Вонземски метали користени низ историјата
Користењето на метали со вонземско потекло за изработка на накит, оружје и украсни предмети е древна практика. Пред луѓето да совладаат топeње и преработување на железната руда од Земјата, единствениот извор на чист, ковлив метал од оваа група биле метеоритите.
Метеорско железо (Камасит и Тeнит)
Главниот метален извор од вселената е метеорското железо, кое во суштина е природна легура на железо и никел (со содржина на никел од 5% до над 20%).
- Стар Египет (ок. 3200 п.н.е.): Најстарите познати артефакти од метеорско железо се ископани во гробниците во Ел-Џерзех. Тоа се изработени украсни мониста изработени од исклучително тенки ленти метеорско железо, нанижани во ѓердани заедно со злато и лапис лазули. Египќаните го нарекувале овој метал "баа-не-пет" (железо од небото).
- Катарот на Тутанкамон (ок. 1323 п.н.е.): Еден од најпознатите примероци во историјата е украсниот кама-катар (кама за церемонијални намени) пронајден во гробницата на Тутанкамон. Неговото сечило не рѓосува и со хемиска анализа е потврдено висока концентрација на никел и кобалт, соодветни на метееоритот Kharga.
- Инуитите и метееоритот Кејп Јорк (Гренланд): Векови пред контактот со Европјаните, Инуитите од фрагментите на неколкутонскиот метееорит Кејп Јорк преработувале железо за да изработат ситни украси, амајлии и сечила за алатки.
Тибетански амулети и религиозни фигури
Во хималајските региони, метеорското железо се смета за свештен материјал со заштитна енергија, познат како "Thokcha" (небесно железо).
- Ритуални предмети: Од него се изработувале украсни амајлии, прстени, ритуални ками и мали симболични фигури.
- Статуата „Железниот човек“: Позната фигура на девицата/божеството Ваишравана, исклепана од фрагмент на атакситен метеорит (изклучително редок тип метеорит со висок процент на никел), чие потекло се врзува за метеоритот Чинга на границата меѓу Русија и Монголија.
Модерна употреба во кујунџиството и изработката на накит
Денес, метеорското железо е исклучително ценето во луксузната изработка на накит и уникатни предмети поради неговата текстура и уникатност.
- Видманштетенови шари: Кога метеорското железо ќе се исече, исполира и благо ќе се третира со киселина, на површината се појавува специфична кристалска структура од преплетени кристали на камасит и тенит. Оваа шара е невозможно да се реплицира во лабораторија бидејќи бара ладење на металот во вселената со брзина од едвај неколку степени на милион години.
- Современ накит: Најчесто се користи за изработка на бурми, прстени, приврзоци и бројчаници за луксузни часовници (брендови како Rolex, Jaeger-LeCoultre и Omega користат парчиња од метеоритите Muonionalusta или Gibeon).
За древните цивилизации падот на метеорит бил директна „интервенција од небото“. Кога од ведро небо ќе падне огнена топка придружена со страшна грмотевица и на земјата ќе остави тежок, сјаен метал со нестварна цврстина, тоа не било доживеано како обичен материјал, туку како физички подарок или оружје од боговите.
Поради ова, предметите изработени од метеорско железо речиси никогаш не се користеле за секојдневни алатки, туку исклучиво за митички, религиозни и владетелски симболи.
Божествено потекло и сечила со „натприродна моќ“
- Египетскиот ритуал „Отворање на устата“: Во Стар Египет, теслите и сечилата изработени од метеорско железо се користеле во ритуалот на балсамирање. Со нив ја допирале мумијата во пределот на устата и очите за да и ги вратат сетилата и душата во загробниот живот. Се верувало дека ова железо ги содржи коските на богот Сет или самиот дух на небото.
- Тибетанските „Токча“ (Thokcha): Во хималајската митологија, овие амулети и ритуални ками (Phurba) се сметале за формирани од молњи што се забиле во земјата. Се верувало дека носењето метеорско железо создава апсолутен штит против зли духови, демони, болести и црна магија.
- Крис камите од Јава (Индонезија): Брановидните ками наречени Крис во Индонезија се изработувале со спојување на обично железо и метеорско железо (од метеоритот Prambanan). Овие сечила се сметале за живи суштества со своја сопствена душа. Султаните верувале дека ваквиот меч може сам да ги предупреди за опасност, да го сопре пожарот или да го убие непријателот само со насочување кон него.
- Легендарните мечеви: Голем број историчари на митологијата сметаат дека легендите за „мечеви кои паднале од ѕвездите“ или мечеви што поседуваат магични моќи (како светите мечеви во кинеските династии) потекнуваат токму од фасцинацијата со метеорското железо и неговата реткост.
Свети камења кои се обожавале како богови
Често и самите метеорити, пред воопшто да бидат преработени во предмети, станувале централни објекти на обожавање:
- Каменот во Делфи (Омфалос): Според митологијата, Офмалос бил каменот што Крон го голтнал мислејќи дека е Зевс, а потоа го искашлал на земјата. Во Делфи се обожавал како „папок на светот“ и се верувало дека преку него пророчицата Аполонија комуницира со боговите.
- Каменот на Афродита (Пафос): Во Кипар, божицата Афродита не се претставувала со човечка статуа, туку со голем, црн, конусен метеорит кој се чувал во нејзиниот храм и се помазувал со маслени мириси.
- Каменот на Елагабал: Во 3 век н.е., римскиот император Елагабал донел голем црн метеорит од Сирија во Рим, го прогласил за главен бог на Царството и му изградил раскошен храм.
Древните луѓе знаеле дека овие материјали не припаѓаат на Земјата — а бидејќи сè што доаѓало од небото за нив било божествено, овие предмети автоматски добивале статус на заштитници, амајлии и носители на мистична енергија.

Comments
Post a Comment
Коментар: