Магаре јава, магаре бара: Парадоксот на „некористењето“ вештачка интелигенција

Тоа е хумористична карикатура која прикажува средовечен човек со малку збунет, но сериозен израз на лицето, удобно сместен на самар врз магаре. Тој е целосно задлабочен во својот паметен телефон, со палците кои брзо „типкаат“ по екранот. Од телефонот излегуваат мали хумористични облачиња со текст кои велат: „Јас не користам вештачка интелигенција!“ и „Објавувам дека не ми треба технологија!“. Околу телефонот се појавуваат лебдечки, светлечки икони кои ја претставуваат „скриената“ AI: мали роботи со натписи „AUTOCORRECT“, „GOOGLE SEARCH“, „PORTRAIT CAMERA“ и „AI PREDICTIONS“, сите поврзани со тенки лини на бинарен код (0, 1). Самата магарешка опрема (самар) не е обична; на неа има дискретни, но видливи ознаки кои изгледаат како микрочипови и електрични кола, а на колкот на магарето има дури и стилизиран заштитен знак: „AI-Powered Burro“. Магарето има циничен и малку уморен поглед, како да го гледа човекот и си мисли: „Па, каде ме бараш, еве ме под тебе“. Позадината е рурален, ридски македонски предел, но во неа се вклопени и „еволутивните фази“ на AI што ги спомнавме: едно старо механичко тркало што се тркала по патот (со видливи запченици), и стар дигитален часовник на пошта (со електрични кола). Атмосферата е комична, со силни линии, топли бои и многу изразени детали.

Магаре јава, магаре бара: Парадоксот на „некористењето“ вештачка интелигенција

Во последно време сè почесто слушаме една чудна гордост кај луѓето кои со полна уста тврдат: „Јас не користам вештачка интелигенција (AI)“. Додека го изговараат тоа, во џебот им вибрира паметен телефон, во раката држат дигитален клуч од автомобил, а на зглобот носат часовник што им го мери пулсот.

Оваа ситуација неодоливо потсетува на старата македонска поговорка: „Магаре јава, магаре бара“.

Вештачката памет не никна на дрво

Мораме да расчистиме една работа – ништо од она што го користиме денес не е „природно“. Тркалото не расте на дрво. Тоа е вештачки објект, чија форма е всушност неговата прва „програма“. Тркалото е програмирано со својата геометрија постојано да го победува триењето.

Ако одиме чекор понатаму, секој електричен прекинувач во вашиот дом е првата еволутивна фаза на вештачката интелигенција. Тоа е делегирана логика. Вие не мора да стоите и да ги спојувате жиците со раце; прекинувачот „знае“ што треба да прави. Тоа е неговиот софтвер, втиснат во металот и пластиката.

Отпорот е залуден (буквално, според Омовиот закон)

Кога луѓето пружаат отпор кон новата технологија, тие всушност ја применуваат математичката формула за електричен отпор:

I=U/R

Напонот (U) е притисокот на напредокот – тој е незапирлив.
Отпорот (R) е човечкото его и стравот од непознатото.
Струјата (I) е реалниот проток на придобивките.

Колку повеќе се инаетите (R), толку помалку корисна енергија (I) поминува низ вас. Вие не го запирате напредокот, само се самоисклучувате од мрежата.

Каде се крие „Магарето“?

Оние кои тврдат дека не користат AI, всушност ја јаваат секоја секунда:

Во камерата: Кога телефонот ви го разубавува ликот (Portrait mode), тоа е AI.
Во тастатурата: Кога ви ги поправа печатните грешки (Autocorrect), тоа е AI.
Во пребарувачот: Кога Google ви го погодува прашањето пред да го допишете, тоа е AI.

Да тврдиш дека не користиш вештачка интелигенција во 2026 година е исто како да пливаш во океан и да тврдиш дека не користиш вода.

Машините не се тука да нè заменат, туку да бидат наша екстензија. Тие ги заменуваат нашите физички, а сега и ментални рутински активности, но тоа не значи дека ние треба да престанеме да бидеме активни. Напротив, технологијата ни овозможува да престанеме да бидеме „магариња за товар“ и да почнеме да бидеме креатори.

Следниот пат кога ќе слушнете некој како вели дека не користи вештачка интелигенција, само насмејте се. Тој веќе го јава магарето, само уште не го погледнал самарот.