Ефектот на преглед (Overview Effect)

Е многу повеќе од само воодушевување од убава глетка. Тоа е документиран психолошки феномен кој првпат го дефинираше авторот Френк Вајт во 1987 година.

Овој ефект претставува длабока промена во свеста и погледот на светот, која се јавува кога поединецот ќе ја види Земјата како целосна топка која лебди во празен простор.

Клучни елементи на Ефектот на преглед

Астронаутите, без разлика на нивното национално или религиозно потекло, пријавуваат неколку заеднички искуства:

 * Чувство на единство: Од орбитата, границите нацртани на мапите се невидливи. Астронаутите престануваат да се идентификуваат како граѓани на една земја и почнуваат да се чувствуваат како „жители на Земјата“.

 * Сфаќање на кршливоста: Земјината атмосфера, гледана од страна, изгледа тенка како „хартија“ или „лушпа од кромид“. Ова создава итен нагон за заштита на екологијата на планетата.

 * Когнитивна дисонанца: Се јавува конфликт помеѓу она што го знаеле претходно (дека светот е огромен и непобедлив) и она што го гледаат сега (дека е мал, изолиран и ранлив).

Најпознати сведоштва

Многу астронаути го опишуваат овој момент како духовно или трансендентално искуство:

 * Едгар Мичел (Аполо 14):

    „Развивате моментална глобална свест, ориентација кон луѓето, интензивно незадоволство од состојбата на светот и принуда да направите нешто во врска со тоа. Од Месечината, меѓународната политика изгледа толку ситна.“

   

 * Мајкл Колинс (Аполо 11):

    „Она што најмногу ме изненади е дека Земјата изгледаше кревко. Како да е направена од стакло. Сакав да ја дофатам и да ја заштитам.“

   

 * Вилијам Шатинер (актерот од Star Trek):

    Кога на 90 години полета со Blue Origin, тој плачеше по враќањето. Рече дека очекувал да види убавина, но наместо тоа видел „смрт“ (црнилото на вселената) и „живот“ (Земјата), што кај него предизвикало силна тага поради уништувањето на природата.

   

Може ли овој ефект да се доживее на Земјата?

Бидејќи патувањето во вселената е недостапно за повеќето, научниците и уметниците се обидуваат да го реплицираат овој ефект преку:

 * Виртуелна реалност (VR): Проекти како „Behold the Earth“ користат VR за да им помогнат на луѓето да ја видат планетата од таа перспектива со цел да се подигне еколошката свест.

 * Висока надморска височина: Некои луѓе пријавуваат поблага верзија на ефектот кога летаат со авион над океани или кога стојат на врвови на високи планини.