Многу важни нови информации за студијата која ја предводи д-р Маријано Барбацид, директор на Експерименталната онколошка група во Шпанскиот национален центар за истражување на ракот (CNIO).

 Ова истражување минатиот месец предизвика меѓународно внимание поради резултатите со модели на рак на панкреас кај животни.

 Нови резултати: целосно отстранување на рак на панкреас во животни

Во студијата објавена во PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences), тимот на Барбацид развил комбинирана терапија со три лекови која на мошне агресивниот рак на панкреас — аденокарцином на панкреасот — му овозможи целосно и трајно уништување на туморите кај мишки.

Клучни точки од студијата:

• Терапијата е комбинација од три различни медикаменти кои заедно ја блокираат способноста на туморот да преживее и се развива.
• Оваа комбинација спречува развој на резистенција на туморите, што е чест проблем кај стандардните терапии.
• Во експериментите, микроскопски модели на човекови тумори кај глувци покажаа многу висока стапка на ремисија (болеста исчезна), без сериозни негативни ефекти.
• Овој резултат не значи дека терапијата веќе е достапна за луѓе, но научниците велат дека е најсолиден напредок во последните децении за таков вид рак.

 На што се заснова терапијата?

Тимот целил во различни молекуларни „патеки“ критични за растот на канцерогените клетки:

1. KRAS – ген кој е често мутиран кај рак на панкреасот и е клучна причина за неговата агресивност.
2. EGFR и STAT3 – протеини вклучени во сигнализацијата што дозволува туморот да се размножува.

Овие три цели заедно се блокирани практично со три лекови, па туморот нема „пат“ да избегне третманот — што резултира со помалку резистенции и побезбедни исходи во моделите.

 Зошто е ова важно?

• Ракот на панкреас е еден од најтешките и најсмртоносните видови рак, со многу ниска стапка на преживување на пет години.
• Досега терапиите имаа ограничен успех, бидејќи многу тумори развиваат отпор кон лекови.
• Овој пристап со насочена комбинација може да се развие во основа за идни клинички тестови кај луѓе, откако научниците ќе потврдат безбедност и ефективност надвор од животински модели.
  
  

Што значи ова за пациенти?

Ова истражување е голем научен успех — но е предклиничко, што значи дека се уште не е лек за пациенти. Следните чекори вклучуваат:

- дополнителни тестови и подобрување на терапијата
- клинички испитувања со луѓе (кои може да почнат во следните години, ако резултатите останат охрабрувачки).

---

Зошто KRAS е „главниот демон“ кај ракот на панкреас?

Што е KRAS?

KRAS е ген што дејствува како прекинувач:

• Исклучен → клетката мирува
• Вклучен → клетката се дели

 Кај над 90% од раковите на панкреас, KRAS е трајно вклучен поради мутација.
Тоа значи:

„Дели се, дури и кога телото вели – стоп.“

---

 Зошто досега беше речиси „нелекуван“?

KRAS е:

- Мазен протеин (нема „џеб“ за лек да се закачи)

- Работи во повеќе патеки истовремено

- Ако блокираш една патека → туморот веднаш наоѓа обиколен пат.

- Затоа класично: - Хемотерапија → краток ефект,  

                                 - Таргет терапии → брза резистенција.

---

 ШТО НАПРАВИ БАРБАЦИД ПОИНАКУ? (клучниот момент)

Тој не се обидува да го „убие“ KRAS директно.
Наместо тоа, прави стратешко опколување .

---

 Комбинирана блокада – како шах-мат

Терапијата истовремено ги блокира 3 критични механизми:

 1. KRAS сигнализација

Го спречува да го праќа сигналот „растете“.

 2. EGFR (резервниот мотор)

Кога KRAS е под притисок, туморот го пали EGFR.
 И тој е блокиран.

 3. STAT3 (режим „преживување“)

Ова е последниот аларм на туморот: Се избегнува умирање и се крие од имун систем.

 И ова е исклучено.

---

Туморот:

•  нема патека за раст
•  нема механизам за бегство
•  нема начин да развие резистенција

 Затоа кај животинските модели: Туморите исчезнуваат, не се враќаат

---

 Зошто ова НЕ е „лек за сите ракови“?

• Ова е најмногу применливо за рак со KRAS мутација
• Најјак ефект: панкреас, потенцијално:
  • дебело црево
  • бел дроб (одредени типови)

Не е магичен лек —
туку прв пат вистинска контрола врз KRAS-рак.

---

 Што е историскиот момент тука?

 За прв пат:

• KRAS не се „гаѓа“
• туку се прави беспомошен

Ова е нова парадигма во онкологијата:

не удираш директно во чудовиштето,
туку му ги земаш сите оружја.