Влијанието на кафето врз организмот

 Влијанието на кафето врз организмот е комплексно и зависи од количината, времето на конзумирање, но и од индивидуалната генетика на личноста. Иако порано се сметало за контроверзен пијалок, современата наука го рангира како исклучително здрав поради богатството со антиоксиданти.

Скролнете долу, имате македонска верзија од сликата.

Еве детален преглед на тоа како кафето влијае врз клучните системи во вашето тело:

1. Мозок и нервен систем

Најпознатата состојка во кафето, кофеинот, делува како стимуланс на централниот нервен систем.

 * Будност: Кофеинот ги блокира аденозинските рецептори — молекули кои му сигнализираат на мозокот дека е уморен. Ова резултира со зголемена будност и концентрација.

 * Расположение: Го поттикнува лачењето на допамин и серотонин, што може привремено да го подобри расположението и да го намали ризикот од депресија.

 * Долгорочна заштита: Истражувањата сугерираат дека редовното (умерено) пиење кафе може да го намали ризикот од Алцхајмерова и Паркинсонова болест.

2. Кардиоваскуларен систем

Влијанието на срцето е тема на многу дебати, но најновите истражувања од 2025 година покажуваат:

 * Крвен притисок: Кратко по конзумирањето, кафето може привремено да го покачи крвниот притисок и пулсот. Кај здрави луѓе, ова е краткотрајно и обично не е опасно.

 * Здравје на срцето: Умереното конзумирање (2-3 шолји дневно) се поврзува со помал ризик од срцев и мозочен удар. Интересно е што истражувањата сугерираат дека најголеми бенефити има утринското кафе, додека пиењето кафе во текот на целиот ден може да го наруши ритамот на срцето.

3. Метаболизам и органи за варење

 * Согорување масти: Кофеинот го забрзува метаболизмот за 3-11% и го поттикнува телото да ги користи мастите како извор на енергија.

 * Црн дроб: Ова е еден од органите кои најмногу „профитираат“ од кафето. Постојат докази дека кафето го штити црниот дроб од цироза и рак.

 * Дигестија: Кафето ја стимулира работата на цревата (има лаксативно дејство кај многу луѓе) и го поттикнува лачењето на желудочна киселина.

Потенцијални негативни ефекти (особено при претерување):

Иако има многу придобивки, кафето не е за секого и може да предизвика:

 * Анксиозност и тремор: Премногу кофеин може да предизвика нервоза, палпитации (забрзано чукање на срцето) и чувство на вознемиреност.

 * Проблеми со сонот: Кофеинот останува во организмот со часови. Пиењето кафе по 15:00 или 16:00 часот може сериозно да го наруши квалитетот на сонот.

 * Зависност: При редовно конзумирање, телото развива толеранција. Ако нагло престанете да пиете кафе, може да почувствувате главоболка, умор и раздразливост.

Колку кафе е безбедно?

За повеќето здрави возрасни лица, до 400 милиграми кофеин дневно (што е приближно 3 до 4 шолји кафе) се смета за безбедна доза која носи повеќе придобивки отколку штети.

 Совет: Доколку имате висок крвен притисок, проблеми со анксиозност или сте бремени, препорачливо е да го ограничите внесот и да се консултирате со лекар.

За да извлечете максимум од кафето без да го жртвувате сонот или да предизвикате „пад“ на енергијата попладне, клучот е во тајмингот.

Еве неколку научно поткрепени совети како да го оптимизирате вашето уживање во кафето:

1. Правилото на „90 минути“ (Одложување на првата шолја)

Повеќето луѓе пијат кафе веднаш по будењето, но тоа е грешка.

 * Зошто: Кога ќе се разбудите, вашето тело природно лачи кортизол (хормонот на будност). Ако внесете кофеин кога кортизолот е на врвот, телото ќе престане самостојно да ве разбудува и ќе развиете поголема толеранција.

 * Совет: Почекајте 60 до 90 минути по будењето за првата шолја. Така ќе го искористите природниот бран на енергија, а кафето ќе ви помогне кога кортизолот ќе почне природно да опаѓа.

2. Одредете го „полицискиот час“ за кофеин

Кофеинот има т.н. полуживот од околу 5 до 6 часа. Тоа значи дека ако испиете кафе во 16:00 часот, во 22:00 часот сè уште ќе имате половина од таа количина во крвта.

 * Совет: Престанете со пиење кафе најмалку 8 до 10 часа пред спиење. За повеќето луѓе, тоа значи дека последната шолја треба да биде околу 14:00 часот.

3. „Coffee Nap“ (Кратка дремка со кафе)

Ако се чувствувате многу уморни попладне, пробајте го овој трик:

 * Како функционира: Испијте едно еспресо брзо и веднаш легнете да отспиете 20 минути.

 * Ефект: На кофеинот му требаат токму 20 минути за да стигне до мозокот. Ќе се разбудите токму кога кофеинот „удира“, што ќе ве направи двојно поодморени отколку само со спиење или само со кафе.

4. Хидратација пред се

Кафето е благ диуретик, но поважно е што често забораваме да пиеме вода додека пиеме кафе.

 * Совет: За секоја шолја кафе, испијте една чаша вода. Ова помага да се спречат главоболките и дехидратацијата која често се меша со замор.

5. Избегнувајте кафе на празен стомак (доколку сте чувствителни)

Кај некои луѓе, кафето на празен стомак може да предизвика нагло лачење на желудочна киселина или нагло зголемување на шеќерот во крвта.

 * Совет: Испијте го кафето по појадокот или додадете малку млеко (растително или кравјо) за да ја ублажите киселоста.