Судбината на луѓето кои учествувале во атентатот на Гај Јулиј Цезар на Мартовските иди (15 март 44 година пр.н.е.) — познати како Заговорниците или Либераторите (Ослободителите) — била брза, силна и во речиси сите случаи, трагична.
Иако нивната цел била да ја „спасат Републиката“ од тиранија, тие наместо тоа предизвикале серија граѓански војни кои довеле до целосен пад на Републиката и раѓање на Римското Царство. Ниту еден од главните заговорници не преживеал повеќе од неколку години по убиството.
Еве што точно се случило со клучните фигури:
1. Марк Јуниј Брут (Marcus Junius Brutus)
Брут, кој бил еден од најблиските луѓе на Цезар (и според некои извори, негов вонбрачен син), побегнал на Исток заедно со Касиј за да собере војска. Меѓутоа, во Битката кај Филипи (денешна Егејска Македонија) во 42 година пр.н.е., нивните сили биле поразени од Октавијан (подоцна цар Август) и Марк Антониј.
- Крајот: Кога сфатил дека битката е изгубена и дека нема каде да бега, Брут се самоубил фрлајќи се на сопствениот меч.
2. Гај Касиј Лонгин (Gaius Cassius Longinus)
Касиј бил главниот мозок зад заговорот. Тој командувал со едното крило на војската кај Филипи. Поради недоразбирање на бојното поле (погрешно мислел дека Брут е веќе поразен и заробен), Касиј паднал во очај.
- Крајот: Му наредил на својот ослободен роднина (Пандар) да му ја отсече главата со истиот бодеж со кој го прободел Цезар.
3. Децим Јуниј Брут (Decimus Junius Brutus Albinus)
Децим бил третиот клучен заговорник, човек во кого Цезар имал огромна доверба (дури го именувал како втор наследник во својот тестамент). По атентатот, тој се обидел да ја задржи контролата врз Цисалпинска Галоа, но бил опколен од Марк Антониј.
- Крајот: Додека се обидувал да пребегне во Тракија за да се спои со Брут и Касиј, бил предавнички заробен од еден локален галски поглавар лојален на Марк Антониј и по негова наредба бил погубен во 43 година пр.н.е. Тој бил првиот од главните заговорници што бил убиен.
4. Гај Требониј (Gaius Trebonius)
Требониј бил задолжен да го држи Марк Антониј пред вратите на Сенатот додека траел атентатот за да не може да му помогне на Цезар. Потоа заминал како гувернер во провинцијата Азија (денешна Турција).
- Крајот: Во 43 година пр.н.е., Публиј Корнелиј Долабела (сојузник на Антониј) го фатил Требониј на спиење во Смирна. Требониј бил сурово мачен два дена, по што му била отсечена главата, а неговото тело било фрлено во морето.
5. Луциј Тилиј Цимбер (Lucius Tillius Cimber)
Цимбер бил тој што го дал сигналот за нападот врз Цезар така што му ја повлекол тогата од рамената.
- Крајот: Загинал за време на Битката кај Филипи во 42 година пр.н.е., борејќи се на страната на Брут и Касиј.
6. Публиј Сервилиј Каска (Publius Servilius Casca)
Каска бил човекот кој го задал првиот удар со бодеж во вратот на Цезар, но од страв ударот бил површен. Цезар се свртел, му ја фатил раката и извикнал: „Каска, ти ништожнику, што правиш?“
- Крајот: И тој извршил самоубиство веднаш по поразот во Битката кај Филипи.
Законска одмазда: Lex Pedia
Во 43 година пр.н.е., во Рим бил донесен посебен закон наречен Лекс Педија (Lex Pedia), предложен од Квинт Педиј (сојузник на Октавијан). Со овој закон, сите заговорници и учесници во атентатот биле прогласени за државни непријатели, нивниот имот бил конфискуван, а секој римски граѓанин имал право (и должност) да ги убие штом ќе ги види.
Занимливост од историчарите: Римскиот историчар Светониј бележи дека во рок од три години по атентатот, ниту еден од заговорниците не останал жив. Скоро сите загинале од насилна смрт — или во битка, или по наредба, или со сопствената рака, а некои од нив се самоубиле со истите оние бодежи со кои го прободеле Цезар.
Убијците на Цезар не биле прифатени како ослободители.
Еден од најголемите парадокси во целата приказна. Постои огромна разлика меѓу она како заговорниците сакале да бидат видени и она како народот реално реагирал во деновите по атентатот.
Кога Брут и Касиј истрчале од Сенатот со крвави раце, кревајќи ги бодежите и викајќи дека Рим е слободен, тие очекувале толпата да излезе на улиците и да слави. Наместо тоа, се случило следново:
- Паника и молк: Народот бил преплашен. Луѓето се заклучиле во своите домови, мислејќи дека започнува масовен колеж. Наместо херои, заговорниците се нашле изолирани и принудени да се забарикадираат на ридот Капитол, чувани од гладијатори кои однапред ги изнајмиле за заштита.
- Политички компромис (на почетокот): Два дена по убиството, Марк Антониј свикал итен состанок на Сенатот. За да се избегне нова граѓанска војна, бил направен привремен и лажен компромис: заговорниците добиле амнестија (не биле казнети), но сите закони и одлуки на Цезар останале на сила. Меѓутоа, тоа траело многу кратко.
- Говорот на Марк Антониј и палењето на градот: Сè се сменило на погребот на Цезар. Марк Антониј го прочитал тестаментот на Цезар, каде што тој му оставил пари (по 300 сестерции) на секој римски граѓанин и ги подарил своите приватни градини на јавноста. Кога Антониј ја покажал и крвавата, избодена тога на Цезар, толпата збеснала.
- Бегство од Рим: Народот тргнал да ги пали куќите на Брут, Касиј и останатите. Револутот бил толку голем што „ослободителите“ морале буквално да пребегнат од Рим ноќе, преправени, за да си ги спасат животите.
Значи, иако самите себе се нарекувале Либератори (Ослободители) и ковале парички со тоа име, за римскиот народ тие брзо станале обични убијци и предавници, што на крајот и овозможило носење на законот Lex Pedia и нивно целосно уништување.
После убиството на Цезар, Сенатот — кој со векови бил симбол на римската моќ и републиканското уредување — доживеал целосен колапс, губејќи го своето вистинско влијание за секогаш.
Наместо да ја вратат моќта во свои раце, сенаторите станале пиони во рацете на воените генерали.
Еве како се одвивала пропаста на Сенатот во неколку клучни фази:
1. Првичниот шок и лажната амнестија
На самиот ден на атентатот, во Сенатот настанал целосен хаос. Повеќето сенатори, преплашени од крвта и од тоа што не знаеле дали и тие се на списокот за ликвидација, панично побегнале од салата.
Два дена подоцна, на 17 март 44 година пр.н.е., Марк Антониј свикал итен состанок во храмот на божицата Телус. Сенатот се нашол во невозможна ситуација:
- Ако го прогласеа Цезар за тиранин, сите негови одлуки и назначувања (вклучувајќи ги и нивните сопствени функции и имоти) ќе станеа неважечки.
- Ако го прогласеа за маченик, заговорниците (кои беа нивни колеги сенатори) мораа да бидат погубени.
Затоа, Сенатот изгласал кукавички компромис: на убијците им била дадена амнестија, но сите акти на Цезар останале на сила, а на Цезар му бил одобрен државен погреб.
2. Вториот триумвират и бруталните „Проскрипции“
Откако Брут и Касиј побегнале на Исток, а во Рим власта ја презеле Марк Антониј, Октавијан и Лепид (Вториот триумвират), Сенатот бил целосно понижен. Во 43 година пр.н.е., Триумвирите вовеле т.н. проскрипции — јавни списоци на „државни непријатели“.
Ова значело смртна пресуда за секој кој бил на списокот, а нивниот имот бил конфискуван за да се финансира војската.
- Масакр врз елитата: Околу 300 сенатори биле брутално убиени во овие чистки.
- Убиството на Цицерон: Најпознатата жртва на овие чистки бил славниот оратор и сенатор Цицерон, кој очајно се обидувал да ја спаси Републиката преку Сенатот. По наредба на Марк Антониј, Цицерон бил убиен, а неговите отсечени раце и глава биле заковани на говорницата во Сенатот како директно предупредување за сите останати сенатори.
3. „Полнење“ на Сенатот со послушници
За да ја скршат старата римска аристократија која се уште сонувала за Република, Цезар (уште пред смртта), а подоцна уште повеќе Антониј и Октавијан, почнале масовно да го менуваат составот на Сенатот.
- Во Сенатот биле внесени стотици нови членови: војници, сојузници од провинциите (Гали, Хиспанци), па дури и синови на ослободени робови.
- Бројот на сенатори се искачил на околу 900. Старите римски сенаторски семејства ги нарекувале овие нови членови „орци“ (луѓе од подземјето), бидејќи влегле во Сенатот благодарение на смртта на претходниците. Сенатот ја изгубил својата елитност и станал тело составено од послушници на Триумвирите.
4. Конечниот крај: Сенатот како „украс“ на Царството
Кога Октавијан победил во граѓанските војни и во 27 година пр.н.е. станал првиот римски цар под името Август, тој формално соопштил дека „ја враќа Републиката во рацете на Сенатот и народот“.
Но, тоа било само вешта маска и претстава. Август го намалил бројот на сенатори назад на 600, ги исчистил оние што не му биле лојални и на Сенатот му оставил само симболични функции. Сенатот продолжил да постои уште со векови, сенаторите носеле убави тоги со виолетови ленти и имале почесни места на игрите, но тие немале никаква вистинска моќ. Сите важни одлуки, закони и контролата врз војската преминале исклучиво во рацете на царот.
.jpg "Убиството на Цезар")
Накратко, убивајќи го Цезар за да го спасат Сенатот, заговорниците всушност го потпишале неговото смртно решение.
Comments
Post a Comment
коментар: