Преданието за средбата помеѓу Александар Македонски и еврејскиот првосвештеник во Ерусалим е една од најдраматичните и највпечатливите приказни во античката и средновековната книжевност. Најдеталниот опис за овој настан ни го дава историчарот Јосиф Флавиј во неговото дело „Еврејски старини“ (Книга XI), од каде подоцна приказната влегува во сите средновековни верзии на „Александридата“.
Видението на сон во Дион
Приказната започнува пред почетокот на големиот поход против Персија, додека Александар сè уште престојувал во македонскиот свет град Дион (во подножјето на Олимп).
Додека Александар размислувал како да ја премине во Азија и се сомневал во успехот на толку масовен потфат, ноќта на сон му се појавило величествено и таинствено битие. Оваа фигура била облечена во необична, свештеничка одора. Битието му се обратило на младиот крал со зборовите:
„Не се сомневај, туку храбро премини го морето. Јас лично ќе и претходам на твојата војска и ќе ти ја предадам власта над Персиското Царство во твои раце.“
Откако се разбудил, Александар го запомнил овој лик и неговото ветување, но не знаел точно кој е тој човек и каде да го бара.
Походот кон Ерусалим и поклонението
По успешната опсада и падот на градовите Тир и Газа, Александар се упатил директно кон Ерусалим за да го казни градот, бидејќи Евреите претходно одбиле да му пратат помош, останувајќи верни на персискиот цар Дариј.
Кога Првосвештеникот на Ерусалим, по име Јадуј (Јадуа), слушнал дека македонскиот цар доаѓа со гнев и силна војска, паднал во голем страв. Тој им наредил на граѓаните да се молат и да принесат жртви на Бога. Ноќта, самиот Бог му се јавил на сон на Првосвештеникот и му дал упатство како да го пречекаат освојувачот:
- Да ги отворат ширум портите на градот.
- Народот да излезе облечен во бели облеки.
- Свештениците да излезат во своите свечени ленени одори.
- Самиот Првосвештеник да биде на чело, облечен во својата најсвечена хијацинт-сина и златна одежда, со митра на главата на која била прикачена златна плочка со изгравирано четирибуквено име на Бога (Тетраграматонот - Јахве).
Кога Александар се приближил до местото Сафа (што значи „видиковец“, бидејќи оттаму се гледал цел Ерусалим и Храмот), ја здогледал огромната бела поворка и Првосвештеникот на нејзино чело.
На општо запрепастување на сите македонски генерали и војници — особено на Парменион — Александар ги запрел коњите, се симнал сам на земјата и му се поклонил на Првосвештеникот. Неговите генерали помислиле дека кралот го изгубил разумот. Парменион му пристапил и го прашал: „Како е можно ти, на кого му се поклонува целиот свет, да му се поклониш на високиот свештеник на Евреите?“
Александар одговорил:
„Јас не му се поклонив нему, туку на Бога со чие свештенство тој е удостоен. Зашто во овој човек го препознав токму оној лик кој ми се појави на сон во Дион, во Македонија, и кој ми вети дека ќе ми ја даде победата над Дариј.“
Александар тогаш срдечно го прегрнал Првосвештеникот и заедно со поворката влегол во градот Ерусалим како пријател, а не како освојувач.
Пророштвото на Даниел во Храмот
Откако влегле во градот, Александар се упатил кон величествениот Ерусалимски храм. Таму, под водство на свештениците, тој принел жртва на Бога според нивните обичаи, покажувајќи длабока почит кон местото.
Тогаш, Првосвештеникот Јадуј пред Александар ги изнел светите свитоци и му ја отворил Книгата на пророкот Даниел (која била напишана неколку векови порано). Му го прочитале пророштвото (најверојатно од Глава 8) во кое се зборува за моќниот „македонски цар“ (царот на Јаван) кој ќе дојде како силен јарец од запад и ќе го скрши персискиот овен, уништувајќи ја неговата империја.
Кога Александар го слушнал ова, бил обземен од огромна радост. Тој целосно се препознал себеси во тие зборови и сфатил дека неговата мисија е однапред запишана во светите книги.
Како знак на благодарност за ова откритие и за топлото дочекување, Александар:
- Му дозволил на еврејскиот народ да продолжи да живее според своите древни закони.
- Ги ослободил од плаќање данок секоја седма година (сабатната година, кога Евреите не ја обработувале земјата).
- Ветил дека истите права ќе важат и за сите Евреи кои живееле во Вавилон и Медија кои допрва планирал да ги освои.
Конкретно ова предание служело како мост низ вековите со кој средновековните автори докажувале дека походот на Александар не бил само обично воено освојување, туку настан воден од виша, божествена промисла.
Comments
Post a Comment
коментар: