Убиството на Филип II и доаѓање на престолот

Филип II е убиен во театарот во Егаи (Вергина). Александар, на 20 години, станува крал. Веднаш ги уништува Теба и ги покорува грчките полиси.

Убиството на Филип II Македонски во 336 година п.н.е. е еден од најдраматичните политички атентати во античкиот свет. Тоа го променило текот на историјата, катапултирајќи го младиот, 20-годишен Александар на македонскиот престол во момент на голема нестабилност.

​1. Атентатот во театарот во Ега (Вергина)

​Убиството се случило за време на раскошната свадба на Клеопатра (ќерката на Филип II и сестра на Александар) со нејзиниот вујко, кралот Александар I Епирски. Филип сакал со оваа свеченост да ја покаже својата моќ пред целата македонска аристократија и делегатите од грчките градови-држави, непосредно пред планираниот поход на Персија.

• ​Атентаторот: Павсанија од Орестида, еден од седумте лични телохранители (somatophylakes) на Филип II.
• ​Чинот: Додека Филип влегувал во театарот во Ега без оружје и без заштита од телохранителите (за да покаже доверба пред народот), Павсанија се затрчал кон него, извлекол краток македонски меч (xiphos) и му нанел смртоносен убод меѓу ребрата.
• ​Бекството и смртта на атентаторот: Павсанија се обидел да побегне кон коњите кои го чекале пред театарот, но се сопнал во лозова лоза. Тројца други телохранители на Филип — Пердика, Леонат и Атал — го стигнале и веднаш го убиле на лице место со своите копја, оневозможувајќи какво било официјално испрашување за нарачателите.

​Мотивот: Според Плутарх и Диодор Сицилиски, Павсанија имал лична одмазда поради тешка увреда и понижување што му биле нанесени од благородникот Атал (вујкото на новата млада жена на Филип, исто така наречена Клеопатра), а Филип одбил соодветно да го казни Атал. Сепак, до денес остануваат шпекулациите за можна вклученост на Олимпијада (мајката на Александар) или пак на персиското разузнавање.




​2. Александар го презема престолот (336 п.н.е.)

​Александар имал само 20 години, но веќе бил прекален воен командант (кој ја предводел победничката коњаница во Битката кај Херонеја) и ученик на Аристотел.

• ​Поддршка од армијата: Благодарение на брзата реакција на генералот Антипатар, Александар веднаш бил претставен пред македонската војска во Ега и прогласен за нов крал.
• ​Елиминација на ривалите: За да го осигура престолот, Александар ги погубил сите потенцијални претенденти, вклучувајќи го својот братучед Аминта IV, како и роднините на Клеопатра (новата сопруга на Филип, која подоцна била убиена од Олимпијада заедно со нејзиното новороденче).

​3. Брзата казна за побунетите грчки полиси и уништувањето на Теба

​Веста за смртта на Филип предизвикала бран на побуни. Грчките полиси (Атина, Теба, Спарта, Коринт) мислеле дека со смртта на Филип, македонската доминација завршила и дека новиот крал е само „младич кој не знае да владее“.

​Александар реагирал со молскавична брзина која ги шокирала сите:

336 п.н.е. → Се спушта во Грција: Покорување на Тесалија и признавање во Коринт

335 п.н.е. → Поход на Север: Победи над Илирите, Тракијците и Трибалите (до Дунав)

335 п.н.е. → Лажна вест за негова смрт → Втора побуна на Теба

Есен 335 п.н.е. → Опсада и целосно уништување на Теба.

Опсадата и падот на Теба (335 п.н.е.)

​Додека Александар војувал на север против Илирите, во Грција се раширила лажна вест дека тој загинал. Тебанците кренале востание, го опколиле македонскиот гарнизон во тврдината Кадмеја и одбиле дипломатско решение.

1

Форсиран марш

14 дена

Александар изминал над 400 километри од тешко пристапните планини на Илирија до Теба за само 14 дена, појавувајќи се пред ѕидовите на градот пред Тебанците извесно време да сфатат дека е жив.

2

Крвавиот упад

Краток отпор

По одбивањето на ултиматумот за предавање, македонските трупи предводени од Пердика пробиле една од портите. Дошло до жестока улична борба.

3

Целосно уништување

Застрашувачка порака

По одлука на Коринтскиот сојуз (во кој македонските сојузници барале строга казна за историското предавство на Теба во Персиските војни), градот бил разрушен до темел.

Последиците од уништувањето на Теба

• ​6.000 Тебанци биле убиени, а над 30.000 преживеани биле продадени во ропство.
• ​Единствените објекти што биле поштедени во градот биле храмовите на боговите и куќата на поетот Пиндар (бидејќи Александар ја почитувал неговата поезија).
• ​Ефектот врз останатите полиси: Шокот од уништувањето на еден од најмоќните грчки градови целосно го парализирал отпорот во Атина и останатите полиси. Атина веднаш испратила делегација со честитки, а Коринтскиот сојуз повторно го потврдил Александар за врховен воен заповедник (hegemon) на претстојниот поход против Персија.

​Со овој суров, но стратешки потег, Александар го осигура својот грчки грб и ја зацврсти домашната власт, со што ги отвори вратите за заминување во Азија следната 334 година п.н.е.