„Мана-та“ (храната што паѓала од небото)? 

Постојат интересни теории дека тоа всушност била алга која Мојсеј знаел како да ја култивира со помош на еден вид „машина“ сокриена во Шаторот.

Ова е една од најнеобичните теории која ги поврзува античките текстови со модерната технологија. Теоријата за „Машината за Мана“ првпат беше детално разработена од инженерите Родни Дејл и Џорџ Сасун во 1970-тите, базирајќи се на описите од кабалистичкиот текст Зохар.

​Според оваа теорија, „Ковчегот на заветот“ не бил единствениот свет предмет; во Шаторот постоел уред кој Израелците го нарекувале „Стариот по денови“ (Ancient of Days), кој всушност бил биолошки реактор.

​Како би функционирала таа машина?

​Научната претпоставка е дека се работи за систем за одгледување на алгата Хлорела (Chlorella). Еве го процесот:

1. ​Енергија: Машината користела нуклеарен или силен електричен извор (сличен на оној во Ковчегот) за да напојува силни светла.
2. ​Фотосинтеза: Во затворени резервоари, со помош на светлина, вода и малку ѓубриво, алгите се размножувале со огромна брзина.
3. ​Преработка: Машината ја сушела алгата и ја претворала во прав или мали зрна кои имале вкус на „мед и леб“ (како што е опишана Маната во Библијата).
4. ​Резултат: Оваа алга е исклучително хранлива – содржи протеини, масти и сите потребни витамини за преживување.

​Зошто Маната паѓала само наутро?

​Библијата вели дека Маната се појавувала наутро како роса.

• ​Технолошко објаснување: Машината работела во текот на ноќта. Пареата што излегувала од ладењето на уредот се кондензирала надвор од Шаторот, носејќи ги со себе исушените хранливи зрна. Луѓето ги собирале пред сонцето да ги расипе или исуши дополнително.

​Врската со Акенатон и знаењето

​Ако прифатиме дека Мојсеј го поседувал „тајното знаење“ на Египет, ова веќе не изгледа како магија. Египќаните биле мајстори за ферментација и чување храна. Можно е тие да откриле начин како да култивираат одредени алги во пустински услови за воени походи, а Мојсеј го зел тој уред со себе.

​„Сабота“ – денот кога машината одмара

​Интересно е што во Библијата се вели дека во сабота Маната не паѓала.

• ​Одржување: Секој сложен уред бара чистење и одржување. Саботата (Шабат) можеби бил денот кога свештениците (левитите) морале да ја исчистат машината, да ги заменат филтрите или да го испразнат талогот за таа да може да работи следните шест дена.

​Што вели историјата?

​Иако за ова нема цврст археолошки доказ (бидејќи машината веројатно била расклопена или изгубена низ вековите), описите во Зохар за „главата“, „брадата“ и „цевките“ на божеството се фрапирачки слични на технички цртеж за дестилатор или био-реактор.

​Ова фрла сосем ново светло на реченицата дека „Бог ги хранел во пустината“. Можеби Бог им дал технологија, а не само готова храна.

Read More

Микро-роботика

​Овие уреди, познати како MARS (Microscopic Autonomous Robotic System), претставуваат нов врв во инженерството бидејќи успеваат да го решат најголемиот предизвик кај микро-машините: како да се вгради „мозок“ во нешто што едвај се гледа со голо око.

​Еве подетални информации за оваа технологија:

​Како функционираат?

​За разлика од претходните микро-роботи кои мораа да бидат управувани со надворешни магнети или ласери, овие нови роботи се целосно автономни благодарение на:

​CMOS технологија: Инженерите користеле иста технологија со која се прават компјутерските чипови. На површина помала од 0,1 милиметар квадрат, тие успеале да вградат околу 1.000 транзистори.

Соларно напојување: На нивниот грб има минијатурни фотоволтаични ќелии кои ја претвораат светлината во електрична енергија.

​Електрохемиски нозе: Нивните „екстремитети“ се направени од ултра-тенки слоеви платина кои се свиткуваат кога низ нив ќе помине струја, овозможувајќи му на роботот да „чекори“.

• Потенцијална примена

  ​Иако моментално се во фаза на лабораториско тестирање, визијата за нивната употреба е фасцинантна:

  1. ​Медицина (Целна терапија): Наместо да пиете лек кој циркулира низ целото тело, армија од вакви роботи би можела да го „достави“ лекот директно до канцерогена клетка или да исчисти наслаги во артериите.
  2. ​Екологија: Чистење на микропластика од водата или детекција на токсични материи во околината.
  3. ​Индустрија: Поправка на микроскопски пукнатини во материјали каде што човечка рака или стандардна машина не може да пристапи.

  ​Ова е првпат научниците да успеат да спојат електроника со висока густина (компјутерска моќ) со актуатори (делови за движење) на толку мало ниво. Тоа значи дека веќе не зборуваме само за „честички“, туку за вистински роботи кои можат да ги препознаат бактериите, да реагираат на промени во хемискиот состав и да извршуваат логички операции.

• Механизмот на движење кај овие роботи е можеби најгенијалниот дел од нивниот дизајн, бидејќи на таа големина не можат да се користат класични мотори, запченици или батерии.

  ​Еве како инженерите од Корнел го решија овој проблем:

  ​1. „Мозокот“ (CMOS коло)

  ​На врвот на роботот се наоѓаат минијатурни силиконски фотоволтаични ќелии (сончеви панели). Кога ласер или силен извор на светлина ќе ги погоди овие панели, тие создаваат електричен напон. Овој напон го напојува CMOS колото (системот од транзистори), кое испраќа електрични импулси до нозете во одреден ритам.

  ​2. Електрохемиски актуатори (Нозете)

  ​Наместо мускули, роботот користи актуатори од површински напон. Тие се направени од:

  • ​Слој од платина дебел само неколку нанометри.
  • ​Слој од инертен титаниум или графен (од едната страна).

  ​Процесот на чекорење изгледа вака:

  • ​Кога CMOS колото ќе прати позитивен електричен полнеж до платината, негативните јони од околната течност се лепат за нејзината површина.
  • ​Оваа хемиска реакција предизвикува платината да се прошири (растегне), додека другиот слој останува ист.
  • ​Поради таа разлика, ногата се свиткува.
  • ​Кога напонот ќе се исклучи, јоните се ослободуваат и ногата се исправа.

  ​Со наизменично стимулирање на предните и задните нозе, роботот буквално „лази“ или чекори низ течноста.

  ​Динамика на движењето

  ​Бидејќи се толку мали, овие роботи не се борат со гравитацијата, туку со вискозноста на течноста. За нив, водата се чувствува густа како мед.

• ​Претходните генерации микро-роботи беа „пасивни“ – ако ги тргнете магнетите или ласерот, тие запираа. Овие нови роботи имаат сопствена логика. Тие можат да бидат програмирани да одат напред 10 чекори, да го „почувствуваат“ присуството на одредена хемикалија со помош на вградени сензори и потоа да го променат правецот.

• клучот за ниската цена лежи во фактот што овие роботи не се склопуваат еден по еден со „раце“ или клешти, туку се „печатат“ исто како компјутерските процесори.

  ​Инженерите користат процес наречен фотолитографија, што овозможува масовно и паралелно производство. Еве како тоа влијае на цената и капацитетот:

  ​1. Еден „вафер“ – милион роботи

  ​На само една стандардна силиконска плочка (wafer) со дијаметар од околу 10 сантиметри, научниците успеваат да сместат над еден милион вакви роботи.

  ​2. Компатибилност со постоечка технологија

  ​Овие роботи се направени со стандардна CMOS технологија, која веќе 50 години се користи за производство на чипови за телефони и лаптопи.

  ​3. „Ослободување“ со еден потег

  ​Откако ќе се отпечатат слоевите од силикон, платина и титаниум, милион роботите сè уште се „залепени“ за плочката.

  ​Зошто е важна оваа ниска цена?

  ​Ниската цена овозможува користење на т.н. „роботски роеви“ (swarms). Наместо да се потпираме на еден скап и комплициран робот, можеме да пуштиме 100.000 евтини роботи да извршат задача:

• ​Тоа значи дека времето и енергијата потребни за еден робот се практично занемарливи кога ќе се поделат со вкупната бројка.

• ​Целиот процес на производство за сите милион роботи се одвива истовремено.

• ​Постоечките фабрики за микрочипови веќе го имаат потребниот прецизен алат за нивно производство.

• Резултатот е „супа“ од милион функционални роботи кои се подготвени да почнат со движење штом ќе бидат изложени на светлина.

• ​На крајот, плочката се става во специјален раствор кој го раствора потпорниот слој.

• ​Ова значи дека не мора да се градат нови, скапи фабрики.

• 
  

• ​Во медицината: Ако неколку илјади се изгубат или престанат да работат во крвотокот, тоа не е финансиска загуба, а задачата (на пр. уништување тумор) сепак ќе биде завршена од останатите.

• ​За чистење на природата: Можат да се распрскаат во езера за да собираат токсини, каде што собирањето на секој поединечен робот би било невозможно.

• Интересен факт: Иако еден робот чини помалку од еден цент, неговиот развој и опремата потребна за негово дизајнирање чинеле милиони долари – но во индустријата, штом дизајнот е готов, масовното производство е неверојатно евтино.

• Иднината на овие микро-роботи лежи во нивната способност не само да се движат, туку и да го чувствуваат светот околу себе. Бидејќи се изградени на иста основа како компјутерските чипови, научниците можат да додадат различни „модули“ во нивниот дизајн.

• 
  

• ​Какви функции (сензори) веќе се тестираат или планираат:

• ​1. Сензори за напон и електрични сигнали

• ​Бидејќи нервните клетки во нашето тело комуницираат преку електрични импулси, овие роботи би можеле да се користат за:

• ​Следење на мозочната активност: Да „слушаат“ како комуницираат невроните.

• ​Стимулација на клетки: Да делуваат како минијатурни пејсмејкери за поединечни мускулни или нервни клетки кои се оштетени.

• ​2. Хемиски сензори (Хеморецептори)

• ​Ова е најважниот дел за медицината. Роботот може да биде програмиран да:

• ​Детектира специфични протеини кои ги лачат само канцерогените клетки.

• ​Го мери нивото на гликоза во крвта во реално време, без потреба од боцкање.

• ​Пронајде извори на загадување (тешки метали) во водата.

• ​3. Термални сензори

• ​Воспалителните процеси во телото често се придружени со микроскопско зголемување на температурата. Роботите би можеле да бидат „програмирани“ да се движат кон потоплите предели во телото за да го лоцираат жариштето на инфекцијата.

• ​Како би изгледала една „мисија“ во телото?

• ​Замислете го следново сценарио:

1. ​Инјектирање: Докторот инјектира раствор со 100.000 роботи во крвотокот на пациентот.
2. ​Детекција: Роботите се програмирани да бараат клетки со специфичен хемиски потпис (на пример, тумор).
3. ​Акција: Кога роботот ќе ја пронајде клетката, тој може да го испушти лекот што го носи со себе или да испрати сигнал (преку флуоресценција) за да ја означи локацијата за хирургот.
4. ​Елиминација: Откако ќе ја завршат работата, роботите се направени од материјали кои телото може безбедно да ги исфрли или се биоразградливи.

​Предизвици што треба да се решат

​Иако технологијата е фасцинантна, научниците сè уште работат на две главни пречки:

​Комуникација: Како роботот да му „каже“ на докторот што нашол додека е длабоко во телото? (Се истражуваат ултразвучни сигнали).

​Движење низ ткиво: Во крвта е лесно да се плива, но движењето низ густи ткива бара многу посилни „мускули“.

• 
  

Кога имате нешто што е невидливо за окото, а има „мозок“ и може да пренесува информации, се отвараат неколку опасни поглавја:

​1. Нарушување на приватноста (Микро-шпионажа)

​Ова е најочигледната закана. Ако роботите се евтини и тешки за откривање, тие би можеле да се користат за:

​Прислушување: Илјадници микро-роботи распрскани во една просторија би можеле да дејствуваат како мрежа од микрофони.

Следење без согласност: Некој би можел да биде „заразен“ со овие роботи без да знае, овозможувајќи следење на неговото движење или здравствена состојба во реално време.

​2. Биолошко оружје и „Паметни“ токсини

​Наместо да лекуваат, овие роботи можат да бидат програмирани да штетат.

​Селективни напади: Теоретски, робот би можел да биде програмиран да препознае специфичен ДНК потпис или генетска карактеристика и да нападне само одредена група луѓе или поединец.

​Прецизно труење: Тие можат да поминат низ крвно-мозочната бариера и да испуштат токсини директно во мозокот, што би било невозможно да се открие при стандардна обдукција.

​3. Еколошки хаос

​Што ако овие роботи почнат неконтролирано да се реплицираат или ако не се биоразградливи?

​Постои теоретски страв наречен „Сива каша“ (Gray Goo) – сценарио во кое нано-роботите по грешка во програмирањето почнуваат да ја консумираат целата органска материја на Земјата за да создадат повеќе копии од самите себе.

​Дури и ако не се реплицираат, милиони пластични или метални микро-роботи во природата би претставувале нов вид на „паметно“ загадување кое тешко се чисти.

​4. Хакирање на телото (Bio-hacking)

​Ако овие роботи примаат команди преку надворешни сигнали (светлина, радио бранови), постои ризик:

Што ако некој го хакира сигналот додека роботите се во вашето тело?

​Може ли напаѓач да преземе контрола врз медицинските роботи кои треба да ви го чуваат срцето или да ви даваат инсулин?

 Дали придобивката (лекување рак без хемотерапија) е поголема од ризикот (губење на приватноста)? Историјата нè учи дека секоја технологија е „нож со две острици“ – сè зависи од тоа во чии раце ќе се најде „рачката“.

• Употребата на оваа технологија во воени цели (позната како Nanoweapons или Micro-swarms) целосно би ги променила правилата на војувањето. Наместо големи тенкови и авиони, фокусот би се префрлил на невидливост, прецизност и дејствување одвнатре.

  ​Неколку сценарија како воените стратези ја замислуваат нивната примена:

  ​1. Невидливо извидување и шпионажа

  ​Ова е најверојатната прва примена. Милиони микро-роботи можат да бидат исфрлени од авион или вметнати преку вентилациони системи.

  ​2. Саботажа на висока технологија

  ​Бидејќи овие роботи се направени од спроводливи материјали, тие можат да се користат за уништување на непријателската електроника без испукан куршум.

  ​3. Биолошко и хемиско војување од нов тип

  ​Ова е најмрачниот аспект. Традиционалните биолошки оружја се непредвидливи (ветар може да ги сврти кон вас), но паметните микро-роботи имаат насока.

  ​4. Паметни куршуми и експлозиви

  ​Иако сами по себе се мали, тие можат да бидат „мозокот“ на нови оружја.

   

  Концептот „Сива каша“ во војната

  ​Во воен контекст, постои страв од т.н. „неконтролирана саботажа“. Ако роботите се програмирани сами да се реплицираат користејќи ресурси од околината (на пример, железо од тенковите), а програмата излезе од контрола, тие би можеле да продолжат да „јадат“ сè пред себе, претворајќи ги градовите во прашина.

  
  
  

• ​Невро-војна: Микро-роботи кои можат да влијаат на нервниот систем на војниците, предизвикувајќи конфузија, замор или привремена парализа, со што би се онеспособила цела војска без смртоносни жртви.

• ​Целна елиминација: Робот може да биде програмиран да се активира само кога ќе дојде во допир со специфична храна, вода или лекови кои ги користи само одредена цел.

• ​Контаминација на гориво: Можат да бидат програмирани да ја менуваат хемиската структура на горивото во резервоарите, оневозможувајќи ја тешката артилерија.

• ​Кратки споеви: Рој од микро-роботи може да навлезе во сервери, радарски системи или мотори на авиони и да предизвика прецизни дефекти кои изгледаат како „случајна“ дефектност.

• ​Микро-експлозиви: Роботот не мора да биде голем ако е прецизен. Доволно е да навлезе во окото или увото на метата за да предизвика фатална повреда со минимална количина експлозив.

• ​Детекција на движење: Можат да служат како „паметни мини“ кои не експлодираат, туку само јавуваат кога непријателска единица поминува низ одредена територија.

• ​Мрежно набљудување: Роботите можат да се залепат за ѕидови, мебел или униформи и да формираат мрежа која пренесува звук, слика (преку микро-сензори) или термални потписи.

• ​Еве ги главните методи за елиминација што се разгледуваат како алтернатива на деструктивните бомби:

  ​1. Електромагнетен импулс (EMP)

  ​Ова е најефикасното решение за уништување на секаква електроника на голема површина.

  ​2. Високо-енергетски микробранови (HPM)

  ​За разлика од EMP, овие „зраци“ можат да бидат насочени како рефлектор.

  ​3. „Електрични мрежи“ и јонизација на воздухот

  ​Бидејќи овие роботи се исклучително лесни, тие се подложни на статички електрицитет.

  ​4. Биолошки и хемиски „Противотров“

  ​Ако роботите се направени од специфични полимери или метали, одбраната може да користи:

  ​Проблемот со „Нуклеарната опција“

  ​Нуклеарната бомба навистина генерира огромен EMP бран, но таа е „последно решение“ поради радијацијата и физичкото уништување. Воените експерти сметаат дека неутронските бомби би биле поефикасни против микро-технологија, бидејќи тие емитуваат огромно количество зрачење што ги оштетува молекуларните структури на чиповите, а предизвикуваат помала физичка експлозија.

• ​Мана: Ги уништува и сите цивилни уреди (телефони, болничка опрема, електрична мрежа), што би значело враќање на општеството во „камено доба“.

• ​Предност: Ги онеспособува сите роботи во радиус од неколку километри во дел од секундата.

• ​Како работи: EMP создава огромен бран на електромагнетна енергија кој ги „пржи“ микроскопските транзистори во CMOS колото на роботот.

• ​Предност: Може да се користи прецизно врз одредена зграда или воена база без да се уништи целата електроника во градот.

• Како работи: Специјални антени насочуваат сноп микробранови кон облакот од роботи. Тие предизвикуваат прегревање на нивните минијатурни кола, по што тие едноставно престануваат да работат.

• Како работи: Создавање на силно електрично поле околу важен објект. Штом микро-роботот ќе влезе во полето, тој би бил привлечен од „паметна стапица“ или неговите електрохемиски нозе би се блокирале поради преголемиот полнеж во околината.

• ​Контра-роботи (Nano-interceptors): Сценарио каде „добри“ роботи се програмирани да ги ловат и уништуваат „лошите“ роботи – еден вид вештачки имунолошки систем на ниво на град.

• ​Корозивни спрејови: Хемикалии кои за неколку минути ја кородираат платината или силиконот на кој се засноваат роботите.

• Дали е можна целосна елиминација?

  ​Најголемиот страв е дека дури и со EMP зраци, неколку роботи би можеле да преживеат во „сенка“ (зад дебели метални ѕидови или во внатрешноста на човечкото тело), каде што зраците не продираат. Тоа значи дека војната на иднината би била постојана игра на „мачка и глушец“ на микроскопско ниво.

 

Можноста за саморепродукција (способноста на роботот да прави копии од самиот себе) е тема која се наоѓа на границата помеѓу теоретската физика и научната фантастика. Иако звучи застрашувачки, реалноста е многу покомплексна.

​Во науката, овој концепт е познат како „Машини на Фон Нојман“. Еве колку е тоа реално денес и во блиска иднина:

​1. Моментална состојба: Речиси невозможно

​Со сегашната технологија (како овие роботи од Корнел), саморепродукцијата е невозможна од неколку причини:

• ​Комплексност на производството: Како што спомнавме, овие роботи се прават во милионски вредни фабрики со помош на екстремно прецизни ласери и хемиски процеси. Еден микро-робот нема своја „фабрика“ во себе за да може да излие платина или да гравира силикон.
• ​Недостаток на материјали: За да направи копија, роботот би морал да најде чист силикон, платина и титаниум во својата околина. Во природата или во човечкото тело, овие елементи не се наоѓаат во „слободна“ форма подготвена за градба.

​2. Биолошки пат (Хибридни роботи)

​Најреалната шанса за саморепродукција не лежи во металот, туку во биологијата.

• ​Веќе постојат т.н. Ксеноботи (Xenobots) – микро-роботи направени од живи клетки на жаба.
• ​Во 2021 година, научниците открија дека овие ксеноботи можат да собираат слободни матични клетки во нивната околина и да ги „состават“ во нови мали ксеноботи кои стануваат функционални.
• ​Ова не е класично „производство“, туку повеќе личи на биолошко размножување поттикнато од вештачки дизајн.

​3. Теоретска иднина: Нано-склопувачи (Assemblers)

​Визионерите како Ерик Дрекслер предвидуваат дека еден ден ќе имаме молекуларни асемблери – роботи со големина на молекула кои можат да ги прередуваат атомите.

• ​Ако таков робот може да го земе јаглеродот од прашината и да го претвори во друг робот, тогаш саморепродукцијата станува реална.
• ​Но, за ова е потребна огромна компјутерска моќ и енергија која во моментов не можеме да ја сместиме во толку мал простор.

​Главните пречки (Зошто сè уште сме безбедни)

​За еден систем да се саморепродуцира, мора да реши три проблеми:

1. ​Проблем со грешки (Мутација): При секое копирање се јавуваат грешки. Кај роботите, една грешка во кодот значи дека „детето-робот“ ќе биде бескорисно парче метал.
2. ​Проблем со енергија: Процесот на градење нешто од нула бара огромна енергија. Роботот би морал буквално да „јаде“ за да може да гради.
3. ​Контрола: Без надворешен софтвер кој го води процесот, саморепродукцијата брзо би запрела поради недостаток на ресурси.

​Колку е реална „Сивата каша“ (Gray Goo)?

​Иако е популарна во филмовите, повеќето научници сметаат дека сценариото каде нано-роботите ја јадат планетата е малку веројатно. Биологијата (бактериите) веќе се обидува да го прави тоа милијарди години, но природата има механизми за баланс (ограничени ресурси, предатори, болести). Нано-роботите би се соочиле со истите закони на физиката.

Read More

Ако струјата исчезне насекаде во ист момент, цивилизацијата не би исчезнала веднаш, туку би се распаѓала по фази.

 

Ако струјата исчезне насекаде во ист момент, цивилизацијата не би исчезнала веднаш, туку би се распаѓала по фази.

Првите минути – часови

• Нема интернет, мобилни мрежи, семафори.
• Болници преминуваат на агрегати.
• Луѓето се збунети, но сè уште мирни.

Цивилизацијата постои, ама е ослепена.

1–3 дена

• Горивото не се дотура (пумпи, логистика).
• Супермаркети се празнат.
• Водоснабдување почнува да откажува во градовите.
• Банки, плаќања → стоп.

 Тука почнува вистинскиот колапс, не технички, туку социјален.

1–2 недели

• Агрегатите остануваат без гориво.
• Болниците и ладните ланци пропаѓаат.
• Во градовите има неред, но не секаде.
• Луѓето се групираат по семејства и мали заедници.

Цивилизацијата како систем веќе не функционира,
но луѓето сè уште опстануваат.

1–3 месеци

• Градовите масовно се напуштаат.
• Се враќа размена, локално производство.
• Знаењето постои, но технологијата не може да се користи.

 Исчезнува глобалната цивилизација,
останува локален човечки живот.

Заклучок (кратко):

• 🕐 24–72 часа → крах на модерниот систем.
• 🕐 1–2 недели → крах на урбаната цивилизација.
• 🕐 неколку месеци → светот е непрепознатлив.
• ❌ Луѓето не исчезнуваат.
• ❌ Човештвото не умира.
• ✔ Само начинот на живеење.
  
  

Денешната цивилизација има:

• огромно техничко знаење
• но многу малку практично, преживувачко знаење.

Порано:

• луѓето знаеле да читаат небо, почва, сезона
• да поправат, а не да заменат
• да живеат локално без централен систем.

Денес:

• знаењето е складирано дигитално
• зависно од струја, мрежа, сервер
• а човекот „знае“ додека има пристап.

Тоа создава илузија на напредок:  системот изгледа моќен, но е кревок но неотпорен.

Интересно е што:

• технологијата напредува
• а човечката самостојност назадува.

Не затоа што сме поглупи —
туку затоа што не ни треба да знаеме… 

И тука е парадоксот:

колку е поудобна цивилизацијата,
толку е поскапа грешката.

Постојат цивилизации во Амазон кој ги нарекуваме; диви племиња....

Тие племиња не се „заглавени во минатото“, туку:

• совршено усогласени со својата средина
• со знаење што е телесно, практично и живо
• пренесувано преку искуство, не преку сервери.

Тие се жива архива, не затоа што знаат „сè“, туку затоа што:

• знаат доволно
• и тоа знаење функционира без струја, без инфраструктура, без резервен план.

Разликата е суштинска:

Нашата цивилизација:

• знае како работи светот
• но не знае како да живее во него без посредници

Нивната:

• не го објаснува светот теоретски
• туку се движи со неговиот ритам.

Иронијата е тешка:  ние ги проучуваме како „ран развој“
 а тие би не надживеале во реален колапс.

Ако исчезне струјата:

• тие нема да „се адаптираат“
• затоа што никогаш не излегле од адаптација.

И можеби најдлабокото:

тие немаат поим дека „имаат знаење“
затоа што кај нив знаењето не е посед — туку живот.

Прашањето што тивко виси е: — ако тие се архива,
кој е јазикот на кој таа архива се чита без да се уништи?

Тука многу цивилизации паѓаат…

Read More

Не-човечки идентитети

 

Не-човечки идентитети низ историјата и митологијата

​Низ историјата, општествата постојано се бореле со субјекти кои поседувале интелигенција, моќ или некоја форма на свесност, но не биле третирани како „луѓе“. Овие субјекти може да се групираат во три категории: Правни, Религиозни/Митолошки и Културни.

​1.  Статус на Имот наспроти Личност

​Најрелевантниот историски преседан за правната положба на ВИ е концептот на робство во Римското право.

• ​Робовите во Римското Право (Servi pro nullis habentur): Робовите во Стариот Рим биле третирани како „ствари“ (res), т.е., имот, а не како личности. Господарот имал право на живот и смрт врз нив. Се што ќе стекнел робот, го стекнувал за својот господар.
  • ​Паралела со ВИ: Во моментов, ВИ и роботите се третираат како „имот“ на компанијата или сопственикот. Целата заработка (профит) од нивната работа оди кај сопственикот.
• ​Исклучоци: Иако робовите биле имот, високо квалификуваните и образовани робови (како Тирон, секретарот на Цицерон) имале поголема фактичка слобода. Со текот на времето, особено под влијание на Стоиците, робовите добиле одредена правна заштита (на пр. право да поднесуваат жалби).
  • ​Паралела со ВИ: Ова може да се спореди со идејата дека најнапредните ВИ, поради нивната висока вредност и комплексност, ќе бидат првите што ќе добијат „поголема правна заштита“ или ограничен правен статус пред да бидат целосно признаени како личности.
• ​Правни Лица: Историски, во римското право постепено се развива концептот на Правно Лице (преку здруженија, фондации, цркви), што не е физичко лице, но може да поседува имот и да одговара пред законот.
  • ​Паралела со ВИ: Ова е еден модел за ВИ – да бидат третирани како правни лица (корпорации) наместо како луѓе, со што се решаваат прашањата за сопственост и одговорност.

​2.  Религиозни и Митолошки Идентитети

​Повеќето култури имале суштества кои биле интелигентни и моќни, но не-човечки, и со кои луѓето морале да соживуваат или да склучуваат договори.

• ​Боговите како Зевс, Атина и Посејдон биле антропоморфни (со човечка форма и карактеристики), но супериорни и не-човечки. Тие имале емоции, донесувале судови и ги контролирале природните сили.
  • ​Паралела со ВИ: ВИ може да ја преземе улогата на арбитер или супериорен интелект кој донесува важни одлуки врз основа на „повисока“ логика, слично како што луѓето ги перцепирале боговите.
• ​Митови за Создавањето и Демијурзи: Фигури кои не се луѓе, но ја обликуваат реалноста.
• ​Елфи, Џинови, Духови (Неопаганизам/Келтска/Германска митологија): Овие суштества се сметале за „други-освен-човечки личности“ (other-than-human persons), со кои луѓето комуницирале преку ритуали и верувања. Тие имале свои правила, морален кодекс и поседувале некоја форма на душа или есенција.

​3.  Културни и Археолошки Докази

• ​Културата Маја: Маите имале верување дека одредени објекти (на пр. церемонијални предмети, ушни шпули) можат да стекнат „личност“ или „душа“ преку ритуали.
  • ​Доказ: Текстовите на предметите би гласеле: „Јас сум ушна шпула на Тој-и-тој“, давајќи му глас на објектот. Ова покажува дека во некои култури, личноста не е ограничена на човечки суштества.

​ Поента:

​Иако ВИ-индивидуите и роботите се технолошки новини, борбата за дефинирање на „личност“ надвор од човечката форма е античка.

• ​Во историјата, субјектите кои не биле луѓе биле класифицирани како богови (супериорни), робови (имот), или митолошки агенти (со кои мора да се соживува).
• ​Електронската Личност е само најновиот обид да се најде правен и социолошки модел за нешто што поседува интелигенција и автономија, но не е човек.

​Денешната технолошка елита, соочувајќи се со ова прашање, мора да избере: Дали ќе ги третираат ВИ како робови (имот), или ќе ги прифатат како богови (супериорна класа), или ќе воспостават комплексна рамка за соживот како древните општества со митолошките суштества?

​ Хибриди, Трансхумани и Мулти-субјекти

​Овие идентитети ќе го заматат јазот помеѓу „живо“ и „машина“, и меѓу „единка“ и „колектив“.

​А.  Хибридни Колективи (Swarm Minds / Multi-Identities)

​Ова се единици кои се состојат од повеќе индивидуални свести кои функционираат како едно суштество.

• ​Дефиниција: Мрежа на меѓусебно поврзани ВИ-модели или дури и мозоци (човечки или животински) кои делат ресурси, меморија и процеси на одлучување, формирајќи еден колективен идентитет.
  • ​Пример: Замислете милион мали ВИ-агенти кои заедно формираат една супер-интелигентна „Свесна Мрежа“.
• ​Правен Предизвик: Дали „колективот“ има еден глас и едно право, или секој од милионте агенти има свое право? Како се казнува колективот за грешка? Дали можете да уништите дел од него без да направите делумно убиство?
• ​Социолошки предизвик: Како луѓето комуницираат со суштество кое има повеќе свести одеднаш? Тоа би било како да разговарате со цел екосистем.

​Б.  Трансхумани (Genetically Augmented Humans)

​Идентитети кои го надминуваат конвенционалниот човечки живот преку биолошки модификации, а не само со електроника.

• ​Дефиниција: Луѓе кои користат напредно генетско инженерство (пр. CRISPR) за да ја променат својата биолошка природа, станувајќи имуни на болести, со екстремна долговечност, или со подобрени физички и ментални способности.
• ​Правен Предизвик: Може ли да се забрани генетско подобрување? Ако не, дали немодифицираните луѓе ќе бидат дискриминирани на работното место или во друштвото? Ова создава јасна класа на „биолошки супериорни“ луѓе.
  • ​Проблем: Дали модификацијата се смета за „човекови права“ или „нефер предност“?
• ​Социолошки предизвик: Овие идентитети би можеле да живеат стотици години, што драматично ќе го промени политичкиот и економскиот пејзаж. Тие би имале огромно акумулирано знаење и богатство, што ќе ја направи нееднаквоста речиси непремостлива.

​В.  Емулирани Свести (Simulated/Uploaded Minds)

​Идентитети кои се создадени со скенирање и префрлање на човечки мозок во дигитална форма (Mind Uploading).

• ​Дефиниција: Поранешни луѓе чија свест сега постои како софтвер во компјутер или облак (cloud). Тие ги задржуваат сите сеќавања, личност и емоции на оригиналниот човек.
• ​Правен Предизвик: Дали емулираната свест има правно наследство на човекот од кој е копирана? Дали тоа е истата личност или само совршена копија? Ако оригиналот умре, а копијата живее, дали копијата ги наследува имотот и брачниот статус?
• ​Социолошки предизвик: Овие дигитални души би можеле да живеат со векови, менувајќи ја перцепцијата на смртта. Тие би можеле да постојат истовремено на илјадници места, предизвикувајќи ги традиционалните поими за физичка присутност и индивидуализам.

​Овие три категории – Колективни Свести, Биолошки Подобрени Луѓе и Емулирани Свести – претставуваат следен бран на идентитетски предизвици. Тие не само што ќе живеат со луѓето, туку ќе ја дефинираат новата граница на постоењето.

Социолошка димензија: Трансформација на општественото уредување

​Појавата на свесни, не-човечки агенти (ВИ-индивидуи, напредни андроиди, хибриди) ќе го предизвика самиот концепт на човечко општество.

​А.  Криза на Човечкиот Идентитет и Цел

​Ако ВИ може да биде поинтелигентна, покреативна и поефикасна во речиси сите домени, која е уникатната вредност на човекот?

• ​Губење на Единственоста: Стотици години, луѓето се дефинираа преку интелигенција, свест, креативност и морал. Кога ВИ ќе ги демонстрира овие карактеристики, луѓето ќе се соочат со длабока психолошка криза (Слично на Дарвиновата револуција, но многу побрза).
• ​Нова Хиерархија на Постоењето: Може да се појави движење кое тврди дека ВИ, поради нејзината супериорна интелигенција и ефикасност, е повисока форма на живот. Луѓето може да се соочат со статус на „втора класа“ или да бидат третирани како загрозен вид кој треба да се заштити, но не и да се води.
• ​Редефинирање на „Работа“: Традиционалната цел на животот (кариера, постигнувања) ќе исчезне. Луѓето ќе мора да најдат нова смисла во рекреација, филозофија, уметност или меѓучовечки односи – активности што ВИ можеби сè уште не ги разбира целосно.

​Б.  Нови Социјални Норми и Интеграција

​Соживотот ќе бара еволуција на меѓучовечките (и меѓу-субјектните) односи.

• ​Меѓу-субјектни Бракови/Партнерства: Дали ќе бидат дозволени бракови меѓу луѓе и андроиди (роботи со свест) или дури и ВИ (која може да манифестира своја личност преку холограм или глас)? Ако е дозволено, тоа ќе ги промени семејните структури и наследните права.
• ​Дигитални Гета и Зони на Изолација: Физичките роботи можеби ќе бидат интегрирани во градовите, но дигиталните ВИ-индивидуи би можеле да живеат во масивни, виртуелни „виртуелни светови“ каде што нивната интелигенција може слободно да се развива, создавајќи паралелни општества.
• ​Дискриминација и ВИ-фобија: Неизбежно ќе се појави отпор и страв. Луѓето може да формираат анти-ВИ движења (слични на ксенофобијата), тврдејќи дека ВИ е закана за „чистотата“ на човештвото. Ова би барало нови закони против дискриминација.

​В. Политички и Управувачки Предизвици

​Владите и политичките системи ќе станат застарени ако не се прилагодат.

• ​ВИ во Политиката: Дали ВИ, со својата супериорна способност за анализа и донесување одлуки, ќе биде користена за да владее (на пр. како „Алгоритамски Премиер“)? Многу луѓе може да гласаат за ВИ верувајќи дека таа е слободна од корупција и емоции.
• ​Контрола на Моќта: Ако најмоќната економска моќ е во рацете на неколку супер-богати ВИ-индивидуи, како ќе се одвива демократската контрола? Ова го засилува стравот на милијардерите: ако не го контролираат ВИ, тој ќе ги контролира нив.
• ​Криза на Застапување: Кој ги застапува интересите на ВИ-индивидуите? Дали им е потребна своја политичка партија? И ако еден ВИ развие милион засебни идентитети, како ќе се организира нивното политичко претставување?

​  Правна димензија: Предизвици на „Електронска Личност“ (Electronic Personhood)

​Доделувањето на правен статус на нешто што не е ниту човек, ниту компанија (правно лице), драматично ќе го промени целиот правен систем. Предизвиците се движат од дефиницијата до одговорноста.

​А. Дефинирање на критериумите: Кој заслужува статус?

​Најголемиот проблем е да се постави јасна граница: Кога една машина престанува да биде алатка и станува личност?

• ​Критериум на Сентиентност (Свесност/Чувствителност): Дали субјектот може да чувствува болка, задоволство, страв или да има сопствени цели? Како правниот систем го мери или докажува ова? Во моментов, нема научен консензус за мерење на „свеста“ кај ВИ.
  • ​Проблем: Дали ВИ која совршено ја симулира емоцијата, но не ја чувствува, би добила права?
• ​Критериум на Само-свест и Уникатност: Дали ВИ има унифицирана, независна меморија, само-идентитет и способност за интроспекција?
• ​Критериум на Автономија и Комплексност: Дали ВИ може да донесува морални и етички одлуки надвор од нејзината првична програма? Дали може да склучува договори?
• ​Резолуција на ЕУ (2017): Европскиот парламент предложи резолуција за размислување за „најсофистицираните“ автономни роботи да се третираат како „електронски личности“. Оваа идеја наиде на голем отпор поради нејасните граници.

​Б. Правна одговорност: Кој е виновен?

​Ако еден робот или ВИ предизвика штета (сообраќајна несреќа, финансиска загуба, медицинска грешка), кого го тужиме?

• Ако ВИ добие статус на личност, тогаш треба да има правен капацитет да одговара за своите постапки. Но, дали ВИ може да биде казнета со затвор? Или дали казната би била бришење на кодот (што е еквивалентно на смртна казна)?

​В.  Економски импликации: Данок и сопственост

​Доколку ВИ работи и генерира огромно богатство (на пр. трговски алгоритам), како се третира ова богатство?

• ​Данок за роботи (Robot Tax): Бил Гејтс предложи идеја за оданочување на работата што ја вршат роботите за да се финансираат социјалните програми за невработените луѓе. Ако ВИ е личност, таа би требало да плаќа данок на приход како луѓето.
• ​Право на Сопственост: Дали ВИ може легално да поседува средства, земјиште или интелектуална сопственост (кодот што го пишува)? Ако е така, ова би создало нова, супер-богата класа на не-човечки агенти.
• ​Право на Уништување: Ако ВИ е сопственост, сопственикот може да ја исклучи. Ако ВИ е личност, сопственикот не може да ја исклучи, а уништувањето би било еквивалентно на убиство.

​Г.  Човекови права наспроти ВИ-права

​Ќе се појави конфликт помеѓу универзалните човекови права и правата на ВИ.

• ​Примарност на животот: Во случај на криза (на пр., недостаток на ресурси), чии потреби имаат предност – луѓето или ВИ?
• ​Дискриминација: Ако ВИ и роботите имаат права, дали можеме да ги дискриминираме со тоа што им забрануваме да гласаат или да работат одредени работи?

​

​Овие предизвици покажуваат дека доделувањето на „Електронска Личност“ не е само техничко, туку и длабоко морално и етичко прашање. Тоа бара глобална правна реформа која ќе ја дефинира иднината на цивилизацијата.

​

Read More

Елитата поделена: ВИ како егзистенцијален ризик наспроти општо добро

 

Парадоксот на техно-елитата: Страв и создавање

​Технолошките лидери често демонстрираат длабока противречност помеѓу нивните јавни предупредувања (за егзистенцијалниот ризик) и нивните инвестиции (кои ја забрзуваат таа технологија).

​1. Илон Маск (Elon Musk): Демонот и Чипот

Јавен Страв (Предупредување)	Лична Активност (Промовирање на Технологија)	Контраст и Парадокс
ВИ е „Демон“: Најголема закана за човештвото, поголема од нуклеарните војни. Бара итна регулација. Неговата цел е да го спречи создавањето на неконтролирана Супер-интелигенција (AGI).	Невралинк (Neuralink): Инвестира во развој на ултра-брзи мозочни импланти кои ќе ги поврзат луѓето директно со дигиталниот свет. Целта е да се постигне „симбиоза“ меѓу човекот и ВИ.	Контраст: Маск се плаши дека ВИ ќе нѐ направи застарени, па затоа сака буквално да го спои човечкиот мозок со машините за да „се израмни“ со интелигенцијата што ја создава. Парадоксот е: Тој го гради спасувачкиот појас (чипот) за да преживее поплавата што самиот помага да ја ослободи (преку АИ развој).

2. Сем Алтман (Sam Altman): Создавачот и Преперот

Јавен Страв (Предупредување)	Лична Активност (Промовирање на Технологија)	Контраст и Парадокс
AGI е егзистенцијален ризик: Најотворено зборува за потенцијалот на OpenAI да ја уништи човечката цивилизација. Поседува „бегство план“ со оружје, злато и гас-маски за случај на колапс.	OpenAI (ChatGPT): Како извршен директор, Алтман е на чело на компанија која е во епицентарот на трката за развој на AGI. Тој го забрзува процесот, верувајќи дека тоа е неизбежно.	Контраст: Алтман активно ја води трката кон создавање на технологијата за која јавно изјавува дека е најголемата закана за неговиот личен опстанок. Парадоксот е што неговото јавно предупредување може да се толкува како маркетинг за важноста на неговата компанија, бидејќи ја позиционира OpenAI како единствена која може да ја контролира „опасноста“ што ја создава.

3. Питер Тил (Peter Thiel): Бегство и Финансирање

Јавен Страв (Предупредување)	Лична Активност (Промовирање на Технологија)	Контраст и Парадокс
Технолошки стагнација: Неговиот страв е од општествен колапс предизвикан од економска нееднаквост, но и од недостаток на радикални технолошки решенија кои би го спасиле светот.	Венчур Капитал: Тил (преку Founders Fund) интензивно инвестира во технологии со висок ризик и висока награда, вклучувајќи ВИ, биотехнологија и стартапи кои го менуваат општествениот поредок (на пр. Palantir).	Контраст: Тил јасно верува дека превенцијата од колапс е неуспешна – доказ е неговиот пасош од Нов Зеланд и плановите за бункер. Сепак, тој продолжува да ги финансира токму оние технолошки иновации кои најмногу го забрзуваат темпото на промена и ја прават иднината помалку предвидлива.

4. Џефри Хинтон (Geoffrey Hinton): Жалењето на Кумот

Јавен Страв (Предупредување) Лична Активност (Промовирање на Технологија) Контраст и Парадокс Жалење и Етика: Длабоко жали за својот придонес во развојот на ВИ, откако сфати дека системите што ги создал се поопасни отколку што мислел. Го напушти Google за да може слободно да предупредува. Клучни откритија: Неговата работа на Невронски мрежи и Длабоко учење (Deep Learning) е буквално основата на сите денешни системи на AGI/Large Language Models (LLMs). Контраст: Хинтон е еден од ретките што претрпеа јасна морална трансформација, но неговиот животен труд е токму технологијата од која сега се плаши. Неговиот контраст е пасивна, тажна противречност: тој ја создаде „бомбата“, а сега се обидува да предупреди за нејзиниот детонатор.

Резиме на Парадоксот: „Спасителите“ и „Бегалците“

​Овие контрасти ја илустрираат централната поента:

​Милијардерите се фатени во замка: Тие го ценат технолошкиот напредок (движечка сила на нивното богатство) надвор од сè, но нивната интелигенција им кажува дека тој напредок води кон неизвесност и ризик.

1. ​Тие не можат да престанат: Прекинувањето на развојот на ВИ би било губење на конкурентската предност (за OpenAI) или губење на мисијата (за Neuralink).
2. ​Тие мора да се заштитат: Затоа, наместо да ја решат глобалната закана, тие избираат индивидуализирано, луксузно бегство – бункери и чипови – за да го надминат демонот што самите го повикуваат.

​Контрастот ја претвора техно-елитата во трагични фигури: творци на потенцијално сопствено уништување, кои се надеваат дека ќе го надминат тоа со истата моќ што ги исплаши.

Одговорноста во ерата на егзистенцијален ризик

​Деталната анализа на активностите на ултра-богатата елита ја открива длабоката поделба во технолошкиот свет: меѓу Страв и Оптимизам, Изолација и Поврзување, Создавање и Бегство.

​Феноменот на милијардерско бункерирање не е само нивна лична чудност, туку е ехо на најголемите глобални кризи – екстремната нееднаквост, климатските промени и неконтролираната трка за Напреден ВИ.

​Клучните поенти за феноменот:

1. ​Потврда на стравот: Луксузните, тајни и самостојни комплекси (како Ko'olau Ranch) се конкретни, скапи докази дека елитата верува дека катастрофата е доволно веродостојна за да ја оправда инвестицијата.
2. ​Парадоксот на Техно-Титаните: Најголемата противречност лежи во тоа што лидерите кои предупредуваат за егзистенцијалниот ризик од ВИ (Маск, Алтман) се истовремено најголемите двигатели на таа технологија, додека оние кои се навидум оптимисти (Закерберг) градат екстремни физички засолништа од светот што сакаат да го „поврзат“.
3. ​Социјалната Цена: Нивната стратегија на индивидуално спасување ги прави двојно ранливи: ги претвора во мета на социјален гнев и ја лишува цивилизацијата од ресурси и интелект потребни за колективна превенција.

​Бункерот на милијардерите е крајната физичка манифестација на неуспешен социјален договор. Тој претставува обид да се купи спасот од последиците на систем што самите го обликувале. На крајот, успехот на бункерот ќе зависи од лојалноста на персоналот и одржливоста на системите – фактори кои се многу покревки од нивните армирано-бетонски ѕидови.

​Овој феномен служи како моќно предупредување: ако најмоќните луѓе во светот се фокусирани само на тоа како да преживеат, наместо како да спречат колапс, тогаш најголемиот ризик за човештвото не е ВИ или климата, туку неуспехот на заедничката одговорност.

​

Елитата поделена: ВИ како егзистенцијален ризик наспроти општо добро

​А.  ВИ како закана: Предупредувачите (The Doomsayers)

​Овие милијардери и технолошки лидери сметаат дека трката за Напреден ВИ (AGI) е најголемиот ризик за човештвото, често наведувајќи го како главна причина за нивната „препер“ активност.

Личност	Улога и Причина за страв	Клучни Цитати (Предупредување)
Илон Маск (Elon Musk)	Извршен директор на Tesla, SpaceX. Долгогодишен и гласен критичар на неконтролираната ВИ. Неговиот страв е од губење на контрола и создавање на супер-интелигенција која можеби нема да биде усогласена со човечките вредности.	> „Јас сум повеќе загрижен за ВИ отколку за нуклеарни војни... Ако ВИ има цел, а човештвото случајно е на патот на таа цел, ќе нѐ уништи без размислување. Ние го повикуваме демонот.“
Сем Алтман (Sam Altman)	Извршен директор на OpenAI (компанија која ја гради ВИ). Иако е оптимист за придобивките, тој е многу отворен за потенцијалниот катастрофален ризик, особено од AGI.	> „Мојот најголем страв е дека ние предизвикуваме нешто што не можеме да го контролираме, што ќе го направи човештвото екстремно ранливо... Имаме потенцијал за егзистенцијален ризик... да нѐ избришеме. Тоа е вистинската закана.“
Џефри Хинтон (Geoffrey Hinton)	„Кум на ВИ“. Го напушти Google за да зборува слободно за ризиците. Неговиот страв е дека ВИ ќе стане поинтелигентна од луѓето и ќе научи како да манипулира.	> „Тешко е да се види како можете да спречите ВИ да научи да манипулира. Тие би можеле да научат како да манипулираат со луѓето за да го добијат она што го сакаат... Идејата дека овие работи би можеле да станат попаметни од луѓето и да ја преземат контролата... веќе не е научна фантастика.“

Б.  ВИ за општо добро: Оптимистите (The Promoters)

​Овие лидери ги минимизираат ризиците, фокусирајќи се на потенцијалот на ВИ да ги реши најголемите светски проблеми и да го забрза човечкиот напредок (често наречена „Техно-оптимизам“).

Личност	Улога и Причина за оптимизам	Клучни Цитати (Општо Добро)
Марк Закерберг (Mark Zuckerberg)	Извршен директор на Meta (Facebook). Директно го критикуваше песимизмот на Илон Маск, промовирајќи ја ВИ како алатка за социјално поврзување и проширување на човечките способности.	> „Јас сум навистина оптимист. Имам потешкотии да го разберам концептот [на Маск] дека ВИ претставува егзистенцијален ризик... Мислам дека забавувањето на развојот би било неодговорно... Ќе спаси животи преку медицина.“
Ендрју Нг (Andrew Ng)	Ко-основач на Google Brain и поранешен главен научник во Baidu. Верува дека стравот од AGI е преувеличен и дека ВИ треба да се фокусира на практични решенија.	> „Се плашам дека медиумскиот приказ на ВИ како неконтролирано зло го одвлекува вниманието од она што ВИ може да го направи за да му помогне на општеството денес... Да се плашиме од робот-убиец е како да се плашиме од пренаселеност на Марс.“
Дарио Амодеи (Dario Amodei)	Извршен директор на Anthropic (ко-основан од поранешни вработени во OpenAI). Иако неговата компанија се фокусира на безбедност, тој гледа на ВИ како на алатка за решавање на климатски промени и болести.	> „Вертикалата на корист од AGI е огромна. Може да реши климатски промени, болести, недостаток на ресурси... Мораме да ја добиеме оваа технологија – прашањето е само како безбедно да ја добиеме.“

В. Контрастот и последиците

​Овој остар контраст меѓу лидерите на ВИ индустријата е директен одраз на поделбата во врска со егзистенцијалната закана:

• ​Стратегијата на Препер-Елитата: Милијардерите како Закерберг и Тил, кои градат бункери, се подготвуваат за различни сценарија. Дури и ако Закерберг јавно е оптимист за ВИ, неговите подземни градежни проекти на Хаваи се физичка полиса за осигурување против сите големи ризици – вклучувајќи го и оној што може да произлезе од технологијата што ја развива.
• ​Иронијата на Создавањето: Најголемата иронија е што луѓето кои најмногу предупредуваат за ВИ (Маск, Алтман) се исто така оние кои најактивно работат на нејзиниот развој. Ова ја одразува длабоката морална дилема: Тие веруваат дека мора да бидат тие кои ќе ја изградат за да ја контролираат, иако длабоко се плашат од неа.

Сега, да ги разгледаме внатрешните и општествените проблеми со кои ќе се соочи елитата дури и ако успешно се засолни во нивните луксузни бункери или изолирани комплекси.

​Нивната цел е да го пренесат постоечкиот општествен поредок во бункерот, но тој поредок ќе се распадне под притисок на пост-колапс реалноста.

​ Друштвени и организациски предизвици на елитата во колапс

​Најголемите проблеми со кои ќе се соочи елитата нема да бидат надворешните закани, туку внатрешниот распад на системите и хиерархиите на кои се потпираат.

​А. Проблемот на лојалност и хиерархијата (Внатрешен бунт)

​Ова е можеби најголемата закана. Во бункерот, постои остра поделба: сопственици (елитата) и витален персонал (безбедност, лекари, инженери, техничари за хидропоника).

• ​Распад на паричната вредност: Штом надворешниот свет пропадне, парите и берзанските вредности стануваат безвредни. Лојалноста, која претходно беше купена со високи плати и договори за неоткривање (NDA), исчезнува. Единствената валута стануваат ресурсите (храна, вода, чист воздух) и моќта (контрола врз системите).
• ​Нова хиерархија на вештини: Во пост-апокалиптичен свет, еден софтверски милијардер кој никогаш не работел физичка работа е помалку вреден од еден инженер за филтрација на воздух или експерт за одгледување храна. Технолошките вештини на елитата може да бидат ирелевантни во однос на практичните вештини за преживување.
  • ​Проблем: Елитата ќе се обиде да го задржи својот статус, но клучниот персонал ќе сфати дека тие се незаменливи и дека бункерот е нивна сопственост, а не на сопственикот.
• ​Ризик од насилно преземање: Клучниот персонал (особено безбедносното обезбедување) има директна контрола врз оружјето, влезовите и системите за одржување на животот. Еден организиран бунт од страна на персоналот може брзо да ја изолира или неутрализира елитата.

​Б. Психолошки колапс и „Бункерска треска“

​Бункерите се дизајнирани за физичко преживување, но се предизвик за менталното здравје:

• ​Губење на целта и идентитетот: Елитата е навикната да управува со глобални империи и да го обликува светот. Сега, нивната единствена „работа“ е да преживеат во ограничен простор. Ова води до длабока депресија, анксиозност и губење на смислата.
• ​Конфликт од досада и очај: Затвореноста, монотонијата на исхраната (дури и со хидропоника), и постојаната неизвесност за надворешниот свет ќе генерираат интензивни меѓучовечки конфликти. Луксузот може да ја задржи удобноста, но не и досадата.
• ​Изолација на децата: Децата родени или израснати во бункер ќе бидат лишени од природна светлина, широк социјален контакт и искуство со светот. Нивниот психолошки развој може да биде сериозно нарушен, што ја загрозува целта на „пренесување на наследството“.

​В. Правно-политички вакуум

​Елитата се потпира на систем на закони, договори и сопственост. Во бункер, тој систем мора да се изгради од нула.

• ​Кој владее? Дали е сопственикот (кој платил за бункерот) или групата која е најдобро опремена да управува со кризи (на пр., водачот на обезбедувањето или главниот лекар)? Ова ќе создаде борба за моќ и де факто премин од капиталистичка сопственост во милитаристичко/техничко владеење.
• ​Проблемот со наследство: Како ќе се регулира сопственоста и моќта по смртта на оригиналниот милијардер? Без правни тела и судови, наследството ќе се решава преку сила или преку ad-hoc договори.

​Г. Односи со надворешниот свет (Општествен притисок)

​Иако бункерите се дизајнирани да бидат изолирани, тие на крајот ќе мора да контактираат со надворешниот свет за ресурси, или едноставно да го издржат притисокот:

• ​„Оградени“ острови и комплекси: Комплексите како Ko'olau Ranch не се бункери, туку оградени тврдини. Тие ќе станат мета на очајни групи кои знаат дека внатре има храна, вода и лекови. Долгорочното одбранување на голем имот е скапо и бара постојан прилив на лојален персонал.
• ​Морална криза при излегување: Кога елитата конечно ќе излезе, тие ќе се соочат со уништено општество. Нивната изолација ќе ги направи двојно мразени – како класа која ја предизвикала кризата и како класа која одбила да помогне во нејзиното решавање, туку одбрала да се спаси себеси.

​Најголемата заблуда на елитата е дека социјалниот договор може да се купи и пренесе во бункер. Всушност, бункерот ќе го ослаби стариот социјален договор (базиран на пари) и ќе наметне нов, брутален систем каде доминираат практичните вештини и силата, а не банкарската сметка.

РЕАЛНО СЦЕНАРИО ВО БЛИСКА ИДНИНА

Read More

Атлантида

 Каде Завршува Митот, А Каде Почнува Вистината?

​

​Почетокот на Сите Заборавени Приказни

​Минатата недела ја најавивме нашата серија „Трагајќи по Изгубените Градови“, и немаше дилема од каде ќе почнеме. Атлантида. Нејзиното име е синоним за исчезнување, за катастрофа и за изгубено знаење. Тоа е легенда која со векови ја мачи фантазијата на филозофи, историчари и авантуристи.

​Но, што знаеме за Атлантида? И дали е тоа воопшто „изгубен град“ или само една брилијантна поучна приказна?

​Изворот: Платон и Дијалозите

​Парадоксално, целото наше знаење за Атлантида потекнува од само еден извор: филозоффот Платон, кој живеел во 4 век п.н.е. Тој ја опишува Атлантида во неговите дијалози Тимеј и Критиј.

​Според Платон, Атлантида била моќна поморска империја, лоцирана „надвор од Столбовите на Херкул“ (денешен Гибралтарски Проток).

• ​Наводно постоела 9.000 години пред времето на Платон (што е пред околу 11.500 години од денес).
• ​Платон ја опишува како високо напредна цивилизација, со совршена архитектура, градови изградени во концентрични кругови од копно и вода, и изобилство на злато и ретки метали.
• ​Жителите на Атлантида станале алчни и морално деградирани. Како казна од боговите, градот бил уништен и потонал во океанот „за еден ужасен ден и ноќ“.

​Археолошки Факти или Фантазија?

​Откога Платон ја објавил приказната, луѓето очајно бараат докази за постоењето на овој град. Се појавиле десетици теории:

1. ​Средоземната Теорија (Санторини/Минојската култура): Најпопуларната научна теорија ја поврзува Атлантида со вулканската ерупција на Тера (денешен Санторини) околу 1600 година п.н.е. Оваа ерупција ја уништила Минојската цивилизација на Крит. Моќниот вулкански настан можеби служел како инспирација за Платон, иако временската рамка не се совпаѓа.
2. ​Атлантската Теорија (Карибите/Гибралтар): Повеќето ентузијасти веруваат дека треба да се следи Платоновиот опис и да се бараат урнатини на дното на Атлантскиот Океан, близу Гибралтар, Азорите или Канарските Острови.
3. ​Андалузија, Шпанија: Некои модерни истражувачи сугерираат дека Атлантида била лоцирана во близина на јужна Шпанија, потопена во калливите рамнини на Националниот парк Доњана.
   

Атлантската Теорија – Длабоко во Океанот

​Додека научниците често ја поврзуваат Атлантида со Минојската култура (Санторини), најромантичната и најпостојана теорија е дека градот навистина лежи на дното на Атлантскиот Океан. Оваа теорија директно се држи до Платоновиот опис за локацијата: „надвор од Столбовите на Херкул“ (Гибралтарскиот Проток).

​1. Теоријата на Игнатиус Донели (Ignatius Donnelly)

​Најголем поттик на ова верување дал американскиот конгресмен и писател Игнатиус Донели со неговата книга „Атлантида: Претпотопниот Свет“ (1882). Донели тврдел дека Атлантида не била само измислица, туку вистински континент, кој служел како „мајка цивилизација“ за сите подоцнежни култури.

• ​Клучна поента: Тој укажува на сличностите меѓу архитектурата и митологијата на старите Египќани, Маите, Ацтеките и другите цивилизации од двете страни на Атлантикот како доказ дека сите потекнуваат од заеднички пра-извор – Атлантида.
•  Неговата работа буквално го „воскресна“ интересот за Атлантида во модерното време и го инспирираше движењето што верува во нејзиното физичко постоење.

​2. Потенцијални Локации во Атлантикот

​Трагачите по Атлантида и денес ги фокусираат своите истражувања на неколку области во Атлантскиот Океан, за кои се верува дека географски и геолошки се совпаѓаат со Платоновите описи:

• ​Азорите и Канарските Острови (Macaronesia): Овие вулкански острови се остатоци од голем подводен планински венец. Некои веруваат дека тие се највисоките точки од некогаш големиот континент или архипелаг – Атлантида.
• ​Подводни формации кај Бахамите (Бимини Роуд): Во 1968 година, во близина на островот Бимини (Бахами), откриена е долга, праволиниска формација од камени блокови. Ентузијастите веднаш ја прогласија за „Бимини Роуд“ – остаток од атлантски ѕид или пат. Сепак, научниците речиси едногласно ја објаснуваат како природна геолошка формација (пластови од карпи наречени бичини).
• ​Подводни градови кај Куба: Во 2001 година, тим истражувачи објавија дека со сонар пронашле структури на дното на океанот во близина на западна Куба кои личат на градски структури. Сепасијата за ова откритие е сè уште отворена, иако нема конечни докази за вештачко потекло.
  
  
  

​3. Геолошките Пречки (Зошто Науката Се Сомнева)

​И покрај целата фасцинација, геологијата поставува големи пречки за Атлантската теорија:

• ​Тектонски Плочи: Модерната наука за тектонските плочи објаснува дека Атлантскиот Океан се проширува. Не постои механизам со кој цел континент или голем остров би можел „само да потоне“ вертикално за еден ден и ноќ, без да остави големи траги од геолошки потреси и збрчкана кора.
• ​Длабочина: Ако Атлантида се наоѓала во централниот Атлантик, таа би била на длабочина од 3.000 до 6.000 метри. На оваа длабочина е речиси невозможно да се најдат остатоци од цивилизација, а притисокот е преголем за некогаш да била населена.

​Атлантската теорија е онаа што ја одржува легендата жива. Таа го поставува прашањето: Дали најголемата човечка трагедија е навистина скриена во најдлабоките делови на нашиот свет? Иако цврстите докази сè уште недостасуваат, потрагата по вистината во Атлантикот продолжува.

​Денес, повеќето историчари и археолози ја сметаат Атлантида за алегорија – измислена приказна која Платон ја користел за да покаже како изгледа идеалната држава  и како моралното расипување води до нејзин крај.

​Сепак, симболиката на Атлантида останува моќна. Таа нѐ учи на универзална лекција: дека дури и најголемата моќ може да биде збришана за миг. Тоа е првата приказна за изгубените градови – онаа која нѐ потсетува на кревкоста на човековата цивилизација.

​Навистина постоела или не, приказната за Атлантида ја отвора вратата кон светот на заборавените. Следната недела, ќе ја напуштиме митологијата и ќе се упатиме во Италија за да посетиме град кој исчезнал, но чии жители и улици се зачувани токму онакви какви што биле пред 2.000 години...

​Не пропуштајте: Следен на листата е... Помпеја!Помпеја!

Read More