Раѓањето на Александар Македонски

Мистиката околу раѓањето на Александар III е преполна со моќни митолошки слики. Античките хроничари, пред сè Плутарх, внимателно ги забележале сите предзнаци што требало да покажат дека детето не е обичен смртник, туку потомство на боговите.

Еве ги клучните симболи и пророчки соништа што го навестиле неговото доаѓање:

1. Сонот на Олимпија: Громот и небесниот оган

Ноќта пред да се конзумира нивниот брак, Олимпија сонувала дека силна грмотевица го погодила нејзиниот стомак. Од ударот избил огромен пламен што се проширил на сите страни пред брзо да се угасне.

Симболизам: Громот директно се поврзува со Зевс (Врховниот бог). Ова било протолкувано како знак дека зачнувањето е божествен чин, а огнот што се шири ја навестил молскавичната брзина со која Александар ќе го освои познатиот свет.

Сонот за громот и небесниот оган е можеби највпечатливиот и митолошки најбогатиот предзнак поврзан со раѓањето на Александар Македонски. Во античкиот свет, каде што соништата се сметале за директни пораки од боговите, овој настан го поставил темелот за идеалот што ќе го следи Александар низ целиот негов живот — дека во неговите вени не тече само кралска, туку и божествена крв.

Ноќта на предзнакот

Според преданието забележано од античкиот историчар Плутарх, настанот се случува во ноќта пред да се конзумира бракот помеѓу младиот македонски крал Филип II и епирската принцеза Олимпија (тогаш сè уште позната под името Поликсена).

Додека Олимпија спиела во кралските одаи во Пела, ја зафатил длабок, пророчки сон. Во сонот, од ведрото небо се спуштила страшна грмотевица. Небесниот гром го погодил нејзиниот стомак со силен тресок, но наместо болка и уништување, од ударот пламнал огромен оган. Овој небесен пламен моментално се проширил на сите страни, опфаќајќи ги хоризонтите, за потоа исто толку брзо и мистериозно да се изгасне, оставајќи зад себе само молчалива темнина.

Двојната природа на огнот и молњата

Толкувањето на овој сон од страна на тогашните дворски врачари и пророци се засновало на неколку клучни елементи:

Допирот на Зевс: Молњата и громот во целата античка митологија се исклучителен атрибут на Зевс (Врховниот бог и Громовникот). Фактaт што молњата го погодува токму стомакот на Олимпија се толкувал како знак дека детето што ќе се зачне нема да биде производ само на смртен човек, туку дека Зевс директно го благословил и го втиснал својот божествен белег во нејзината утроба.
Огнот што го зафаќа светот: Пламенот што брзо се раширил на сите четири страни на светот бил метафора за невидена воена моќ и освојувања. Небесниот оган го навестил ликот на владетел кој со молскавична брзина ќе ги сруши сите граници, ќе ги изгори старите царства и ќе ја прошири својата империја од Балканот сè до реките во Индија.
Брзото гаснење: Блесокот што брзо исчезнал содржел во себе и мрачно, трагично пророштво. Тој го опишувал животот на самиот Александар — животен пат кој ќе биде исклучително интезивен, светла ѕвезда што ќе го осветли целиот свет, но која ќе се изгасне брзо и прерано (умирајќи на само 32 години во Вавилон).

Влијанието врз Олимпија и младиот Александар

Овој сон за Олимпија не бил само обично видение, туку вистинско верско искуство. Таа била длабоко посветена на орфичките и дионисиевите обреди, склона кон мистицизам и езотерија. За неа, сонот со громот бил потврда за нејзината посебна улога во судбината на Македонија и светот.

Плутарх бележи дека Олимпија подоцна му ја пренесувала оваа приказна на Александар уште од неговото најрано детство. Таа постојано му потсетувала дека неговото потекло е повисоко од она на обичните луѓе, градејќи кај него бестрашност, увереност во сопствената непобедливост и длабока верба дека боговите постојано го чуваат.

И самиот Филип II, кога дознал за сонот, почнал да гледа на својата сопруга со мешавина од почит и страв. Сонот за огнот го уверил дека детето родено во Пела ќе ги надмине сите граници што му биле познати на тогашниот свет.

2. Сонот на Филип II: Лавовскиот печат

Непосредно по свадбата, Филип сонувал како го запечатува стомакот на својата сопруга. Печатот што го користел имал сопствен гравур — фигура на лав.

Симболизам: Додека гатачите му велеле на Филип да биде претпазлив, најпознатиот аристократски толкувач Аристандар од Телмес ја кажал вистинската порака: "Никој не запечатува празен сад. Олимпија е бремена со син чиј карактер ќе биде храбар и силен како лав."

Ако сонот на Олимпија го претставувал божествениот и мистичниот елемент на зачнувањето, сонот на Филип II го симболизирал владетелскиот авторитет, династичкиот завет и суровата земска моќ.

Во античкиот свет, печатот не бил само украс — тој бил знак на сопственост, неоспорна власт и кралска потврда.

Видението со кралскиот печат

Според преданието забележано од Плутарх, брзо по нивната раскошна свадба на островот Самотраки, Филип имал необичен и длабоко впечатлив сон. Му се чинело дека се наоѓа во кралските одаи и пристапува кон својата нова сопруга Олимпија додека таа спие. Во раката држел тежок кралски печат и со него го запечатил нејзиниот стомак.

Кога се приближил да го види отисокот што го оставил во црвениот восок, забележал јасна, прецизно изгравирана фигура на лав во скок.

Сонот го разбудил Филип со чувство на немир. За еден владетел, запечатувањето на утробата на сопругата носело двосмислени пораки — дали тоа значело дека таа веќе носи негов наследник, или можеби дека нејзината утроба треба да остане затворена за сите други?

Толкувањето: Раѓање на непобедлив владетел

Загрижен за значењето на сонот, Филип повикал неколку од најпознатите дворски гатачи и толкувачи на соништа (онеирокритичари). Првичните реакции биле воздржани, а некои дури го советувале Филип внимателно да ја следи Олимпија, сугерирајќи дека запечатувањето значи заштита од можна неверност.

Меѓутоа, Аристандар од Телмес — кој подоцна ќе стане личен и најверниот пророк на самиот Александар во сите негови походи низ Азија — дал сосема различно, судбоносно толкување:

"Кралу, никој никогаш не става печат на празен сад. Печатот се става само на она што е веќе исполнето со нешто драгоцено. Кралицата Олимпија е веќе бремена, а детето што го носи во утробата ќе има карактер исто толку храбар, огнен и непоколеблив како лав!"

Длабоката симболика на лавот

Фигурата на лавот во античка Македонија и хеленскиот свет го носела највисокиот можен статус:

Симбол на Аргеадите: Лавот бил традиционален мотив и симбол на кралската куќа на Аргеадите, од која потекнувал Филип. Преку лавот, сонот потврдувал дека детето ќе го наследи династичкиот правец и кралската крв.
Лавот од Немеја и Херакле: Македонската династија го влечела своето потекло директно од Херакле (Херкулес), чиј прв и најпознат подвиг било совладувањето на Немејскиот лав, чија кожа подоцна ја носел како оклоп. Сонот за лавот го навестил раѓањето на новиот „Херакле“ кој ќе врши подвизи од невидени размери.
Неуморната природа: Лавот не знае за страв, не се повлекува пред поброен непријател и суверено владее со својата територија — особини кои совршено ја опишале идната воена стратегија и карактер на Александар III.

Последици врз Филип II

Ова толкување му донело голем спокој на Филип, но и длабока почит кон она што следува. За него, сонот бил потврда дека неговиот наследник нема да биде само обичен принц кој ќе го наследи македонскиот престол, туку владетел кој ги поседува сè уште непобедените сили на природата.

Сонот со лавовскиот печат, заедно со сонот на Олимпија за огнот, створил комплетна слика: Александар беше предодреден да биде спој од божествен оган од небото (Зевс) и земска лавовска снага (Филип и Херакле).

3. Светата змија во постелата

Олимпија била страстен следбеник на орфичките и баханалските мистерии (Дионисиеви обреди). Се верувало дека во нејзината постела често била гледана питома, голема змија.

Симболизам: Змијата во античкиот свет била симбол на регенерација, божественост и заштита. Гласините што подоцна ги ширела и самата Олимпија велеле дека змијата не била обично животно, туку самиот бог Зевс-Амон кој зел лик на влекач за да го зачне Александар. Овој детаљ подоцна го убил сомнежот кај Филип и му влил длабока почит (но и страв) кон својата сопруга.
Тројната победа на Филип: На самиот ден кога Александар се родил во Пела, Филип II добил три вести за големи победи: неговиот генерал Парменион ги поразил Илирите, неговиот коњ победи на Олимписките игри, а неговата сопруга му родила син. Магите прорекнале дека детето родено меѓу три победи ќе биде непобедливо.

За разлика од соништата кои носеле метафорични и пророчки пораки, епизодата со светата змија во постелата на Олимпија за чекор ги преминува границите на соништата и преминува во застрашувачка, опиплива реалност во кралската палата во Пела. Ова е можеби најконтроверзниот и мистично најбогатиот предзнак поврзан со раѓањето на Александар III.

Олимпија и нејзината посветеност на Дионисиевите обреди

За целосно да се разбере присуството на змијата, мора да се познава карактерот на мајката на Александар. Олимпија била епирска принцеза од домот на Еакидите (кои го воделе своето потекло од самиот Ахил). Во Македонија дошла како страстен следбеник на тајните орфички и баханалски обреди — култ посветен на Дионис, богот на виното, екстазата и дивата природа.

Плутарх забележува дека Олимпија, за разлика од другите жени, практикувала посебен, многу посериозен и подив облик на овие тајни верски ритуали (по познати како Маенади или Баханти):

"Олимпија ги следеше овие обреди со уште поголем занос од другите... За време на занесените танци, таа влечеше големи, припитомени змии, кои често испливуваа од бршленот и кошниците, се виткаа околу тирсовите (светите стапови) и венците на жените, престрашувајќи ги сите присутни."

Змиите во овие обреди не биле симбол на зло или страв, туку свети суштества што ја претставувале регенерацијата, мудроста, земската енергија и самата присутност на богот.

Ноќта во кралската постела

Според преданието, еден ден Филип II влегол во одаите на својата сопруга и додека таа спиела, покрај нејзиното тело забележал исклучително голема, питома змија испрепленета во нејзината постела.

Оваа слика го запрепастила и преплашила македонскиот крал. Според античките верувања, кога бог го зазема ликот на животно за да се приближи до смртник, тоа се смета за светиња со која никој смртник не смее да се меша.

Овој настан оставил длабоки последици врз односот меѓу Филип и Олимпија:

Заладување на страста: Филип, кој бил длабоко суеверен, почнал да го избегнува физичкиот контакт со Олимпија. Се плашел од завидливоста или гневот на боговите, верувајќи дека нејзината постела е резервирана за повисоко, божествено суштество.
Губење на сомнежот за неверство: Наместо да ја обвини Олимпија за обична неверност со друг маж, Филип го протолкувал присуството на змијата како доказ за вмешаност на боговите.

Змијата како Зевс-Амон: Тајната што му била кажана на Александар

Како што Александар растел, Олимпија не криела од него дека неговото потекло е посебно. Таа му ја пренела приказната дека змијата во нејзината постела всушност била самиот Зевс-Амон (синкретизираниот бог на Врховниот бог Зевс и египетскиот бог Амон) кој превзел лик на влекач за да го зачне идното дете.

Според некои преданија, пред Александар да замине во својот голем поход кон Азија, Олимпија на само му ја кажала целата вистина за неговото божествено потекло, советувајќи го да дејствува достојно за својот вистински татко.

Ова верување подоцна го имало следниот ефект во животот на Александар:

Посетата на Оазата Сива (331 п.н.е.): Кога Александар марширал низ египетската пустина за да го посети прочуеното светилиште на Амон во Сива, свештениците го пречекале со зборовите "Добредојде, сине на Амон". За Александар тоа не било изненадување — тоа било само потврда на она што мајка му му го зборувала за змијата уште од детството.
Психолошка непобедност: Увереноста дека во неговите вени тече крв од Зевс-Амон му давала на Александар фанатична храброст во сите битки. Тој верувал дека е заштитен од самиот бог кој го зачнал во одаите на Пела.

Симболичкиот синтетички преглед

Трите предзнаци заедно ја заокружуваат митолошката рамка на раѓањето:

Сонот за громот (Олимпија): Го дава божествениот дух и молскавичната енергија од Зевс.
Сонот за лавот (Филип): Го дава кралското право, авторитетот и бестрашноста на Херакле.
Светата змија (Постелата): Ја дава мистичната врска со боговите и тајната на божественото зачнување.

makgrom

Search This Blog