Опсадата на Тир од страна на Александар Македонски во 332 година п.н.е. е еден од најфасцинантните воени подвизи во античката историја, но и момент каде историјата и библиското пророштво се спојуваат со неверојатна, речиси застрашувачка прецизност.
За да сфатиме што точно се случило, мора да го разбереме контекстот на градот и пророштвото на Езекиил, напишано околу 250 години пред Александар.
Пророштвото на Езекиил (Езекиил 26)
Пророк Езекиил пишува во времето кога вавилонскиот цар Навуходоносор II тргнува во поход против Тир. Во своето пророштво, тој изнесува неколку многу специфични детали за тоа како градот конечно ќе биде уништен:
„...и ќе ги урнат ѕидовите на Тир и ќе ги разорат кулите негови; ќе го изметам и правот негов од него и ќе го направам гола карпа.“ (Езекиил 26:4)
„Ќе го разграбаат богатството твое... а камењата твои, дрвата твои и правот твој ќе ги фрлат во вода.“ (Езекиил 26:12)
Кога Навуходоносор го опседнал Тир (опсада која траела цели 13 години), тој успеал да го уништи само копнениот дел од градот (т.н. Стариот Тир). Но, жителите на Тир се префрлиле на Новиот Тир – остров оддалечен околу 800 метри од брегот, заштитен со масивни ѕидови и силна морнарица. Навуходоносор немал флотa и морал да се повлече. Со векови, пророштвото изгледало делумно неисполнето. Камeњата и дрвата сè уште стоеле на копното како урнатини.
Генијалниот и суров план на Александар
Кога Александар Македонски пристигнал во Феникија, тој морал да го освои Тир за да и ја одземе базата на персиската флота. Тирците, сигурни во својата островска тврдина, одбиле да се предадат. Александар немал доволно бродови за да го нападне островот од море.
Тогаш ја донел одлуката која ја променила географијата на тој дел од светот: одлучил да изгради масивен земјен насип (мост) од копното до островот, широк околу 60 метри.
За да го изгради овој насип, на неговата војска и биле потребни огромни количини материјал. Александар наредил:
- Да се земат сите камења, тули и дрвени греди од урнатините на Стариот (копнен) Тир и да се фрлаат во морето за да се прави основата на мостот.
- Кога материјалот се потрошил, војниците буквално ја стружеле земјата и правот од брегот за да го доизградат насипот.
Како што се гледа на дијаграмот погоре, Александар буквално го поврзал островот со копното. Преку овој насип, тој ги донел своите опсадни кули до самите ѕидини на градот. По седум месеци тешка мака, градот паднал.
Одмаздата на Александар била страшна: околу 8.000 Тирци биле убиени за време на битката, 2.000 млади мажи биле распнати на крстови долж брегот, а над 30.000 жители биле продадени во ропство.
Зошто ова е толку значајно за библиската херменевтика?
Секуларните историчари на овој настан гледаат како на чист пример за брилијантна воена инжинерија. Меѓутоа, за теолозите, Александар бил само „алатка“ која несвесно и до детаљ го исполнила она што Езекиил го запишал два и пол века претходно:
„Камењата, дрвата и правот ќе ги фрлат во вода“: Александар не ги донел камењата од Македонија, туку ги искористил материјалите од стариот град кои со векови стоеле на брегот и ги фрлил во морето.
„Ќе го направам гола карпа“: За да обезбедат доволно земја за да го стабилизираат мостот, војниците го исчистиле брегот до тој степен што местото каде што некогаш стоел Стариот Тир останало рамно и чисто како карпа.
Жителите на Тир воопшто не гледале мирно како Александар им гради мост до куќата. Опсадата траела цели седум месеци токму затоа што Тирците пружиле еден од најжестоките, најкреативните и најбруталните отпори во античката воена историја. Тоа било вистински пекол за македонските инженери и војници.
Тир во тоа време бил поморска суперсила, а нивните тактики речиси го натерале Александар да се откаже.
Напади од воени бродови (Триеми)
Како што насипот навлегувал подлабоко во морето, водата станувала подлабока, а работниците станувале лесна мета. Тирците постојано испраќале воени бродови (триеми) од двете страни на насипот. Стрелци и катапулти од бродовите ги засипувале македонските војници со стрели и камења, правејќи ја работата речиси невозможна.
За да се одбрани, Александар изградил две гигантски опсадни кули (високи над 45 метри) на самиот крај на насипот, покриени со сирова кожа за да ги штитат работниците од запалени стрели.
Генијалниот напад со „Брод-бомба“ (Запален брод)
Најголемиот удар против насипот Тирците го извеле со еден од најраните документирани примери на брод-камиказа.
Зеле еден голем брод за транспорт на коњи и го наполниле со катран, сулфур, смола и буриња со масло.
На секој јарбол закачиле котли полни со запаливо масло кои требало да се истурат штом бродот ќе удри во целта.
Го натовариле задниот дел од бродот со камења и песок, така што предниот дел се кренал нагоре (за да може лесно да се качи врз македонскиот насип).
Ја дочекале ноќта, го запалиле бродот и со помош на поволен ветер го забиле директно во крајот на насипот, право во опсадните кули на Александар. Ударот бил разорувачки. Котлите со масло експлодирале, а кулите се претвориле во огромни факели. Во исто време, тирската морнарица извршила десант: војници се растрчале по насипот, ги убивале македонските инженери кои се обидувале да го изгаснат огнот и целосно ги уништиле сите опсадни машини. Месеци макотрпна работа биле претворени во пепел за неколку часа.
Нуркачи-саботери
Тир имал врвни нуркачи. Тие ноќе пливале под вода опремени со српови и куки за да ги пресечат јажињата од македонските бродови и сидра кои подоцна Александар ги донел за да го обезбеди насипот, принудувајќи ги Македонците да ги заменат јажињата со синџири.
4. Врело масло и вжештен песок
Кога насипот конечно стигнал до самите ѕидини на градот, отпорот станал уште посуров. Жителите на Тир користеле големи бронзени штитови во кои загревале песок додека не стане црвен од топлина, а потоа со помош на катапулти го истурале врз македонските војници под ѕидините.
Вжештениот песок навлегувал под оклопите на војниците, горејќи ја нивната кожа до коски. Исто така, истурале врел катран и течно масло врз секој што се обидувал да се искачи со скали.
Како Александар конечно победил?
Александар сфатил дека не може да победи само со градење на насипот сè додека Тир ја контролира водата. Затоа ја привремено ја запрел градбата и ги собрал сите достапни бродови од сојузничките градови (Сидон, Библос, Кипар) – создавајќи флота од 224 бродови.
Дури откако со оваа флота ја блокирал тирската морнарица во нивните пристаништа, неговите инженери успеале безбедно да го довршат насипот, да ги донесат тешките „овни“ за кршење ѕидови и конечно да направат пробивање во бедемот.
Интересен географски факт е дека овој насип останал таму засекогаш. Низ вековите, морските струи наталожиле песок околу него, па денес Тир воопшто не е остров, туку полуостров поврзан со копното токму преку преминот што го изградил Александар Македонски.
Comments
Post a Comment
коментар: