Проектот Neom не е само една зграда, туку цел нов регион на северозападниот дел од Саудиска Арабија, со големина колку Белгија.
Сепак, најновите информации од почетокот на 2026 година потврдуваат дека и овој проект поминува низ радикално кратење и редизајнирање.
Што е всушност Neom?
Neom е замислен како „жива лабораторија“ и се состои од неколку клучни делови:
- The Line (Линијата): Најамбициозниот дел – град долг 170 километри, широк само 200 метри и висок 500 метри. Замислен е како огледална структура во пустината без патишта и автомобили, каде сè е достапно за 5 минути пеш.
- Trojena (Тројена): Скијачки центар на планините каде требаше да се одржат Азиските зимски игри во 2029 година (сега под знак прашалник).
- Oxagon (Оксагон): Пловечки индустриски град и логистички центар во Црвеното Море.
- Sindalah (Синдала): Луксузен остров за јахти, кој е еден од ретките делови што веќе е отворен за посетители.
Што се случува моментално (Статус 2026)?
Иако првичната визија беше футуристичка бајка, реалноста на почетокот на оваа година е поинаква:
- Драстично кратење на „The Line“: Наместо планираните 170 километри до 2030 година, сега се очекува да бидат завршени само околу 2.4 километри. Целиот концепт се преиспитува за да биде „пореален“.
- Промена на фокусот кон AI: Поради огромните трошоци, Саудиска Арабија почна да го пренасочува Neom во центар за податочни центри и вештачка интелигенција. Бидејќи локацијата е на брег, морската вода ќе се користи за ладење на серверите.
- Финансиски притисок: Со оглед на тоа што цените на нафтата не се доволно високи за да ги покријат сите трошоци (проценети на 1.5 трилиони долари), државниот фонд (PIF) воведе мерки за штедење и кратење на буџетите за најмалку 20%.
- Откажување настани: Планираните Азиски зимски игри за 2029 година во Тројена се одложени или ставени на чекање додека не се заврши целосната ревизија на проектот.
Накратко: Neom не е мртов, но „се спушта на земја“. Од научно-фантастичен град за 9 милиони луѓе, тој се претвора во поскромен индустриски и технолошки центар со акцент на луксузниот туризам.
Што всушност се гради сега?
Наместо еден бесконечен град-ѕид, во моментов во фокус се три работи:
- „Модул 4“ и „Модул 45“: Инженерите се фокусирани само на неколку сектори (модули) каде што веќе се ископани темелите. Тие ќе функционираат како самостојни мини-градови.
- Скриената инфраструктура: Најголем дел од парите во 2025/2026 отидоа на подземните тунели и инсталации кои беа започнати. Прекинувањето на овие работи би значело целосна загуба, па затоа само тие се довршуваат.
- Прилагодување за AI: Бидејќи оригиналната идеја за „град без автомобили“ е тешко изводлива на 170 километри, сега се градат помали, автоматизирани подрачја каде ќе доминираат автономни возила за испорака и транспорт.
Зошто „пукна“ планот?
Главната причина не е само парите, туку инженерскиот предизвик. Изградбата на два паралелни ѕида високи 500 метри (повисоки од повеќето облакодери во светот) создава огромни проблеми со протокот на воздух, природната светлина и термичката експанзија на стаклото во пустинските температури.
Накратко: „The Line“ во 2026 година веќе не е линија, туку точка во пустината која служи како доказ дека некои идеи се подобри на хартија отколку во реалност.