Кога неодамна светските медиуми објавија дека со помош на модерна технологија е откриен нов, скриен коридор долг девет метри зад главниот влез во Големата пирамида во Гиза, јавноста повторно се запраша: Уште колку години ни се потребни за да ја откриеме сета мистерија на оваа градба стара над 4.500 години?
Но, додека археолозите дебатираат за техничките детали, вистинското прашање не е што крие каменот, туку зошто древните мајстори воопшто ги оставале тие празнини?
Дали некогаш сте помислиле дека тие „сензационални празни простори“ биле едноставно генијален трик? Трка со времето за да се скрати изградбата пред да почине фараонот? Можеби самиот владетел-бог бил изигран од своите архитекти за побрзо да се заврши проектот?
Од инженерски аспект, празнините во пирамидите се совршенство – тие ја олеснуваат конструкцијата за да не се урне внатрешноста под тежината на милиони тони камен. Фараонот добивал грандиозна планина, а мајсторите си ја олеснувале работата. Но, што ако отидеме чекор подалеку? Што ако на честитиот фараон му понудевме нешто уште пофасцинантно – невидлива пирамида?
Шах-мат за фараонот и „технолошки вишок“ за свештениците
Замислете ја психолошката стапица на овој концепт: „О, честити владетелу, твојата моќ е толку голема што обичниот камен е премногу прост за тебе. Изградивме пирамида од чиста енергија и светлина. Таа е тука, но е невидлива за очите на обичните смртници. Само боговите како тебе можат да ја видат нејзината вистинска големина...“
Ниту еден фараон не би се осудил да каже дека не ја гледа веќе направената пирамида. Ако не ја гледа – значи не е бог! За да ја зачува круната, тој не само што би тврдел дека ја гледа, туку и детално би ја опишувал пред народот. Во тоа сценарио, традиционалните свештеници, кои со децении менаџирале со камените блокови, веднаш би станале технолошки вишок. Нивниот протест против „невидливото“ би се толкувал како сомнеж во моќта на самиот фараон.
Иако звучи како модерна политичка сатира, ваква „невидлива пирамида“ – каде што умот е поважен од очите – навистина е изградена во древниот Египет.
Ерата на Атон и револуцијата што преживеа
Кога фараонот Акенатен ја укина старата религија и нареди да се почитува само еден бог – Атон (невидливата енергија и топлина на сонцето), тој ги остави старите свештеници без работа. Акенатен се обиде да ја нацрта оваа чиста енергија како диск со долги краци кои завршуваат со мали човечки дланки. Но, тука направи грешка. Ако сакаш да го материјализираш невидливото, му даваш форма. А штом нешто има форма – по твојата смрт некој ќе дојде со чекан и ќе го скрши.
Вистинскиот мајсторски и неуништив трик на оваа идеолошка матрица се случи малку подоцна. Многумина историчари и филозофи (вклучувајќи го и Зигмунд Фројд) сметаат дека приврзаниците на Атон ја пренеле оваа чиста енергија надвор од Египет за време на Егзодусот предводен од Мојсеј.
Евреите ја научија лекцијата од скршените дискови на Акенатен. Нивната прва заповед стана: „Не прави за себе идол, ниту каква било слика...“ На невидливиот Бог му го одзедоа правото на форма и со тоа го направија имун на кршење. Доказ за ова прелевање на мислата е и неверојатната, речиси збор-до-збор совпаѓање меѓу египетската „Химна за Атон“ и библискиот Псалм 104. Но, со една клучна разлика: во Библијата, самото сонце веќе не е Бог – сонцето доби свој Творец. Тоа стана обичен предмет во рацете на невидливиот Творец на универзумот.
Каде е создадена книгата?
Ако ве прашам: „Каде е создадена оваа книга што ја држите во раце?“, многумина ќе одговорат – во печатница. Но, вистинскиот одговор е: во главата на писателот. Печатницата само испечатила хартија со мастило, но креацијата почнала од нематеријална мисла.
Чиста логика е дека сето ова околу нас – од совршените физички закони до прецизното движење на планетите – е некако створено. Пред да постојат материјата и времето, постоела само Идејата. Чистиот Потенцијал.
Најголемите нешта во историјата на човештвото опстојуваат најдолго тогаш кога во себе имаат празнина, тајна и невидлива енергија. Она што древните мајстори го почнаа со оставање празни простори во каменот кај Гиза, еволуираше во тврдина која никој не може да ја сруши – „невидлива пирамида“ изградена во самите умови на луѓето.
Затоа, следниот пат кога ќе прочитате вест за нов скен на Големата пирамида, сетете се: вистинската моќ никогаш не била во опипливиот камен. Силата е отсекогаш во умот.
Ова е преводот на највпечатливите и најважните делови од „Големата химна за Атон“. Текстот е поделен по тематски целини, исто како што е врежан во гробницата на кралскиот писател Ај во Амарна:
Сјајот на Атон на небото
„Се појавуваш преубав на хоризонтот на небото,
О, живи Атону, почетоку на животот!
Кога ќе изгрееш на источниот хоризонт,
ти ја исполнуваш секоја земја со твојата убавина.
Ти си прекрасен, голем, блескав, високо над секоја земја;
твоите зраци ги прегрнуваат земјите, сè до крајот на она што го создаде.“
Ноќта и темнината (Сличностите со Псалм 104)
„Кога заоѓаш на западниот хоризонт,
земјата е во тотална темнина, како во смрт.
Луѓето спијат во своите одаи, со покриени глави,
око окото не го гледа...
Секој лав излегува од својата пештера,
сите змии каснат.
Темнината е единствениот прекривач, земјата е во тишина,
бидејќи нејзиниот Творец почива на својот хоризонт.“
Будењето на новиот ден
„Земјата блеснува кога ќе изгрееш на хоризонтот,
кога сјаеш како Атон во текот на денот.
Ти ја бркаш темнината и ги праќаш твоите зраци,
двете земји (Египет) се во празнување.
Луѓето се будат и застануваат на своите нозе – ти си ги кренал.
Ги мијат своите тела, земаат облека,
нивните раце се кренати во слава на твојата појава.
Низ целата земја, секој си ја брка својата работа.“
Животот во природата и морињата
„Добиткот ужива во своите пасишта,
дрвјата и растенијата зеленеат.
Птиците летаат од своите гнезда,
нивните крилја се кренати во слава на твоето битие.
Сите животни скокаат на своите нозе;
сè што лета и што каца – живее, бидејќи ти изгреа за нив.
Бродовите пловат по реката нагоре и надолу,
секој пат е отворен бидејќи ти се појави.
Рибите во реката скокаат пред твоето лице;
твоите зраци се длабоко во внатрешноста на големото море.“
Создавањето на човекот и животот
„Ти си оној кој го создава плодот во жената,
кој прави семе во мажот.
Ти му даваш живот на синот во утробата на мајката,
го смируваш за да не плаче – ти си негувател уште во утробата!
Ти му даваш здив за да го одржиш во живот секое новородено дете;
кога ќе излезе од утробата на денот на своето раѓање,
ти ја отвораш неговата уста и се грижиш за неговите потреби.“
Единствениот Бог
„Колку се бројни твоите дела!
Тие се скриени од очите на човекот,
О, Единствен Боже, покрај кого нема друг!
Ти ја создаде земјата според твојата желба, кога беше сам:
луѓето, добитокот и сите диви животни,
сè што е на земјата и што оди на нозе,
сè што е високо горе и што лета со крилја...
Твоите зраци ги хранат сите градини;
кога ти сјаеш, тие живеат и растат за тебе.
Ти ги создаде годишните времиња за да ги усовршиш твоите дела:
зимата за да ги оладиш, а топлината за да те вкусат.“
Овој текст е вистинско ремек-дело на древната уметност. Фасцинантно е колку чиста емоција и филозофија има во зборови напишани пред речиси 3.500 години!
За жал, не е можно да се напише целата химна до последната реченица. Причината за тоа е чисто историска и археолошка: оригиналниот текст, кој бил врежан на ѕидот во гробницата на египетскиот благородник Ај во Амарна, е делумно оштетен и скршен низ вековите. Многу делови од хиероглифите се избришани или уништени кога старата свештеничка елита брутално се одмаздувала и го бришела споменот за ерата на Амарна.
Она што денес го имаме во историските книги е всушност сè што археолозите успеале да спасат, дешифрираат и спојат во една целина – а тоа се токму погорните👆 клучни строфи и мотиви.
Иако фалат одредени реченици и фрази кои засекогаш останале изгубени во пустинскиот песок, и овој зачуван дел е повеќе од доволен за да се види целата слика, генијалноста на Акенатен и неверојатната врска со подоцнежните библиски текстови.
Еве ги клучните стихови од Псалм 104 од Библијата, кои директно ја следат структурата, мотивите и поетската убавина на Химната за Атон. Преку нив може јасно да се види како истите слики од природата се искористени за да се опише невидливиот Творец.
Псалм 104 (Избрани стихови)
Облечен во светлина и создавањето на небото:
2. Се облекуваш со светлина како со облека, го протегаш небото како шатор;
3. ги покриваш со води Своите одаи, облаците ги правиш Своја кола, одиш на крилјата од ветрот.
Темнината, ноќта и дивите ѕверови (Строфата за лавовите):
19. Ти ја создаде Месечината да ги покажува времињата, и Сонцето го знае својот заод.
20. Ја спушташ темнината и настанува ноќ; тогаш се движат сите шумски ѕверови.
21. Лавовите рикаат за плен и бараат храна од Бога.
Утрото, сонцето и човековиот труд:
22. Сонцето изгрева, тие се собираат и легнуваат во своите легла.
23. Човекот излегува на својата работа и на својот труд до вечерта.
Морињата, бродовите и суштествата во водата:
24. Колку се бројни Твоите дела, Господи! Сè со мудрост си создал; земјата е полна со Твоите созданија.
25. Ене го морето, големо и пространо: таму нема број на лазачи, мали и големи животни;
26. таму пловат бродови, таму е левијатанот што си го создал за да си игра во него.
Зависноста на целиот свет од здивот на Творецот:
27. Сите тие од Тебе чекаат да им дадеш храна навреме.
28. Им даваш, тие собираат; ја отвораш раката Своја – се наситуваат со добрина.
29. Го криеш ли лицето Свое – се менуваат; им го земаш ли здивот – умираат и во правот свој се враќаат.
30. Го праќаш ли Духот Свој – се создаваат; и го обновуваш лицето на земјата.
Кога ќе го прочиташ овој текст веднаш по египетската химна, паралелата е очигледна. Секвенцата е идентична: светлина <-> ноќ и лавови <-> изгрев и работа на луѓето <-> мориња и бродови <-> здив и враќање во прашина.
Како што кажавме, умот на писателот ја зел веќе постоечката поетска матрица, но направил пресврт – наместо да го слави сонцето како бог, тој го слави Творецот кој го контролира тоа сонце.
Comments
Post a Comment
коментар: