Брзата пруга мора да биде оградена, тоа не е само желба, туку строг безбедносен стандард на ЕУ

 

Брзата пруга мора да биде оградена, тоа не е само желба, туку строг безбедносен стандард на ЕУ.

​За возови кои се движат со брзина од 160  km/h до 200 km/h, пругата мора да биде физички изолирана. Но, тоа создава огромен проблем за екосистемот.

​ Како ќе изгледа оградувањето?

​Планот за брзата пруга на Коридор 10 предвидува оградување на целата должина на трасата, а не само на критичните делови.

​Зошто? При брзина од 200 \text{ km/h}, возот има огромен пат на сопирање. Секој судар со крупен добиток или диво животно (срна, дива свиња, мечка) би бил катастрофален не само за животното, туку и за патниците во возот.

​Ефектот „Кинески ѕид“: Како што правилно забележа, оваа ограда станува непремостлива бариера која буквално ја сече државата на два дела за животинскиот свет.

​2. Решението: „Зелени мостови“ и премини

​За да се спречи биолошката изолација, современите проекти (финансирани од ЕУ фондови) мора да вклучуваат еколошки коридори:

​Зелени мостови (Eco-ducts): Тоа се широки надвозници покриени со земја и вегетација, наменети исклучиво за миграција на диви животни.

​Подземни тунели: За помали животни се градат специјални пропусти под пругата.

​Критични точки за екологијата: Најважниот дел е кај Таорската клисура и областа на Демир Капија, каде што биодиверзитетот е најголем и каде што животните традиционално поминуваат преку Вардар и пругата.

​Дали нашите проекти го предвидуваат ова?

​Тука е „финтата“. Во Македонија често се обидуваме да заштедиме на „невидливи“ трошоци. Сепак:

​Европски правила: Бидејќи Коридор 10 се гради со помош на европски грантови и заеми од ЕИБ (Европска инвестициона банка), тие имаат екстремно строги правила за заштита на животната средина.

​Студија за влијание: Државата е обврзана да направи студија која ќе покаже каде точно се миграциските патишта на животните и таму да постави премини.

​Ако пругата се огради без доволно „зелени премини“, тоа ќе биде еколошка катастрофа за македонската фауна. Животните ќе останат заробени во мали изолирани зони, што води до генетска деградација и изумирање на локалните популации.

​ Главната битка во 2026 година ќе биде меѓу градежниците (кои сакаат побрзо и поевтино) и еколошките организации (кои ќе бараат повеќе премини за животни).

Најкритичната зона на целиот Коридор 10, каде што природата и инфраструктурата ќе се судрат најжестоко, е делот кај Демир Капија и Таорската Клисура.

​Овие предели се дел од европската мрежа на заштитени подрачја и претставуваат природни био-коридори кои веќе се под притисок од новиот автопат, а сега ќе бидат дополнително „пресечени“ со оградената брза пруга.

​ Таорска Клисура (Зелениково – Велес)

​Ова е една од најживописните, но и еколошки најчувствителните точки.

​Зошто е важна: Тука живеат ретки видови грабливи птици и големи цицачи кои се движат кон планината Китка.

​Инженерски предизвик: Бидејќи пругата мора да се исправи за брзина од 160 \text{ km/h}, ќе бидат потребни нови тунели. Секој нов тунел значи огромни количини ископан материјал кој не смее да се фрла во Вардар.

​Еколошки притисок: Оградата тука би можела целосно да го прекине пристапот на животните до вода (реката Вардар).

​ Смарагдната зона „Демир Капија“

​Демир Капија е прогласена за Смарагдна зона (Emerald site) според Бернската конвенција. Тоа е највисок степен на заштита за важни живеалишта.

​Конфликт: Проектот за брза пруга предвидува траса која поминува низ срцето на овој резерват.

​Барања на ЕУ: ЕИБ (Европската инвестициона банка) нема да го исплати грантот ако не се докаже дека животните ќе имаат каде да поминат. Тука ќе бидат задолжителни најскапите „Еко-дукти“ (Зелени мостови).

​ Гевгелиско-валандовскиот регион

​Овој дел е важен поради медитеранските влијанија и присуството на специфични влекачи и инсекти, но и како главен миграциски пат на птиците (виа Понтика).

​Проблемот со бучавата: Брзите возови создаваат специфична бучава и вибрации. Студијата мора да предвиди звучни бариери кои истовремено се провидни за птиците (со специјални налепници) за да не се забиваат во нив.

​Што ќе се случи ако не се изградат премини?

​Ако државата се обиде да „заштеди“ на еколошки премини:

1. ​Загуба на биодиверзитетот: Животните ќе бидат затворени во мали „острови“ каде што ќе почнат да изумираат поради неможност за парење со други популации.
2. ​Запирање на проектот: Еколошките здруженија веќе имаат моќ да го блокираат финансирањето од ЕУ преку жалби до Европскиот суд, што може да го одложи проектот за 10 години.

​Кој е планот за 2026?

​Во текот на оваа година, Македонија мора да ја заврши Стратешката оцена за животна средина (SEA). Ова е документот каде што точно ќе се вцртаат „зелените мостови“.

​ Пругата е 100% критична. Без паметно проектирање, ние ќе добиеме брз превоз за луѓе, но ќе создадеме „смртоносна стапица“ за природата.

Read More

Правењето домашен јогурт е вистинска уметност

 

Правењето домашен јогурт е вистинска уметност на биологијата! Всушност, ти не го „готвиш“ јогуртот, туку создаваш совршени услови за добрите бактерии да ја завршат работата за тебе.

​Процесот се нарекува ферментација, каде бактериите го јадат шеќерот во млекото (лактозата) и го претвораат во млечна киселина, што го згуснува млекото и му го дава тој препознатлив киселкаст вкус.

​Еве како да го направиш дома во неколку едноставни чекори:

​Што ти е потребно?

1. ​Млеко: 1 или повеќе литри (најдобро е полномасно, домашно или пастеризирано).
2. ​„Маја“ (Стартер): 2 полни лажици веќе готов јогурт или кисело млеко (важно е да има „живи бактерии“).

​Постапка :

​1. Загревање (Уништување на конкуренцијата)

​Загреј го млекото во тенџере на тивок оган додека не почне да врие (околу 82°C). Ова се прави за да се убијат сите „лоши“ бактерии кои би можеле да му попречат на јогуртот.

​2. Ладење (Клучниот момент!)

​Тргни го млекото од оган и остави го да се излади додека не стане млако.

• ​Тест со прст: Стави го чистиот прст во млекото и изброј до 10. Треба да чувствуваш топлина, но да не те пече. (Идеална температура е околу 40-45°C).
• ​Внимавај: Ако е прежешко, ќе ги убиеш добрите бактерии. Ако е преладно, тие нема да се активираат.

​3. Потквасување

​Во мал сад, измешај ги двете лажици јогурт (мајата) со малку од млакото млеко за да се изедначи смесата. Потоа, истури ја таа мешавина во целото тенџере со млако млеко и нежно промешај.

​4. Инкубација (Спиење)

​Истури го млекото во стаклени тегли или остави го во тенџерето. Сега треба да ја одржиш топлината 6 до 8 часа:

• ​Завиткај го тенџерето/теглите во топло ќебе или крпи.
• ​Стави ги на топло место во кујната каде што нема провев.

​5. Ладење

​По 6-8 часа, отвори го – млекото треба да е згуснато. Стави го во фрижидер неколку часа за дополнително да се стегне и да го добие вистинскиот вкус.

​Ако сакаш твојот јогурт да биде многу густ и кремаст како оној што го купуваш во маркет:

• ​Земи една цедалка, стави чиста газа во неа и истури го готовиот јогурт.
• ​Остави го да се цеди во фрижидер 2-3 часа (вишокот вода/сурутка ќе истече). Она што ќе остане во газата е вистински густ јогурт.

​Зошто е подобар домашниот?

• ​Нема додадени згуснувачи (како скроб или желатин).
• ​Има многу повеќе живи пробиотици кои се одлични за твојот имунитет.
• ​Можеш да го користиш за твојот чиа пудинг за кој зборувавме претходно!

Read More

ХРАНА КОЈА ГО САБОТИРА ФОКУСОТ ЗА ВРЕМЕ НА УЧЕЊЕ ИЛИ РАБОТА

 

Ако сакаш твојот мозок да работи како „швајцарски часовник“, овие три категории храна се твоите најголеми непријатели за време на учење или важен проект:

​1. „Тешки“ јаглехидрати (Бело брашно и тесто)

​Тука спаѓаат пици, пецива од лиснато тесто, бели пасти и бел леб.

• ​Што се случува? Овие намирници имаат висок гликемиски индекс. Тие предизвикуваат нагло лачење на инсулин, по што шеќерот во крвта нагло паѓа.
• ​Резултат: Веројатно ти се случило по еден „тежок“ ручек со тесто одеднаш да ти се приспие толку многу што не можеш ниту една реченица да прочиташ. Тоа е познатиот „food coma“.

​2. Рафинирани шеќери (Енергетски пијалоци и слатки)

​Иако изгледа дека чоколадото или енергетскиот пијалок ти даваат „крилја“, тоа е стапица.

• ​Што се случува? Мозокот добива премногу гориво одеднаш и не може ефикасно да го обработи.
• ​Резултат: Се појавува „ментална магла“ (brain fog) и нервоза. Штом помине дејството (за околу 30-40 минути), ќе се чувствуваш поуморен отколку пред да ги земеш.

​3. Пржена и многу масна храна (Помфрит, чипс, брза храна)

• ​Што се случува? Мастите од пржената храна бараат огромна енергија за варење. Телото ја пренасочува крвта од мозокот кон стомакот за да се справи со „тешката артилерија“.
• ​Резултат: Твојот фокус опаѓа бидејќи мозокот не добива доволно свежа крв богата со кислород.

​Златното правило за „Умен оброк“:

​Ако имаш важен испит или состанок во 14:00 часот, твојот ручек во 12:30 треба да изгледа вака:

​Лесен протеин: Пилешко, риба или јајце.

​Многу зеленчук: Салата која ќе те хидрира.

​Без тешки прилози: Избегнувај многу компири или ориз.

​Интересен факт: Истражувањата покажуваат дека прекумерното конзумирање на транс-масти (кои ги има во маргаринот и купечките колачи) на долг рок може да ги оштети врските меѓу невроните.

Read More

Овој напиток е дизајниран да го разбуди мозокот без да го оптовари стомакот. Го нарекуваме „Ментален мотор“, бидејќи ги содржи сите клучни состојки за кои.

​Напиток „Ментален мотор“ 

​Потребни состојки:

• ​1 шолја боровинки (може и замрзнати) – за брзи рефлекси и меморија.
• ​1 зрела банана – за стабилно ниво на гликоза (гориво за мозокот).
• ​5-6 цели ореви – за омега-3 масни киселини.
• ​200 мл вода или ладен чај од нане – нането го зголемува протокот на кислород до мозокот.
• ​Прстофат цимет – за да го држи шеќерот во крвта на идеално ниво.

​Подготовка:

1. ​Стави сè во блендер.
2. ​Блендирај додека не стане мазно.
3. ​Пиј го полека додека читаш или работиш (не го „ексни“ одеднаш за да му дадеш време на телото постепено да ги прими нутриентите).

​Зошто ова работи подобро од кафе?

​Кофеинот од кафето само ти дава „кредит“ на енергија што подоцна ќе мора да го вратиш со камата (замор). Овој смути напиток му дава на мозокот реални материјали за работа:

• ​Антоцијаните ги отвораат „патеките“ во мозокот.
• ​Магнезиумот од бананата те смирува за да немаш паника од испитот/работата.
• ​Здравите масти од оревите се грижат фокусот да трае со часови.

​Мал бонус совет: Додека учиш и го пиеш ова, пробај да мирисаш есенцијално масло од рузмарин или нане (или само свежо нане). Мирисот во комбинација со овие нутриенти прави чуда за фокусот!

Read More

​„Забранетата“ комбинација: Слатко + Кисело

 

​

Иако звучи како идеална овошна салата, твоето тело не мисли така. Еве зошто:

​„Забранетата“ комбинација: Слатко + Кисело

​Нутриционистите кои ја проучуваат дигестијата велат дека не треба да мешаме многу слатки овошја (банана, суво грозје, смокви) со кисели овошја (портокал, грејпфрут, лимон, кисело јаболко).

• ​Што се случува во стомакот? Киселината од цитрусите може да го забави разградувањето на шеќерите од слатките овошја. Наместо брзо да се вари, храната почнува да ферментира (да се „расипува“) во цревата.
• ​Резултат: Надуеност, гасови, чувство на тежина, па дури и киселини кај луѓе со почувствителен стомак.

​Уште неколку комбинации кои треба да ги избегнуваш:

Како е правилно?

​Најдобро е овошјето да се јаде на празен стомак или како посебна ужина. Ако веќе мешаш, еве го златното правило:

• ​Кисело со кисело (напр. портокал и јагоди).
• ​Слатко со слатко (напр. банана и круша).

​Еден мал трик за „спасување“:

​Ако веќе правиш смути со мешано овошје, додај малку ѓумбир. Тој помага во варењето и ги намалува шансите за ферментација и гасови.

​Ова се само препораки за „оптимално“ варење – секој организам е различен.

Честопати проблемот не е во самата намирница (дека таа е „лоша“), туку во „сообраќајниот колапс“ што се случува во твојот дигестивен систем кога ќе се измешаат различни брзини на варење.

​Замисли го ова вака:

• ​Овошјето е како „спортски автомобил“ – се вари за 20-30 минути.
• ​Месото и тешките јаглехидрати се како „камиони“ – им требаат 3 до 5 часа.

​Ако го изедеш „спортскиот автомобил“ (овошјето) веднаш по „камионот“ (ручекот), тој заглавува во сообраќајот зад него. Шеќерите од овошјето стојат на топло во стомакот, почнуваат да ферментираат и создаваат гасови. Тоа е онаа надуеност што ја чувствуваш.

​Како да го „рестартираш“ стомакот?

​Еве неколку едноставни правила кои можат драстично да ти го подобрат чувството по јадење:

1. ​Овошјето се јаде ПРЕД, а не ПО оброкот: Изеди го јаболкото или крушата 30 минути пред ручекот. Така тие ќе „пролетаат“ низ стомакот и ќе го подготват за следната храна.
2. ​Не пиј многу вода додека јадеш: Премногу течност за време на оброкот ги разредува стомачните сокови и го забавува варењето. Пробај да пиеш вода 15 минути пред или еден час по јадење.
3. ​Правилото на „едноставност“: Колку помалку различни намирници има во еден оброк, толку полесно му е на стомакот. (На пример: месо + салата е супер, но месо + компир + леб + овошен сок е рецепт за подуеност).

​Што да правиш кога веќе си се надул?

​Ако веќе чувствуваш тежина, еве што помага веднаш:

​Чај од нане или ѓумбир: Нането ги опушта мускулите на дигестивниот тракт, а ѓумбирот го забрзува движењето на храната.

​Движење: Една лесна 10-минутна прошетка по јадење прави чуда за варењето.

​Џвакање: Пробај следниот пат да ја џвакаш храната додека не стане како каша во устата. Варењето започнува со плунката, а не во стомакот: 

​Интересен факт: Стомакот нема заби. Сè што нема да изџвакаш добро, тој мора да го „бори“ со киселина, што дополнително те заморува и подува.

Read More

Присуството на пороците во Источна Европа (вклучувајќи го и Балканот) не е само прашање на лоша навика

 Присуството на пороците во Источна Европа (вклучувајќи го и Балканот) не е само прашање на „лоша навика“, туку е длабоко вкоренето во историјата, економијата и самата култура на живеење.

​Еве ги клучните причини зошто цигарите и алкохолот се толку доминантни во овој регион:

​

1. Социјално прифатливо однесување (Културолошки код)

​Во Источна Европа, алкохолот и тутунот не се гледаат само како пороци, туку како алатки за социјализација:

​Ритуали: Ракијата или вотката се „лек“ за сè – од настинка до скршено срце. Пиењето е централен дел од секоја прослава, но и од секое тагување.

Нормализација: Пушењето во затворени простории или со кафе е толку вкоренето, што честопати се смета за „основно право“, а не за штетна навика.

​
2. „Механизам за справување“ со стрес и транзиција

​Источна Европа помина низ турбулентни периоди — падот на комунизмот, војни, економски кризи и несигурност.

​Ескепизам: Кога луѓето се соочуваат со висока невработеност или низок животен стандард, алкохолот и цигарите стануваат најевтин и најбрз начин за краткотрајно бегство од реалноста и стресот.

Трансгенерациска траума: Овие навики често се пренесуваат од колено на колено како прифатлив модел на однесување во тешки времиња.

​

3. Економска достапност

​Иако цените растат, пороците во овој регион се сè уште релативно евтини во споредба со Западна Европа:

Ниски акцизи: Државите честопати се двоумат драстично да ги покачат цените на цигарите и алкохолот бидејќи тоа е социјално чувствителна тема.

Домашно производство: Речиси секое семејство на Балканот или во Источна Европа има „свој човек“ за домашна ракија или вино, што го прави алкохолот лесно достапен и надвор од продавниците.

​

4. Послаба контрола и закони

​Иако законите на хартија постојат, нивната примена е често слаба:

Забрана за пушење: Во многу земји од регионот (вклучувајќи ја и Македонија), забраната за пушење во јавни простории често се крши или се заобиколува со импровизирани тераси.

​Маркетинг и достапност: Продажбата на алкохол и тутун на малолетници, иако забранета, во пракса се контролира многу помалку отколку во скандинавските земји.

​

5. Недостаток на алтернативи за рекреација

​Во побогатите општества, луѓето трошат повеќе време и пари на фитнес, патувања и хобија. Во многу делови на Источна Европа, особено во помалите места:

​Кафулето/Биртијата е единствениот центар за социјален живот. Ако единственото место за дружење е кафулето, природно е дека таму ќе се пуши и пие.

​Накратко: Пороците во Источна Европа се производ на „сиромаштијата на духот и џебот“, комбинирана со вековни традиции каде чашката и цигарата се сметаат за единствени верни пријатели во тешки времиња.

Read More

АВОКАДО - Па ова нема никаков вкус!

 

Авокадото е специфично бидејќи, за разлика од другите овошја кои се полни со шеќер, тоа е преполно со здрави масти (слични на оние во маслиновото масло). Многу луѓе првиот пат кога го пробуваат велат: „Па ова нема никаков вкус!“, но трикот е во тоа што авокадото е како „платниште“ – му требаат зачини за да оживее.

​Еве зошто вреди да го вклучиш во исхраната:

​1. Зошто е „суперхрана“?

• ​Здраво срце: Полно е со мононезаситени масти кои го намалуваат лошиот холестерол.
• ​Апсорпција на витамини: Многу витамини од другиот зеленчук (како А, Д, Е и К) се растворливи само во масти. Ако јадеш салата со морков, а не додадеш авокадо или масло, телото потешко ќе ги искористи витамините.
• ​Повеќе калиум од бананата: Иако бананата е синоним за калиум, авокадото всушност го има во поголем процент, што е одлично за мускулите и притисокот.

​Како да го направиш ПРЕВКУСНО? (3 брзи идеи)

​Бидејќи е неутрално и кремасто, еве како да му дадеш карактер:

​1. Најпознатиот појадок: „Авокадо тост“

• ​Изгмечи го авокадото со вилушка.
• ​Клучни додатоци: Сок од лимон (за да не потемни и за свежина), сол, црн бибер и малку лут пипер (чили).
• ​Намачкај го на потпечено парче леб и додај едно јајце одозгора. Солта и лимонот буквално го „отклучуваат“ вкусот.

​2. Намаз „Гвакамоле“ (Мексикански стил)

• ​Измешај гмечено авокадо со ситно сецкан домат, малку кромид и многу свеж магдонос или коријандер. Совршено е како сос за чипс или како прилог со пилешко.

​3. Здрава чоколадна пена (Мус)

• ​Верувал или не, ако изблендираш зрело авокадо со какао, малку мед и малку млеко, ќе добиеш превкусен чоколаден пудинг. Авокадото му ја дава кремастата текстура, а какаото целосно го покрива неговиот вкус.
  
  
  

​Како да избереш авокадо?

​Најпознатата сорта е "Hass" (со темна, груба кора).

• ​Притисни го кај врвот каде што била рачката. Ако лесно попушта под прстот, зрело е.
• ​Трик: Ако ја тргнеш малата рачка и одоздола е зелено – совршено е. Ако е кафеаво – веќе почнало да се расипува.
• 
  
• ​Совет за чување: Ако изедеш само половина, остави ја коската во другата половина, попрскај ја со лимон и завиткај ја во фолија. Тоа ќе го спречи да потемни.

Read More

​Чиа пудинг со „златно“ манго

 

Овој појадок е како здрав десерт во чаша! Најдоброто е што го подготвуваш навечер, па наутро само го додаваш мангото и имаш спремен оброк.

​Еве го наједноставниот рецепт:

​Чиа пудинг со „златно“ манго

​Потребни состојки:

• ​3 лажици чиа семе (полно со омега-3 и влакна).
• ​200 мл млеко по избор (обично, бадемово или кокосово за тропски вкус).
• ​Половина зрело манго.
• ​Опционално: Малку мед или ванила.

​Подготовка (чекор по чекор):

1. ​Подготовка на основата: Во тегла или чаша измешај ги чиа семето и млекото. Добро промешај со лажица, почекај 5 минути и промешај повторно (ова спречува да се направат грутки).
2. ​Одмор во фрижидер: Затвори ја теглата и остави ја во фрижидер преку ноќ (или најмалку 3 часа). Чиа семето ќе ја впие течноста и ќе стане како пудинг.
3. ​Магијата со манго: Исецкај го мангото на коцки или изблендирај го во блендер за да добиеш густо сосче (пире).
4. ​Финале: Наутро, стави го пирето од манго врз пудингот.
   
   
   

​Зошто ова е совршен појадок?

• ​Енергија: Чиа семето дава долготрајна енергија, а мангото те освежува и ти го буди мозокот.
• ​Ситост: Поради огромното количество на влакна, нема да почувствуваш глад до ручек.
• ​Без додаден шеќер: Зрелото манго е доволно слатко, па нема потреба да додаваш вештачки засладувачи.
• 
  
• ​Мал совет: Ако сакаш малку крцкавост, одозгора додај неколку сецкани печени лешници или малку кокосови лушпи.

Read More

МАНГО - Кралот на овошјето

 

Мангото со право го нарекуваат „Кралот на овошјето“! Кога е совршено зрело, неговиот вкус е толку богат и кремаст што повеќе потсетува на десерт отколку на обичен плод.

​Ако планираш да си купиш, еве што треба да знаеш за да не се разочараш:

​1. Како да избереш совршено манго?

​Најголемата грешка е да гледаш според бојата. Некои сорти остануваат зелени дури и кога се зрели.

​Тест со допир: Нежно притисни го со дланката. Треба да биде малку меко, слично како зрел авокадо или праска. Ако е тврдо како камен, ќе биде кисело.

​Тест со мирис: Помирисај го кај рачката. Зрелото манго има интензивен, сладок и цветен мирис.

​2. Зошто е здраво (освен што е превкусно)?

​Витамин А за очите: Мангото е преполно со бета-каротен, кој твоето тело го претвора во витамин А. Ова е клучно за добар вид и заштита на рожницата.

​Дигестивни ензими: Слично како кивито, содржи група ензими (амилази) кои помагаат во разградување на храната, особено на скробните јаглехидрати.

​Чиста кожа: Поради високата концентрација на витамин Ц и А, помага во производството на колаген и ги чисти порите „одвнатре“.

​Трик за лесно сечење (Метод „Еж“)

Мангото има една голема, рамна и тврда коска во средината која е тешка за вадење. Најлесен начин е:

1. ​Исечи ги двете „странични страни“ (образите) на мангото, избегнувајќи ја коската во средина.
2. ​На месото од исечените делови со нож направи линии во форма на мрежа (коцки), но внимавај да не ја пробиеш кората.
3. ​Притисни ја кората од задната страна за да излезат коцките нанадвор – изгледа како еж! Сега само ги гризеш или ги тргаш со лажица.

​Со што одлично се комбинира?

​Ако сакаш вистинска „експлозија“ на вкусови, пробај го на овие два начина:

​Тропско смути: Манго, банана и малку кокосово млеко.

​Мексикански стил: Исечи го на парчиња и посипи го со малку лимон и малку лут пипер (чили). Звучи чудно, но луто-кисело-слатката комбинација е неверојатна!

​Мала напомена: Мангото има малку повеќе шеќер од јаболката или крушите, па затоа е најдобро да го јадеш во првиот дел од денот за да ти даде енергија за сите обврски

Read More

​Глобален преглед на пошумување (2015–2025)

 

Во последните пет години (2020–2025), неколку земји се издвоија со масовни проекти кои го променија пејзажот на глобалното пошумување. Иако многу земји губат шуми поради пожари и сеча, овие лидери инвестираат милијарди во обновување на природата.

​Еве каде се случија најголемите пошумувања:

​1. Кина: „Големиот зелен ѕид“

​Кина останува светски лидер во пошумувањето. Во изминатата деценија, вклучувајќи го и периодот до 2025 година, Кина зголемила својата шумска површина за над 1,6 милиони хектари.

• ​Проект: „Три северни заштитни појаси“ (Great Green Wall).
• ​Цел: Спречување на ширењето на пустината Гоби и намалување на песочните бури.

​2. Африка: „Големиот зелен ѕид на Сахел“

​Ова е можеби најпознатиот меѓународен проект кој вклучува 21 африканска земја (од Сенегал до Џибути).

• ​Активности: Од 2021 година, иницијативата доби нов залет со цел да се обноват 100 милиони хектари деградирана земја до 2030 година.
• ​Лидери: Етиопија, Нигер и Сенегал имаат најголем успех во засадувањето милиони дрвја за заштита на земјоделското земјиште.

​3. Индија: Масовни волонтерски акции

​Индија е позната по своите „рекордни денови“, каде во еден ден се засадуваат десетици милиони дрвца.

• ​Податоци: Во периодот до 2025 година, Индија оствари нето добивка од околу 191,000 хектари шума.
• ​Државите како Утар Прадеш често мобилизираат милиони волонтери за садење дрвја долж речните корита.

Важно е да се напомене: Иако овие бројки изгледаат импресивно, научниците предупредуваат дека квалитетот на шумите е поважен од квантитетот. Садењето на само еден вид дрво (монокултура) не може да ја замени биодиверзитетот на старите, природни шуми.

​4. Бразил: Реставрација на Амазонија

​Иако Бразил се соочува со големо уништување на шумите, постои и најголемиот проект за тропско пошумување во светот.

• ​Цел: Засадување на 73 милиони дрвца на 30,000 хектари во срцето на Амазонија. Иако проектот беше забавен од пандемијата, тој е во полн ек во последните две години.

​5. Русија и Канада: Природна регенерација и садење

​Овие две земји поседуваат најголеми шумски ресурси. Русија во последните години зазема второ место (зад Кина) по нето пораст на шумските површини (над 940,000 хектари), главно преку комбинација на планирано садење и природна обнова на напуштени земјоделски површини.

​Глобален преглед (2015–2025)

Read More