makgrom

 За да се одгледа здрав и силен расад со развиен коренски систем, изборот и подготовката на почвениот супстрат е еден од најкритичните чекори. Обичната градинарска земја не е соодветна за сеидба во садови или чаши бидејќи е премногу тешка, брзо се збива, задржува премногу влага и често содржи патогени габи, семе од плевели и штетници. ​Квалитетниот супстрат мора да биде растресит, пропустлив за воздух и вода, стерилен и со оптимална pH вредност (6.0–6.8) . ​ Како да одберете готов комерцијален супстрат? ​Ако купувате готов супстрат од земјоделска аптека, обрнете внимание на деклерацијата и следниве карактеристики: ​ Специјализирана намена: Барајте супстрати со ознака „за сеидба и пикирање“ (Seed/Starting Mix), а не општ супстрат за саксиско цвеќе (Potting Soil). Супстратите за цвеќе често содржат премногу вештачки ѓубрива кои можат да ги изгорат нежните млади корени. ​ Состав за зачувување на структурата: Најдобрите професионални супстрати (како Klasmann, Stender, Florag...

 Собирањето и зачувувањето на сопствено семе од домашни зеленчуци бара познавање на ботаниката на растението, правилна селекција и соодветни услови за складирање. Главната цел е да се зачува генетичката чистота и високиот процент на ртење за следната сезона. ​Овој процес главно се одвива преку две основни методи за екстракција, по што следат критичните фази на сушење и складирање. Подготовка и селекција на матичното растение ​Пред да започне процесот на собирање, мора да се испочитуваат следниве правила: ​ Користете исклучително сортни (Open-Pollinated / Heirloom) растенија: Не собирајте семе од комерцијални F_1 хибриди , бидејќи нивната следна генерација нема да ги зачува истите особини на матичното растение. ​ Строга селекција: Семето се собира само од најздравите, најсилните и највкусните растенија кои покажале најдобра отпорност на болести и суша. ​ Изолација од вкрстено опрашување: Растенијата кои лесно се вкрстуваат (како пиперки, тикви или зелки) бараат просторна ...

 Локалните семенски банки и приватните мрежи за размена на традиционални семиња претставуваат систем за заштита на биолошката разговорливост и семенскиот суверенитет на локално ниво. Нивната основна цел е чување, размножување и слободна дистрибуција на автохтони и стари сорти кои се наоѓаат пред изумирање или се истиснати од комерцијалните пазари. ​За разлика од големите државни или глобални трезори (како Светскиот трезор за семиња во Свалбард, кој служи како затворена резерва за катастрофи), локалните банки функционираат како „живи семенски банки“ — нивното семе постојано се сее, бере и повторно обновува на терен. ​Како се организира локална семенска банка? ​Локалната семенска банка може да биде организирана од здруженија на фармери, еколошки невладини организации, универзитети или локални заедници. Нејзиното функционирање се заснова на неколку клучни чекори: ​ Собирање и мапирање на автохтони сорти: Членовите или теренските активисти патуваат низ руралните средини и комун...

Ова младо растение, дел од вашето домашно опкружување, е многу повеќе од само зелен украс. Тоа го носи ветувањето за плодови богати со карактеристичен вкус, кои се нераздвоен дел од многу кујни низ светот, а воедно се познати и по нивните значајни здравствени придобивки. ​ Клучни здравствени придобивки од плодовите: ​ Ридница од Витамини: Плодовите од растението, без оглед на тоа дали ќе бидат благо лути или интензивно огнени, се извонреден извор на витамини. Витаминот Це е застапен во големи количини, дури повеќе отколку во цитрусните овошја, што го прави клучен за имунитетот. Покрај тоа, содржат витамин А (одговорен за здравјето на очите) и витамин Бе-комплекс. ​ Стимулација на Метаболизмот: Лутината на пиперките доаѓа од соединението капсаицин. Оваа моќна супстанца може привремено да го забрза метаболизмот, што помага во согорувањето на калориите. ​ Природно Олеснување на Болка: Капсаицинот се користи во медицински креми за локална примена. Тој ја блокира преносот на болка д...

Жалфијата ( Salvia officinalis ) со причина е една од најпочитуваните билки во историјата на човештвото. Самото нејзино латинско име потекнува од зборот salvare , што значи „да спасува“ или „да лекува“ . Хемиски состав: Што ја прави толку моќна? ​Листот на жалфијата е вистинска мала лабораторија. Нејзините лековити својства доаѓаат од три главни групи на соединенија: ​ Есенцијални (етерични) масла (1 до 2.5%): ​ Тујон (Thujone): Главната активна компонента (често над 30% од маслото). Тој има силно антимикробно дејство, но во големи количини е токсичен за нервниот систем. Затоа со чајот од жалфија не смее да се претерува. ​ Цинеол (Еукалиптол) и Камфор: Одговорни за карактеристичниот, остар и свеж мирис. Тие помагаат во олеснување на дишењето и делуваат како антисептици. ​ Фенолни киселини (најпозната е рузмаринската киселина): Овие соединенија се исклучително силни антиоксиданси кои ги штитат клетките од оштетување и го намалуваат воспалението во организмот. ​ Танини (го...

  Сушењето сливи дома е вистинска уметност, а главниот предизвик е токму тоа – како да се задржи сокот внатре во сливата,  а не да се претвори во леплив сируп на таблата. ​Тајната не е само во температурата, туку и во „претходната подготовка“ на овошјето. Еве ги чекорите за совршено сушени сливи: ​ Изборот на слива е клучен ​За сушење најдобра е Стенлеј (долгнавестата, црна слива) бидејќи има висок процент на шеќер и цврсто месо. Сливата мора да биде зрела, но цврста на допир . Ако е премногу мека, таа веќе почнала да се „распаѓа“ внатре и сигурно ќе протече. ​ Трикот со „жешката бања“ (Бланширање) ​Ова е најважниот чекор што многумина го прескокнуваат. ​Потопи ги целите сливи во врела вода (скоро зовриена) на само 30-60 секунди . Веднаш извади ги и стави ги во ладна вода. Зошто? Ова предизвикува ситни, невидливи пукнатини на лушпата. Тие пукнатини овозможуваат влагата да испарува полесно, па притисокот од пареата нема да ја „експлодира“ сливата и да го истече сокот. ...

  Најдобриот природен напиток што оди рака под рака со „тешки“ оброци (како гравот), кој луѓето го обожаваат поради неговото дејство на крвниот притисок и дигестијата, е Македонскиот „Ајран“ со нане и јаболков оцет. ​Ова не е обичен јогурт, туку функционален пијалак кој ќе ти помогне да го обработиш зеленчукот без надуеност. ​Домашен Кардио-Еликсир за дигестија ​ Потребни состојки: ​ 200 мл нискомаслен јогурт или кисело млеко (полно со пробиотици). ​ 100 мл ладна вода (газирана или обична). ​ 1 лажица јаболков оцет (природен, нефилтриран е најдобар). ​ Прстофат суво или свежо нане (нането е „мајстор“ за смирување на цревата). ​ Малку толчен лук (само ако не ти е премногу лук за еден ден, инаку можеш и без него). ​Подготовка: ​Измешај го јогуртот со водата додека не стане пенест (како ајран). ​Додај го јаболковиот оцет и промешај полека. ​На крајот додај го нането и (по желба) малку сол. ​Испиј го во мали голтки веднаш по оброкот со грав. ​Зошто е добар ? ​ Јаболков ...

  Салата од грав е вистинско „кралско“ јадење  . Македонските кардиолози често ја нарекуваат „чистач на артериите“ бидејќи гравот е преполн со растворливи влакна кои буквално го „впиваат“ лошиот холестерол како сунѓер. ​Бидејќи не сакаш варен зеленчук во класична смисла (како манџа), оваа салата е совршена бидејќи гравот е ладен, цврст и во комбинација со свежи намирници. ​Еве го рецептот за „Македонска пазарна салата со грав“ која може да биде и цел оброк: ​Потребни состојки (од пазар): Бел грав: (најдобро е да е веќе сварен и изладен, или од конзерва ако брзаш, но добро измиен). ​ Кромид: Најдобро црвен (сладок) или млад кромид. ​ Печени пиперки:  Исечкани на коцки. ​ Лук: (задолжително, толчен). ​ Свеж магдонос: Цела китка (магдоносот го спречува дуењето од гравот). ​Тајната на преливот: ​За оваа салата да не биде сува, клучот е во еден македонски трик: ​ Маслиново масло и јаболков оцет. ​ Лажичка лута буковска пипер (ако јадеш луто, таа ја забрзува цирк...

  Чајот од кора од портокал  е стар лек, особено во кинеската медицина, за чистење на белите дробови и подобрување на варењето. Кората содржи многу повеќе есенцијални масла и витамин С отколку самата внатрешност на овошјето . ​Еве како да го подготвите за да извлечете максимум од него: ​Подготовка на чајот: ​ Избор на портокал: Многу е важно портокалот да е органски или добро измиен. Бидејќи кората се прска, најдобро е да ја потопите во вода со малку сода бикарбона и оцет околу 15-20 минути, па добро да ја истриете. ​ Сушење или свежа кора: Можете да користите свежа кора (од половина портокал за една шолја) или претходно исушена кора. ​ Варење:   Ставете ја кората во 250 мл ладна вода. ​Загрејте до вриење, па намалете ја температурата и оставете да врие 5 до 10 минути. Садот мора да биде поклопен за да не испарат есенцијалните масла кои се всушност „лекот“. ​ Додатоци: По желба додадете малку цимет или каранфилче – тие дополнително помагаат против бактерии. ...

  Рецепт за моќен домашен „еликсир“ од лук, мед и ѓумбир Овој „еликсир“ во народот често го викаат „природен антибиотик“ . Најдоброто е што сите состојки работат во синергија: лукот ги убива патогените, ѓумбирот го запира воспалението, а медот служи како „транспортер“ кој ги носи хранливите материи директно во клетките. ​Еве го наједноставниот и најефикасниот рецепт: ​Состојки: ​ 10 чешниња лук (домашен, ако е можно) ​ 1 корен од ѓумбир (околу 5-10 см, изрендан) ​ 500 гр природен мед (багремов или ливадски) ​ 1-2 лимони (сок и изрендана кора, ако е органски) ​ По желба: Една лажичка куркума и прстофат црн бибер (биберот ја активира куркумата). ​Подготовка: ​ Лукот: Исецкајте го на ситни коцки или изгмечете го. Клучно: Оставете го да отстои 10-15 минути на воздух за да се активира алицинот. ​ Ѓумбирот: Излупете го и изрендајте го на ситно. ​ Мешање: Во стаклена тегла ставете ги лукот, ѓумбирот, лимоновиот сок и зачините. ​ Преливање: Прелијте сè со медот и д...

  Градската прашина не е само „песок“; таа е полна со тешки метали, издувни гасови и микрочестички (PM10 и PM2.5) кои кога ќе влезат во нашето тело предизвикуваат оксидативен стрес . Тука портокалите стапуваат на сцена: ​Како портокалот помага против загадувањето? ​ Витамин Ц како штит: Тој е еден од најмоќните антиоксиданси. Кога вдишуваме загаден воздух, во крвта се создаваат слободни радикали кои ги оштетуваат клетките. Витаминот Ц ги „неутрализира“ овие радикали пред да направат штета. ​ Чистење на дишните патишта: Истражувањата покажуваат дека луѓето со повисоко ниво на витамин Ц имаат подобра белодробна функција и помалку страдаат од воспаленија предизвикани од смог и прашина. ​ Хесперидин (Флавоноиди): Ова е состојка која ја има во изобилство во портокалите (особено во белиот дел под кората). Хесперидинот помага во зајакнување на капиларите и ги смирува воспалителните процеси во белите дробови. ​Малиот трик со кората ​Многу луѓе го фрлаат белиот дел на портокалот ...

  ЗОШТО Е ДОБРА СИРУТКАТА Сирутката е вистински „суперхерој“ во светот на природната исхрана. Она што некогаш се сметало за отпаден производ при правење сирење, денес е ценето како една од најхранливите течности. ​Еве зошто е толку корисна за вашето здравје: ​ Најдобар извор на протеини ​Сирутката содржи комплетни протеини , што значи дека ги има сите девет есенцијални аминокиселини кои му се потребни на телото. Особено е богата со БЦАА (BCAA) , кои се клучни за: ​Обнова и градење на мускулите. ​Брзо закрепнување по физички напор. ​Спречување на губење на мускулната маса со стареењето. ​ Пријател на црниот дроб ​Ова е можеби најпознатата примена на сирутката кај нас. Таа помага во регенерација на црниот дроб бидејќи го поттикнува лачењето на глутатион – најмоќниот антиоксиданс во нашето тело кој помага во детоксикација. ​ Го подобрува варењето ​Сирутката е богата со млечна киселина која го регулира варењето и помага во одржување на здрава микрофлора во цревата. Таа е природ...

  На нашите пазари тиквичките се достапни речиси преку цела година, а за здравјето се одлични бидејќи се полни со калиум , кој помага во исфрлање на вишокот сол од телото. ​Еве предлог за „пржени“ тиквички: ​Крцкави Тиквички  ​Наместо класичното бело брашно, пробај го овој македонски спој кој дава неверојатна текстура. ​ Подготовка: ​ Сечење: Исечи ги тиквичките на тенки стапчиња (како помфрит) наместо на кругови. Така имаат повеќе површина за крцкавост. ​ „Брашно“ со додаток: Измешај малку обично брашно со пченкарно брашно (гриз) . Пченкарното брашно не дозволува тиквичката да омекне и да стане „лигава“. ​ Зачинот е клучот: Во брашното додај малку сув оригано или мајчина душица . Овие билки се фантастични за циркулацијата. ​Трик за совршен сос (наместо тежок мајонез) ​Бидејќи рече дека сакаш салати, овие тиквички одат со „лажен“ сос кој е хит на медитеранските трпези: ​ Кисело млеко или павлака (со ниска масленост). ​Многу копар (копарот и тиквичката се најдо...

  Еве како на македонските пазари, меѓу сите тие купишта, да го препознаеш најслаткиот: ​Тестирај го „одблесокот“ (Кожата) ​Најдобриот патлиџан треба да изгледа како да е лакиран. Барај плодови со мазна и многу сјајна кожа . Ако кожата е мат (загасита) и почнала да се збрчкува, тоа е знак дека е стар, внатре има многу семе и големи се шансите да горчи. ​Трикот со „палецот“ ​Нежно притисни го со палецот. ​Ако кожата се врати веднаш назад – совршен е . ​Ако остане дупка од прстот – премногу е зрел и веројатно ќе биде горчлив и сунѓерест. ​Тежина и боја на рачката ​Земи два со слична големина; оној што е потежок е посвеж (има повеќе вода, а помалку воздух и семе). Исто така, рачката (петелката) мора да биде светло зелена , а не кафеава или исушена. ​Како да го „оперираш“ ако сепак се сомневаш? ​Ако купиш некој поголем плод и се плашиш од горчина, направи го класичниот потег: ​Исечи го на кругови. ​Посоли го со крупна сол и остави го 15-20 минути. ​Ќе видиш како „плаче“ –...