Позната во историјата како La Noche Triste (Тажната ноќ), ноќта меѓу 30 јуни и 1 јули 1520 година е еден од најдраматичните пресврти во историјата на Новиот свет. За Шпанците тоа беше трагедија и понижување, но за воините од Теночтитлан — чист триумф на отпорот и суверенитетот.
Како ацтечкиот гнев го скрши челикот
По масакрот во Главниот храм извршен од Шпанците, на Ацтеките им прекупи. Под водство на новиот и решителен владетел Куитлауак (Cuitláhuac), тие ги опколиле освојувачите во палатата на Аксајакатл. Ернан Кортес, сфаќајќи дека остануваат без храна и вода, испланирал очајничко бегство под превезот на ноќта и силниот дожд.
Но, планот брзо се претворил во хаос:
- Златната стапица: Кортес им дозволил на своите војници да земат колку што можат од ацтечкото злато. Тоа се покажало како фатална грешка. Лакомоста ги чинела живот — натоварени со тешки сокровища и тешки оклопи, стотици Шпанци се удавиле во калта и водите на езерото Текскоко откако Ацтеките ги уништиле подвижните мостови.
- Тактиката на канаверите: Домородните војници со стотици кануа ги нападнале Шпанците од сите страни во водите, користејќи ја својата супериорна мобилност во темнината.
- Билансот: Кортес изгубил повеќе од половина од својата шпанска војска и илјадници од своите сојузници (Тлашкалци). Речиси целото ограбено злато и артилерија завршиле на дното на езерото.Позната во историјата како La Noche Triste (Тажната ноќ), ноќта меѓу 30 јуни и 1 јули 1520 година е еден од најдраматичните пресврти во историјата на Новиот свет. За Шпанците тоа беше трагедија и понижување, но за воините од Теночтитлан — чист триумф на отпорот и суверенитетот.
Како ацтечкиот гнев го скрши челикот
По масакрот во Главниот храм извршен од Шпанците, на Ацтеките им прекупи. Под водство на новиот и решителен владетел Куитлауак (Cuitláhuac), тие ги опколиле освојувачите во палатата на Аксајакатл. Ернан Кортес, сфаќајќи дека остануваат без храна и вода, испланирал очајничко бегство под превезот на ноќта и силниот дожд.
Но, планот брзо се претворил во хаос:
- Златната стапица: Кортес им дозволил на своите војници да земат колку што можат од ацтечкото злато. Тоа се покажало како фатална грешка. Лакомоста ги чинела живот — натоварени со тешки сокровища и тешки оклопи, стотици Шпанци се удавиле во калта и водите на езерото Текскоко откако Ацтеките ги уништиле подвижните мостови.
- Тактиката на канаверите: Домородните војници со стотици кануа ги нападнале Шпанците од сите страни во водите, користејќи ја својата супериорна мобилност во темнината.
- Билансот: Кортес изгубил повеќе од половина од својата шпанска војска и илјадници од своите сојузници (Тлашкалци). Речиси целото ограбено злато и артилерија завршиле на дното на езерото.
Солзите под дрвото
Според преданието, откако едвај ја поминал браната и стигнал до безбедно копно, Кортес седнал под едно големо дрво во Попотла (денес дел од Мексико Сити) и горко плачел гледајќи ги остатоците од својата некогаш моќна војска. Ова дрво и денес е симболично познато како „Дрвото на тажната ноќ“ (Árbol de la Noche Triste).
Иако Кортес подоцна се вратил со засилување и со помош на сипаниците ја покорил империјата, Тажната ноќ останува вечен потсетник дека и најмоќните колонијални сили биле ранливи пред гневот на народот кој го брани својот дом.
По „Тажната ноќ“, односите меѓу спротивставените страни преминале во фаза на тотална војна без милост. Настанот ги разбил митовите за шпанската „непобедливост“ и ги принудил двете страни радикално да ги престројат своите стратегии.
Наместо преговори, следел период на брутална дипломатија, изолација и дотогаш невидена тактичка подготовка.
Шпанците и Тлашкалците: Крвав сојуз од интерес
По бегството од Теночтитлан, Ернан Кортес и преживеаните Шпанци биле во катастрофална состојба — ранети, гладни и без барут. Нивната судбина висела на конец и зависела исклучиво од нивните клучни домородни сојузници, Тлашкалците.
- Тестот на лојалноста: Ацтеките им понудиле мир и сојуз на Тлашкалците под услов да ги предадат Шпанците. По жестока дебата во тлашкалскиот сенат, тие решиле да останат лојални на Кортес. Сфатиле дека ако Ацтеките ги уништат Шпанците, следна жртва ќе биде токму Тлашкала.
- Цената на сојузот: Тлашкалците побарале (и добиле) ветување од Кортес дека по падот на Теночтитлан, тие ќе бидат ослободени од плаќање даноци и ќе имаат контрола врз дел од териториите. Овој сојуз станал столб на шпанското враќање.
Ацтеките: Обид за обнова под сенка на смртта
За Ацтеките, победата донела краткотрајно олеснување, но и огромни предизвици. Новиот владетел Куитлауак веднаш почнал да работи на зајакнување на империјата.
- Дипломатска офанзива: Ацтеките испратиле пратеници до околните племиња и градови-држави, нудејќи укинување на тешките даноци во замена за воен сојуз против „белите луѓе“. Меѓутоа, вековната бруталност на ацтечката власт си го зела данокот — повеќето племиња или одбиле или останале неутрални, не верувајќи им на донеодамнешните тирани.
- Невидливиот убиец (Сипаници): Само неколку недели по Тажната ноќ, во Теночтитлан избувнала епидемија на сипаници, донесена од еден шпански роб. Бидејќи домородното население немало имунитет, болеста за неколку месеци покосила речиси половина од населението на градот, вклучувајќи го и самиот владетел Куитлауак. Ова целосно ја парализирало нивната воена команда.
3. Битката кај Отумба и пресвртот
Само една недела по бегството, на 7 јули 1520 година, огромна ацтечка војска ги пречекала исцрпените Шпанци и Тлашкалци на рамнината кај Отумба. Односите тука се дефинирале со чист опстанок.
Иако Ацтеките биле многу побројни, Кортес извршил очајнички коњанички напад директно врз ацтечкиот командант. По неговата смрт, ацтечката војска се повлекла во збунетост. Оваа битка му покажала на Кортес дека отворениот напад врз Теночтитлан е невозможен и дека му треба нова стратегија.
Патот кон конечната одмазда: Опсадата на Теночтитлан
Односите понатаму не се сведувале на спорадични битки, туку на систематско уништување. Кортес сфатил дека Теночтитлан, како град на езеро, мора да биде изолиран.
- Економска блокада: Во текот на следната година, Шпанците и нивните сојузници ги покориле или ги придобиле сите градови околу езерото Текскоко, целосно отсекувајќи го снабдувањето со храна и вода за ацтечката престолнина.
- Воена инженерија: Кортес наредил во Тлашкала да се изградат 13 бригантини (воени бродови со весла и едра), кои биле пренесени на делови преку планините и склопени во езерото. Со нив, Шпанците воспоставиле апсолутна контрола над водите, уништувајќи ги ацтечките кануа.
Кога Шпанците се вратиле во мај 1521 година, под водство на последниот владетел Куаутемок (Cuauhtémoc), односот меѓу двете сили бил сведен на една од најкрвавите и најбруталните опсади во светската историја, која завршила во август истата година со целосно срамнување на Теночтитлан со земја.
Comments
Post a Comment
коментар: