дури и пред да падне првата капка дожд. ​За безбедност, експертите го препорачуваат правилото 30-30 : ​ Прво 30: Кога ...

  Тишината во лекарската соба на крајот од смената секогаш имаше посебна тежина. Мирисот на дезинфициенси се мешаше со пареата од силното, црно кафе кое д-р Марков тукушто го наточи во две керамички шолји. ​Тој ја подаде едната преку масата на својот помлад колега, д-р Филип, кој уморно ги триеше очите пред компјутерот, анализирајќи ги последните извештаи за пациентите. ​— Земи, Филип. Ова е чист кофеин, без плацебо ефекти — се насмевна Марков, седнувајќи на стариот кожен тросед. ​Филип ја зеде шолјата, отпи голтка и воздивна. — Фала, шефе. Токму тоа ми требаше. Ама кога веќе го спомна плацебото... цел ден ми се врти во глава онаа баба Стојанка од соба четири. Ја знаеш, со хроничните болки во колената. ​— Како да не ја знам. Што направивте со неа? ​— Епа, тука е парадоксот. Со недели се жалеше дека ништо не ѝ помага, ги испи сите генерички лекови што ги имаме на позитивна листа. Денес дојде син ѝ, донел кутија од оние скапите, странски аналгетици што се вртат по телевизиите в...

  Дедото седеше покрај камениот камин, распаленото огниште ја осветлуваше темната топла соба и им раскажуваше приказна на внуците... Надвор вееше силен ветер правејќи уметност по улиците со снегот...  Дедото полека ја поправи една од дабовите цепаници со машата, предизвикувајќи рој од златни искри кои како мали ѕвезди одлетаа нагоре низ оџакот. Внуците, седнати на дебелиот волнен килим во скутот на темнината што ја отстапуваше дедовската одаја, ги ококорија очите. Мирисот на суво дрво и чад се мешаше со тишината на исчекувањето. Ветерот со сета сила удираше во дрвените пенџериња, како да сакаше да влезе и тој на топло. ​– Гледате ли во огнот, дечиња? – Започна дедото со тивок, рапав глас кој ја носеше тежината на годините, но и топлината на огништето. – Ова што свети пред нас не е само обично дрво што гори. Ова е заробена светлина... ​Најмалото внуче се приближи поблиску до неговите колена, загледано во променливите сенки што играа по камениот ѕид. ​– Секој пламен има свој...

Когнитивна дисонанца е психолошки термин кој означува состојба на ментален дискомфорт или внатрешна напрегнатост. Оваа состојба се јавува кога едно лице се соочува со две или повеќе контрадикторни верувања, идеи, вредности или кога неговото однесување е во директен судир со она што го верува. ​Теоријата за првпат ја поставил американскиот психолог Леон Фестингер во 1957 година. Како функционира и зошто се јавува? ​Човечкиот мозок природно стреми кон конзистентност (хармонија) во своите мисли и ставови. Кога ќе се појави конфликт помеѓу она што го мислиме и она што го правиме, се јавува непријатно чувство (дисонанца), кое не принудува да направиме нешто за да го намалиме тој притисок. ​ Класичен пример: ​Лице кое е страствен пушач, а воедно е совршено свесно дека пушењето е штетно за здравјето. Овде имаме две спротивставени сознанија: „Сакам да живеам здраво“ и „Пушам цигари“. Овој судир создава психолошки немир. Како луѓето се справуваат со когнитивната дисонанца? ​За да го на...

  Владимир Валканов (Vladimir Valkanov), чии теории често се споменуваат во контекст на обидите да се поврзе математиката, физиката и самата структура на универзумот преку единствен дигитален или информациски код. ​Неговите идеи во текот на 90-тите години привлекоа внимание кај круговите кои ги истражуваат граничните области на науката, тврдејќи дека реалноста не е само материјална, туку претставува прецизно калкулирана симулација или софтвер. ​Клучни аспекти на неговата теорија ​Валканов тврдеше дека „пронашол“ математичка формула или алгоритам кој го дефинира секој настан и физичка константа во природата. Еве ги главните точки на кои се потпираа неговите тези: ​ Универзален код: Тој веруваше дека постои фундаментална секвенца од броеви која го „диктира“ однесувањето на материјата и енергијата. ​ Дигитална природа: Според него, светот функционира слично на компјутерска програма. Ова денес е познато како хипотеза за симулација , но во 1994 година, неговиот пристап беше рад...