Skip to main content

Како растенијата ја перцепираат својата околина

Датум на објава

 


Растенијата се свесни за својата околина и реагираат на неа, но не на истиот начин како луѓето или животните.

​Бидејќи немаат мозок и централен нервен систем, тие не „чувствуваат“ болка или емоции како нас, но поседуваат неверојатно сложени системи за комуникација и перцепција.

​Како растенијата ја доживуваат околината?

​Наместо нерви, растенијата користат електрични и хемиски сигнали за да пренесат информации низ своето „тело“.

  • ​Чувство за допир (Тигмотропизам): Некои растенија, како Mimosa pudica, ги затвораат листовите веднаш штом ќе бидат допрени. Венера стапицата, пак, точно знае кога инсект ќе застане на неа благодарение на ситните влакненца кои реагираат на притисок.
  • ​„Гледање“ на светлината: Растенијата имаат фоторецептори кои им кажуваат од каде доаѓа сонцето, па дури и каква е бојата на светлината, за да можат да растат во таа насока (фототропизам).

  • ​Слух?: Истражувањата покажуваат дека некои растенија можат да ги „слушнат“ вибрациите на гасеница која џвака лист и како одговор испуштаат токсини за да се одбранат.

​Комуникација и „Шумскиот интернет“

​Растенијата не се изолирани битија. Тие постојано комуницираат со своите соседи:

  1. ​Преку воздух: Кога растение е нападнато од штетници, тоа испушта испарливи органски соединенија. Соседните растенија ги „вдишуваат“ овие сигнали и почнуваат да произведуваат сопствени одбранбени механизми уште пред да бидат нападнати.
  2. ​Преку корен (Микориза): Под земјата постои огромна мрежа од габи која ги поврзува корените на дрвјата. Преку овој систем, дрвјата споделуваат хранливи материи и си испраќаат предупредувања. Ова често се нарекува Wood Wide Web.

​Дали чувствуваат болка?

​Иако реагираат на оштетување (на пример, со испраќање електрични сигнали слични на нервните импулси кај животните), научниците веруваат дека растенијата не чувствуваат болка во субјективна смисла.

​Болката кај луѓето е еволутивен механизам кој нè тера да избегаме од опасност. Бидејќи растението не може да побегне, чувството на болка не би имало иста еволутивна цел. Наместо тоа, тие имаат развиено системи за преживување и регенерација.

​Интересен факт: Мирисот на свежо покосена трева е всушност „крик за помош“. Тоа се хемиски соединенија кои тревата ги испушта кога е повредена.

Етикети
Локација PP52+HW Клуковец, Северна Македонија

Comments

Post a Comment

коментар:

Прочитај повеќе

Скриениот код на Балканот (де-романизација на Балканот)

Датум на објава
  Зошто ДНК тестовите ве лажат за Александар Велики? ​ Сигурно барем еднаш, додека сте скролале низ социјалните мрежи, ви излегла реклама за некоја од оние модерни компании за ДНК тестирање. Ветувањето е примамливо: „Испратете ни примерок од вашата плунка, платете 100 евра и дознајте дали во вашите вени тече крвта на Александар Велики или Филип Втори!“ ​Звучи фантастично, нели? Готови сте да ги извадите парите, убедени дека науката конечно ја решила најголемата балканска мистерија. ​Но, пред да го направите тоа, имам една лоша и една фасцинантна вест за вас. Лошата вест е дека тие реклами безобразно ве лажат. Фасцинантната вест е дека вистинската наука всушност откри нешто многу поинтересно во кралските гробници. ​Ајде да ги тргнеме митовите настрана и да погледнеме што навистина вели генетиката до денес, во 2026 година. ​Проблемот со „пепелта“ на Филип Втори ​Кога археолозите го открија спектакуларниот кралски комплекс во Вергина (древната Ајга), светот занеме. Златни ларнак...
4 comments
Прочитајте повеќе »

Никита од Драговитија

Датум на објава
Никита (во латинските извори запишан како Papa Nicetas или Niquinta ) бил влијателен богомилски епископ (водач) од Константинопол , кој живеел во 12 век. ​Тој е една од клучните историски фигури кои ја докажуваат директната врска и силното влијание на балканското богомилство врз средновековните дуалистички движења во Западна Европа, поточно врз Катарите (познати и како Албигојци) во Франција и Италија. ​Мисијата во Италија и Франција (1160-тите години) ​Во тој период, катарското движење во Ломбардија (Италија) и Лангдок (јужна Франција) веќе било во голем подем, но локалните заедници имале внатрешни сомнежи и поделби околу нивното духовно наследство и линија на ракополагање ( ordo ). ​За да го реши ова, Никита отпатувал на Запад. Тој имал огромен авторитет бидејќи доаѓал директно од Истокот, кој за Катарите бил изворот на „чистата и вистинска христијанска вера“. ​ Носител на „радикалниот дуализам“ ​Пред доаѓањето на Никита, повеќето западни Катари практикувале умерен дуализам ...
Post a Comment
Прочитајте повеќе »

Опсадата на Антиохија (1097–1098)

Датум на објава
Опсадата на Антиохија била еден од најтешките и најсуровите моменти во Првата крстоносна војна. Таа се одвивала во две фази: ​ Крстоносците го опседнуваат градот: Од октомври 1097 до јуни 1098 година, крстоносците гладувале и страдале пред ѕидините на Антиохија. Градот конечно паднал во нивни раце благодарение на предавство одвнатре (ерменски стражар по име Фируз му отворил капија на Боемунд од Таранто). ​ Крстоносците стануваат опседнати: Само неколку дена по влегувањето во градот, пристигнала огромна муслиманска војска предводена од Кербога , атабегот на Мосул. Сега крстоносците биле тие кои биле заробени и опколени внатре во градот, без храна и со многу низок морал. ​Битката и „Чудото“ со Светото Копје ​Пресвртот се случил поради психолошки и религиозен поттик. Еден сиромашен монах, Петар Вартоломеј, тврдел дека имал визија во која Свети Андреј му открил каде е закопано Светото Копје (копјето со кое бил прободен Исус на крстот). ​По кратко копање во катедралата во Антиохиј...
Post a Comment
Прочитајте повеќе »

​Како „Првиот ден“ стана „Последен ден“

Датум на објава
  Константин Велики (Константин I), кој во 321 година од нашата ера го донел историскиот декрет со кој неделата ја прогласил за официјален ден за одмор во Римската Империја. ​Иако денес ова го гледаме како чисто христијански чин, вистината зад неговата одлука е фасцинантна мешавина од политичка прагматичност, верски синкретизам (мешање) и брилијантна стратегија за обединување на империјата. ​Еве како се случило тоа, што го поттикнало и какви биле реакциите. ​ Зошто токму недела и зошто тогаш? ​Константин бил врховен владетел на империја која била длабоко поделена. Христијанството брзо растело, но паганството сè уште било доминантна сила, особено меѓу војската и елитата. Константин морал да најде начин да ги задоволи двете страни без да предизвика граѓанска војна. ​ Кодот на „Непобедливото Сонце“ (Sol Invictus): Во декретот од 321 година, Константин всушност не ја нарекува неделата „ден Господов“, туку „Вредниот ден на Сонцето“ ( dies Solis ). Паганите во империјата го обож...
Post a Comment
Прочитајте повеќе »

Моќта на навиките

Датум на објава
Како мали промени го менуваат животот Моќта на секојдневните рутини Сите ние имаме навики. Некои се добри, некои се лоши, а повеќето од нив извршуваме автоматски, без никаква свесна мисла. Сепак, токму овие мали, повторливи дејства го обликуваат нашиот живот повеќе од сè друго. Дали некогаш сте се запрашале зошто некои луѓе постојано напредуваат, додека други остануваат заглавени на исто место? Одговорот често не лежи во големите, драматични одлуки, туку во ситните навики што ги практикуваат секој ден. Моќта на навиките е една од најпотценетите сили во човечкиот живот, а разбирањето како функционираат може да биде клучот кон трансформација која трае цел живот. Навиките се како невидливи нишки што го ткаат нашето секојдневие. Тие се основата врз која се гради секој успех, но и секој неуспех. Кога стануваме наутро и првото нешто што го правиме е да го провериме телефонот, тоа е навика. Кога одлучуваме да одиме на прошетка наместо да гледаме телевизија, тоа е исто така навика. Разликата п...
Post a Comment
Прочитајте повеќе »