Posts

Showing posts from November 23, 2025

Страницата 25

Image
  Канцеларијата на третиот кат во зградата на МАНУ мирисаше на стари книги, филтер-кафе и влага од Вардар, кој мрзливо течеше надвор под мајското сонце. На бирото на академик Бранко, расфрлани меѓу триста трудови за квантна физика, лежеа неколку испечатени страници со логото на ЦИА. ​До него, помладиот научен соработник Филип, со ракавите засукани до лакти, возбудено гестикулираше со пенкалото. На фотелјата наспроти нив, со очила спуштени на врвот на носот, седеше професорката Елена, која смирено пиеше чај од нане. ​„Ви кажувам, професорке, не е работата само за кликови на социјалните мрежи,“ речиси шепотеше Филип, како да се плашеше дека ѕидовите имаат уши. „Документот од 1983 е чиста математика. Мекдонел пишува за холографскиот универзум . Тоа значи дека ова што го допираме — ова биро, оваа шолја — е само 3Д проекција од информации запишани на некоја подалечна граница. Матрикс, пред Матрикс!“ ​Бранко се поднасмевна, го тргна погледот од компјутерот и ја почеша побелената брада...

Апостол и евангелист Матеј

Image
   Цариникот Матеј ​  ​Матеј се нарекувал и Левиј, синот на Алфеј . Името Матеј значи „Дар од Господ“. Неговиот татко, Алфеј, се споменува и како татко на другиот апостол, Јаков (понекогаш наречен Јаков Алфеев), што би значело дека тие можеби биле браќа, иако ова не е потврдено со сигурност. ​ Работел во Капернаум , град на северниот брег на Галилејското Езеро. Капернаум бил важна раскрсница и трговски центар, што го правело идеален за собирање даноци. ​ Матеј не бил само обичен даночник. Тој бил цариник кој собирал даноци за римската окупаторска власт, или најверојатно за Ирод Антипа, кој бил римски вазал-тетрарх. Тие собирале патарини за стока, даноци за земја и други такси. ​Професијата цариник во Јудеја од 1 век имала длабоки верски и социјални импликации: ​ Соработката со Римјаните била гледана како предавство на еврејскиот народ и на нивниот Бог. Цариниците биле исклучени од синагогите и се сметале за „нечисти“ и „грешници“ – полоши дури и...

Човекот со Светилка

Image
Човекот со Светилка  Во планинскиот предел помеѓу Демир Хисар и Прилеп, постои едно мало село што денес го има на мапа, но ретко кој го посетува. Селото е опкружено со густи дабови шуми, камени патеки и извори што се слушаат уште пред да ги видиш. Во тоа село живееше едно момче по име Марко , познат меѓу соседите како вреден, но често уморен од сè. Марко не беше мрзелив. Напротив — работеше повеќе од сите негови врсници. Но токму затоа и почна да се чувствува како да трча, а стои во место. Секој ден исти обврски, исто темпо, исто чувство дека „не стигнува“ никаде. Понекогаш велеше: „Колку повеќе се трудам, толку помалку успевам.“ Еден доцeн есенски ден, кога сонцето веќе падна зад планината, Марко сè уште беше во шумата. Сечеше дрва за зимата, а мислите му беа потешки од товарот на неговиот ранец. Небото се стемни одеднаш, па реши да се упати дома по стариот шумски пат. Тишината беше длабока. Единствено се слушаше шумот на сувите лисја под неговите чизми. Но по некое време...

Сенката од Лесковејскиот Дол

Image
  Сенката од Лесковејскиот Дол ​ Сонцето веќе започна да се спушта кон врвовите на планината, фрлајќи долги, мирни сенки врз Лесковејскиот Дол. Тоа беше место што зрачеше со исконски мир. ​Во тоа попладне, три животни души беа сведоци на она што и денес се раскажува само тивко, покрај оган. Тоа беа тројцата овчари: Ристе од Цапари, Митре од Ротино и најмладиот, Стојче . ​Тие лежеа на тревата, слушајќи го ѕвонењето на ѕвонците и тивкиот шум на лисјата. Над нив, се извишуваше стара, огромна врба  – како чувар на тој крај. ​ Лаењето и тишината ​Ненадејно, во еден ист, момент, сите десет кучиња што ги чуваа стадата запреа со своето лежење. Тие застанаа исправени, со наежено крзно и уши вперени кон буката. Потоа, започнаа да лаат – не како на волк, не како на човек – туку со чуден, низок, претпазлив р’ж. ​ „Што е ова, бре?!“, прошепоти Ристе. „Кучињата не лаат вака за ништо.“ ​Тогаш, над тревата, се појави сенката . ​Се движеше. Тоа беше сива, густа маса, која се движе...

Келешот, чашката ракија и месечината

Image
  Келешот, чашката ракија и месечината ​Една вечер, Келешот се враќал уморен од работа и решил да се почести. Влегол во гостилницата на чорбаџијата ( истиот, скржавиот) , и побарал една чашка ракија . ​Ракијата била одлична, но многу скапа. Келешот ја испил, се чувствувал подобро, но тогаш сфатил дека нема пари да ја плати. ​Чорбаџијата, кој будно го следел, веднаш дошол до неговата маса. ​„Е, Келеш! Плати ја ракијата! Или знаеш што те чека!“ ​Келешот, кој се сетил дека има нула денари во џебот, станал многу вознемирен. Тогаш, погледнал низ прозорецот. Надвор, на црното небо, силно светлела полната месечина . ​Келешот го погледнал Чорбаџијата со најсериозното лице што можел да го направи. ​„Чорбаџијо“, рекол Келешот. „Јас сум чесен човек. Ќе ти платам веднаш! Само дај ми ја сметката, но не во пари.“ ​Чорбаџијата се зачудил. „Што зборуваш? Како ќе платиш, со камења?“ ​Келешот покажал со прстот кон полната месечина. ​„Јас ти плаќам со светлината од месечината ! Ти ја пие...

Свитоците од Мртво Море (најновите истражувања)

Image
  Актуелните истражувања на Свитоците од Мртво Море се фокусираат на две главни технолошки насоки: ДНК тестирање и напредно скенирање/анализа (вклучувајќи и вештачка интелигенција). ​ ДНК Тестирање на Свитоците ​Најзначајниот напредок е постигнат преку анализа на античка ДНК извлечена од животинските кожи (пергаментот) на кои се напишани свитоците. ​ Потекло на материјалот: Истражувачите успеале да утврдат од кои животни потекнуваат кожите (најчесто овча кожа , но пронајдени се и фрагменти од говедска кожа ). ​ Составување на фрагменти: ДНК-анализата овозможува попрецизно составување на илјадниците фрагменти, бидејќи фрагментите од исто животно или од животни со блиска генетска врска веројатно припаѓаат на истиот ракопис. ​ Заклучоци за потеклото: Откритието на говедска кожа е клучно, бидејќи одгледувањето говеда било многу тешко во сувата клима на Кумран, што силно сугерира дека тие свитоци потекуваат од друго место (веројатно Ерусалим) и биле донесени во пештерите...

Психоаналитичкиот метод

Image
   * Метод на психичко истражување и психотерапија, чии основи ги поставил Зигмунд Фројд. * Неговата главна цел е да го долови и разбере значењето на потсвеста (несвесното) како клучна и влијателна компонента на човековото однесување. * Се фокусира на тоа дека несвесните психички процеси, желби и мотиви управуваат со луѓето надвор од нивната волја и свест, што може да доведе до психолошки потешкотии и симптоми. Клучни техники (методи) во психоанализата: * Метод на слободни асоцијации: Пациентот (анализандот) е охрабрен да зборува слободно за сè што ќе му падне на ум, без цензура, за да се откријат скриените содржини на несвесното. * Толкување на соништата: Фројд сметал дека соништата се „кралски пат до несвесното“, па нивното анализирање е важно за разбирање на несвесните желби и конфликти. * Анализа на пренос (трансфер) и отпор: Се анализираат начините на кои пациентот несвесно ги пренесува своите минати искуства и односи врз аналитичарот (пренос), како и начините на кои све...

Нуклеарното разоружување на Украина: Будимпештанскиот меморандум и денешната реалност

Image
  Нуклеарното разоружување на Украина: Будимпештанскиот меморандум и денешната реалност ​По распадот на Советскиот Сојуз во 1991 година, Украина се најде во уникатна и опасна позиција: на нејзина територија се наоѓаше третиот по големина нуклеарен арсенал во светот , кој вклучуваше околу 1.800 стратешки боеви глави. Ова стана главна тема на преговори меѓу Украина, САД и Руската Федерација. Крајниот исход од овие преговори беше постигнат преку клучниот договор познат како Будимпештански меморандум . ​1. Будимпештанскиот меморандум (1994) ​Будимпештанскиот меморандум за безбедносни гаранции беше потпишан на 5 декември 1994 година од страна на: ​ Украина: Како земја која се откажува од нуклеарното оружје. ​ Руската Федерација, САД и Обединетото Кралство: Како нуклеарни сили кои даваат гаранции. ​Клучни одредби и суштината на договорот: ​Во замена за тоа што Украина го предаде целиот свој нуклеарен арсенал (преку испраќање на боевите глави во Русија за демонтажа), земјите-га...

Двата прстени и паметната сиромашна мома

Image
  Двата прстени и паметната сиромашна мома ​ ​Во едно царство, царот бил добар, но имал еден голем проблем: не можел да најде вистинска правда . Неговите судии често биле поткупливи, а луѓето постојано се жалеле. Царот решил да најде некој многу паметен што ќе му помага. ​Еден ден, царот го повикал најсиромашниот момок од едно село, Раде , и му дал задача: ​„Раде, ќе ти дадам два златни прстени . Едниот прстен е ‘Вистината’ , а другиот е ‘Лагата’ . Ти имаш три дена. Врати се и кажи ми кој прстен е лага а кој вистина. Ако погодиш, ќе станеш мој советник. А ако згрешиш, ќе те протерам од царството“! ​Раде се вратил во своето село, очаен. Тој бил сиромав, неписмен и немал поим како да ја препознае Вистината од Лагата, особено кога двата прстени изгледале потполно исти . ​Неговата сестра, Магда , која била позната по својата бистра глава, го видела неговото очајание. ​„Што ти е, брате? Зошто си толку загрижен?“, го прашала таа. ​Раде ѝ ја објаснил целата работа. Магда се насм...

Итар Пејо и „Мешавината за рогови“

Image
Итар Пејо, како и секогаш, талкал низ Прилепско, барајќи начин како да заработи некој денар и да го надмудри некој од богатите, скржави чорбаџии. Неговата цел бил Чорбаџи Диме , најбогатиот, но и најалчниот човек во околината, кој имал големо стадо овци и кози. ​Еден ден, Итар Пејо се појавил во дворот на Чорбаџи Диме. Носел мала, внимателно затворена тегла со чудна, кашеста зелено-кафеава мешавина . ​ „Добар ден, Чорбаџи Диме!“, рекол Итар Пејо со почит, но со сјај во очите. ​„Што сакаш, Пејо? Пак ли си дошол да молиш за работа?“, одговорил Диме со презир. ​„Не, чорбаџијо. Дојдов да ти понудам богатство !“, рекол Пејо. ​Чорбаџијата се насмеал: „Ти, богатство? Што е тоа во таа тегла, кал од Мариово?“ ​„Ова, чорбаџијо“, рекол Пејо, подигнувајќи ја теглата како да е злато, „е најновата мешавина за зголемување на рогови на кози и овци ! Во Европа веќе полудеа по тоа! Само малку ќе им премачкаш на козите, и роговите им растат двојно подолги и подебели! А знаеш ли колку вреди еден кил...

Роботи за Бременост

Image
  Вештачка Утроба и Роботи за Бременост: Што се случува во Кина ​Нов и контроверзен технолошки развој во Кина. Според бројни извори, кинеската компанија Kaiwa Technology , предводена од д-р Џанг Чифенг, работи на развој на хуманоиден робот кој ќе биде опремен со вештачка утроба (вештачка матка). ​ Цел: Овој робот, наречен и „робот за бременост“, има за цел да го реплицира целиот процес на човечка бременост – од зачнување до породување – со цел да понуди алтернативно решение за паровите кои се соочуваат со неплодност. ​Вештачката утроба би требало да биде исполнета со синтетичка плодова вода, а хранливите материи би се испорачувале преку систем сличен на папочна врвца. ​Д-р Џанг потврдил дека се очекува прототип да биде претставен во 2026 година . Проектираната цена се споменува дека ќе биде околу 100.000 јуани (приближно 14.000 американски долари), што е значително помалку од трошоците за сурогат мајчинство во многу земји. ​Развојот на оваа технологија предизвика голема с...

Патот Назад: 10.000 Ветерани Од Опис до Македонија

Image
  Судбината на Ветераните од Опис ​ По помирувањето кај Опис (324 г. пр.н.е.), Александар одлучил да го исполни своето првично ветување – да ги испрати дома ветераните кои биле стари, повредени или изморени. ​ 1. Збогувањето и Патот Дома ​ Награди и Почести: Александар им обезбедил на ветераните богати награди и исплати, за да се осигура дека ќе се вратат во Македонија како успешни луѓе. Секој војник добил најмалку по еден талент (огромна сума сребро), плус пари за патувањето. ​ Исплата на Долгови: Александар ги подмирил сите нивни долгови што ги направиле во текот на походите, за да можат да започнат нов живот без финансиски товар. ​ Откуп на Семејството: Им наредил на официјалните лица да се погрижат сите деца што ги родиле во Азија од азиски жени да бидат правилно образовани. ​ Командант: За да ја покаже својата почит, Александар го поставил еден од неговите најлојални и најстари генерали, Кратер , како командант на оваа група. ​Тие тргнале на долг пат назад кон М...

Popular posts from this blog

Заробена светлина: Разговор покрај огништето

Влијанието на кафето врз организмот 

Фреквенција во мракот

Проклетството на Вавилон и Александар

​Ова не е обичен јогурт, ова е Македонскиот „Ајран“

Космополитизам пред самиот збор воопшто да биде измислен

Александар III Македонски и моштите на св. Еремија

Вовчето Ќиро или вовчињата

Како и зошто настанала краватата

Кралството во главата и гласот на Матицата