Ноќта кога морето молчеше

---

Ноќта кога морето молчеше

Јадран, крај на XVIII век.

Бригантината „Мадона Нера“ исплови од Венеција без знаме. Во документите беше трговски брод со маслиново масло и платно. Во тремот — нешто многу потешко од масло и многу поопасно од платно.

Пушки со кремен. Барут во дрвени буриња. Неколку сандаци ладно оружје, завиткани во катран и лен.

Товар што не смее да стигне во пристаниште.
Товар што не смее да постои.

Капетанот Марко Белини, Венецијанец со балканска крв од мајка му, не ги прашуваше имињата на нарачателите. Знаеше само едно: оружјето оди кон внатрешноста на Отоманската империја. Кој ќе го земе — не е негова работа. Каде ќе заврши — уште помалку.

Екипажот беше внимателно избран:
двајца Италијанци,
еден Грк,
еден Далматинец,
и Станоје, човек од јужниот Балкан, кој зборуваше малку и гледаше многу.

---

Пловеа ноќе. Денски се криеја во сенки од острови и заливи што не стоеја на мапи.
Медитеранот тогаш беше полн со очи: царинари, воени патроли, пиратски бродови што се претставуваа како нешто друго.

На петтиот ден, кај бреговите јужно од Задар, ги следеше брод со ниска силуета.

„Не е трговец“, рече Гркот.
„Ниту пират“, додаде Станоје.
„Тогаш е нешто полошо“, заврши капетанот.

Но ноќта падна брзо, а морето беше мирно како масло. „Мадона Нера“ исчезна во темнината, без светла, без трага.

---

Истоварот беше договорен некаде меѓу карпите, на место што го знаеја само оние што немаа интерес да го кажат гласно.

Пријдоа до брег во најцрната ноќ — без месечина. Само звукот на весла што едвај ја допираат водата.

На брегот ги чекаа сенки.
Ниту поздрав.
Ниту имиња.

Само знак со рака.

Сандаците беа пренесувани тивко, како мртви тела. Секој чекор по камењата звучеше погласно од топ.

Од шумата се слушна звук — гранка што крцна.

Станоје се вкочани.

Неколку срца застанаa.

Но ништо не се случи. Само ноќта повторно го проголта звукот.

По еден час, бродот беше полесен. Брегоѕт — потежок со судбини.

---

На враќање, морето се смени.

Ветер од исток. Небото се затвори како капак.

Бурата ги фати на отворено. Не дивјачка, туку подла — долга, исцрпувачка. Бродот стенкаше. Трупот примаше вода. Барутот мораше да остане сув — ако не, нема брод, нема приказна.

Во еден момент, гром ја осветли палубата.
Станоје виде нешто што никогаш не го заборави:
капетанот Белини како се крсти — не како Италијанец, не како Венецијанец, туку како човек што не знае кој Бог уште слуша.

Наутро, брегот се појави ненадејно.

Карпи.

Премногу блиску.

Со последни сили, го свртеа бродот. „Мадона Нера“ ја изгреба страната, но се извлече.

---

Стигнаа назад во северниот Јадран по две недели.

Парите беа предадени.
Товарот — веќе не беше нивна грижа.

Но Станоје, кога слезе од бродот, знаеше нешто што другите не сакаа да го признаат:

оружјето што го носеа ќе зборува.
И кога ќе проговори, морето нема да биде виновно.

Капетанот Белини никогаш повеќе не пловеше на истата рута.
„Мадона Нера“ исчезна по неколку години.
А по балканските брегови, долго потоа, старите луѓе велеа:

„Некои бродови не носат стока.
Носат иднина — и крв.“

---