Македонското село во моментов е на „апарати за дишење“

 

Ситуацијата е алармантна. Македонското село во моментов е на „апарати за дишење“, а белата куга и миграцијата ги претвораат некогашните жаришта на живот во неми сведоци на едно минато време.

​За да не останат само „празни точки на картата“, потребна е целосна промена на пристапот — од социјален, до економски и инфраструктурен. Еве ги клучните столбови на кои мора да се работи за да се врати животот во руралните средини:

​1. Инфраструктура која не е само „асфалт“

​Луѓето не бегаат само поради пари, туку поради квалитет на живот. Ако во 21 век селото нема стабилна струја, брз интернет и чиста вода, никој нема да остане таму.

• ​Дигитализација: Високобрзот интернет е пресуден. Тој овозможува „дигитални номади“ и млади професионалци да работат од село.
• ​Пристап до услуги: Не може секое село да има болница, но мора да има мобилни амбуланти и функционален јавен превоз до најблискиот град. Ако млада мајка треба да вози 50 км за педијатар, таа нема да живее во тоа село.

​2. Економска ревитализација (Напуштање на примитивното земјоделство)

​Земјоделството е рбетот, но начинот на кој се практикува кај нас е застарен.

• ​Земјоделски задруги (Кооперативи): Индивидуалниот земјоделец е лесен плен за откупувачите. Здружувањето овозможува заеднички настап на пазарот, посилни преговори и заедничка механизација.
• ​Преработувачки капацитети: Наместо да се извезува само суровина (јаболко, домат), државата мора да стимулира мали фабрики во самите села за производство на сокови, џемови и конзервирана храна. Додадената вредност мора да остане во селото.

​3. Рурален туризам и брендирање

​Македонските села имаат нешто што светот го бара: автентичност, тишина и органска храна.

• ​„Slow Food“ концепт: Промовирање на автентични македонски јадења и обичаи како туристичка атракција.
• ​Државни грантови за реставрација: Наместо да се градат нови бетонски објекти, државата треба да субвенционира обновување на старите камени куќи за тие да станат атрактивни за сместување.

​4. Децентрализација и социјални стимулации

• ​Фискална децентрализација: Поголем дел од даноците што се собираат во една општина треба да останат таму за локални проекти, а не да се слеваат во Скопје.
• ​Директни бенефиции за млади парови: Ослободување од даноци, грантови за куќи во рурални средини и загарантирано место во градинка/училиште.

Клучната поента: Селото не треба да биде место каде што се преживува, туку место каде што се избира да се живее поради повисок квалитет на живот отколку во загадениот и пренаселен град.

​Без политичка волја и сериозна стратегија која трае повеќе од еден изборен циклус, овие точки навистина ќе исчезнат.