Што треба да направиме за да се заштитиме од удар на гром?

June 03, 2026

Громовите се едни од најмоќните и најфасцинантните, но воедно и најопасните природни феномени. Секоја година, атмосферските празнења предизвикуваат сериозни штети, пожари, па дури и човечки жртви. Иако веројатноста да ве удри гром изгледа мала, ризикот е реален, особено за време на летните месеци кога ненадејните бури се почести.

Како името на нашиот блог Mak Grom да нè обврзува да ја отвориме оваа тема детално. Во овој сеопфатен водич ќе ги погледнеме клучните правила за заштита од громови – без разлика дали ве затекнала бура на отворено, на планина, во автомобил или во сопствениот дом.

1. Како да препознаете дека опасната бура се приближува? (Правилото 30-30)

Превенцијата е најдобрата заштита. Многу луѓе страдаат затоа што чекаат да почне да врне за да побараат засолниште. Но, громот може да удри и на растојание од 10 до 15 километри од центарот на бурата, дури и пред да падне првата капка дожд.

За безбедност, експертите го препорачуваат правилото 30-30:

Прво 30: Кога ќе го видите блесокот на молњата, почнете да броите секунди. Ако слушнете грмеж пред да изброите до 30, бурата е доволно блиску за да биде опасна. Веднаш побарајте засолниште.
Второ 30: По последниот чуен грмеж или видена молња, останете во засолништето уште најмалку 30 минути. Повеќето несреќи се случуваат токму кога луѓето мислат дека бурата поминала.

2. Што да правите ако бурата ве затекне на отворено?

Ако сте на поле, нива, плажа или во парк и немате каде да се сокриете, мора да ги преземете следниве чекори за да го намалите ризикот:

Намалете ја вашата висина: Громот секогаш го бара највисокиот објект во околината. Не бидете вие тој објект.
Заземете безбедносна поза (Чучење): Спуштете се ниско на колената, со главата наведната нанапред и рацете преку ушите (за да ги заштитите од силниот звук). Нозете треба да ви бидат споени, а само предниот дел од стапалата (прстите) да го допира тлото. На тој начин го намалувате контактот со земјата.
НИКОГАШ не легнувајте на земја: Ако легнете, ја зголемувате површината на телото во контакт со тлото. Ако гром удри во близина, струјата се шири низ земјата и лесно ќе помине низ вашето тело.
Избегнувајте осамени дрвја: Засолнувањето под едно, осамено дрво е една од најчестите и најфаталните грешки. Ако сте во шума, подобро сокријте се меѓу пониските и погусти грмушки.
Тргнете се од вода: Водата е одличен проводник на струја. Ако сте на плажа, езеро или базен, веднаш излезете од водата и тргнете се подалеку од брегот.
Оддалечете се од метални предмети: Велосипеди, мотики, косилки, па дури и чадори со метална конструкција можат да го привлечат громот. Тргнете ги барем 10-15 метри подалеку од вас.

3. Заштита на планина: Највисок ризик

Планинарите и камперите се најизложени на удар на гром. Голите планински врвови и гребени се буквално магнет за атмосферските празнења.

Спуштете се од врвот: Штом забележите знаци на бура, веднаш почнете да се спуштате во пониските предели или долови.
Внимавајте во пештерите: Пештерите можат да бидат засолниште, но само ако влезете длабоко внатре. Не стојте на самиот влез од пештерата или под карпести настрешници, бидејќи струјата може да скокне од карпата преку вашето тело до земјата.
Кампување: Шаторот не нуди никаква заштита од гром. Доколку е можно, за време на бурата напуштете го шаторот и заземете ја безбедносната поза во природа, подалеку од високи дрвја.

4. Дали автомобилот е безбедно засолниште?

Да, автомобилот е едно од најбезбедните места за време на бура, но не поради гумените гуми (како што често погрешно се верува).

Безбедноста доаѓа од таканаречениот Фарадеев кафез. Металната каросерија на автомобилот делува како штит – ако гром удри во возилото, струјата ќе помине по надворешниот метален дел и ќе замине во земјата, оставајќи ги патниците внатре безбедни.

Важни правила додека сте во автомобил:

Прозорците мора да бидат целосно затворени.
Не допирајте ги металните делови од шасијата или воланот.
Избегнувајте да го користите радиото или да полните телефон во тој момент.

5. Како да се заштитите во сопствениот дом?

Многумина мислат дека штом се внатре во куќа или стан, приказната е завршена. Сепак, громот може да влезе во домот преку електричните, водоводните или телефонските инсталации.

Исклучете ги електричните апарати: Извлечете ги каблите од штекерите за компјутерите, телевизорите, фрижидерите и клима уредите. Самото копче „исклучено“ не штити од висок напон предизвикан од гром.
Не користете фиксен телефон: Фиксните линии се директен спроводник. Мобилните телефони се безбедни за користење во затворен простор.
Избегнувајте проточна вода: Не се туширајте, не мијте садови и не мијте раце додека трае силната бура. Металните или пластичните водоводни цевки можат да ја спроведат струјата од покривот до чешмата.
Затворете ги прозорците и вратите: Промајата или отворените прозорци можат да го зголемат ризикот од навлегување на т.н. топчест гром, иако тој феномен е редок.

Заклучок: Почитувајте ја природата

Громот не избира каде ќе удри, но со правилно информирање и брза реакција, шансите за несреќа се сведуваат на минимум. Секогаш следете ја временската прогноза и имајте план за евакуација доколку планирате активности на отворено.

Пребарувај

makgrom